نشست «مبنای حق الناس بودن رای مردم در نظام اسلامی» بعد از ظهر دیروز، به همت انجمن علوم سیاسی دانشگاه مفید و با حضور حجت الاسلام سیدابوالفضل موسویان (عضو هیات علمی گروه معارف قرآن دانشگاه مفید) و حجت الاسلام احمد رهدار(عضو هیات علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع)) برگزار شد.
به گزارش پایگا اطلاع رسانی و خبری جماران حجت الاسلام سید ابوالفضل موسویان در این نشست با اشاره به تعاریف مختلفی که از نظام اسلامی می شود، اظهار داشت: برخی حضور مردم مسلمان در یک منطقه و کشور را به معنای نظام اسلامی می دانند؛ برخی نظام اسلامی را اجرای احکام و مقررات اسلامی تعریف می کنند و برخی نیز نظام اسلامی را نظامی کاملا تعریف شده می دانند که مردم و مسئولان و قوانین و مقررات نظام مربوط به اسلام باشند؛ اما باید گفت اگر نظامی بر اساس تعریف دینی تشکیل شد نظام اسلامی است.
وی ادامه داد: فقهای بزرگ ما در مجلس خبرگان در قانون اساسی، شکل نظام را براساس شناختی که از اسلام داشتند، تعریف کردند بنابراین این نظام را اسلامی می نامیم اما اینکه در عمل چه اتفاقی افتاده و تا چه اندازه توانستیم آن قوانین را در کشور عملی کنیم، هیچ کس مدعی این نیست که توانستیم آن اصول را در کشور اجرا کنیم بلکه همه عنوان می کنند که ما به دنبال اجرای آن اصول و تحقق آنها هستیم.
این استاد دانشگاه خاطر نشان کرد: اساسا نظامها در گذشته بر اساس تکلیف عمل می کردند یعنی حاکم فرمان می داد و مردم باید اجرا می کردند، اما امروزه تمام مسائل حول محور حق می گردد و اگر حکومتها بخواهند قانونی وضع کنند باید براساس حق باشد، به عبارت دیگر محور در جهان امروز براساس حق شکل می گیرد در حالیکه در گذشته براساس تکلیف شکل می گرفت.
وی با بیان این که ویژگی های ذاتی برای حق وجود دارد، گفت: بحث ما در اینجا حق رای به عنوان وظیفه ملی یا اسلامی است؛ در قانون اساسی وقتی بحث ولایت فقیه مطرح گردید، حقوق مردم هم عنوان شد که در اصل ششم و پنجاه و ششم قانون اساسی از این حق نام برده شده است.
ابوالفضل موسویان با اشاره به دیدگاههای مختلفی که در مورد حق رای مردم وجود دارد، اظهار کرد: برخی معتقدند مردم حق حاکمیتی از خود ندارند تا به کسی اعطا کنند و در حکومت اسلامی، رای مردم اعتبار شرعی و قانونی ندارد.
وی ادامه داد: درمقابل این نظر، دیدگاه امام خمینی(ره) قرار دارد که مشروعیت حکومت را در گرو رای مردم می داند. بسیاری از برنامه هایی که در دوره پیامبر(ص) اجرا شده امضایی است و از جمله در مساله اداره امور آنچه مهم است، بیعت بوده که همان شیوه را در حکومت خود قرار دادند و لذا وقتی مردم با علی(ع) بیعت کردند،حضرت حکومت بر آنان را پذیرفت.
عضو هیئت علمی دانشگاه مفید اظهار داشت: بسیاری از احکام معاملات اسلام امضایی است یعنی مسائلی بوده که بشر قبل از آن تجربه داشته و اسلام هم آنها را امضا کرده است و این سیره را هم علمای ما پذیرفته اند و ما معتقدیم سیره متشرعه می تواند برای نسلهای بعد، حجت باشد.
وی با بیان اینکه اصل حکومت در نگاه ائمه معصومین(ع) حق مردم بوده است، افزود: آنها معتقد بودند که مردم حق دارند که حکومت را به عنوان امانتی به اهل آن واگذار کنند و این حق را شارع برای ما قرار داده است.
در ادامه نشست حجت الاسلام والمسلمین احمد رهدار در مورد نظام اسلامی و حق مردم گفت: نظام اسلامی باید بعد از تعریف نظام دینی تعریف شود، نظام اسلامی را در ادبیات فقهی ما دارالاسلام می گویند؛ هفت تقریر از آن صورت گرفته که سه تقریر آن مهم است، برطبق اولین تقریر، دارالاسلام جایی است که اکثریت مردم آن مسلمان باشند مانند ایران زمان پهلوی، تقریر دوم می گوید دارالاسلام جایی است که حکومت اسلامی آنجا برقرار باشد حتی اگر مسلمانان اکثریت را نداشته باشند و در تقریر سوم جایی دارالاسلام نام دارد که امکان اجرای احکام اسلامی باشد.
عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم با تفاوت قائل شدن میان اندیشه سیاسی و نظام سیاسی عنوان کرد: در اندیشه سیاسی دغدغه زمان و مکان وجود ندارد مانند آنچه که امام خمینی در جمع شاگردان خود بیان فرمود که اگر روزی حکومت اسلامی بخواهد در جایی پیاده شود، بهترین شکل آن چگونه است.
وی با بیان اینکه حق تشریع متعلق به خداست، افزود: خداوند یکسری از حقوق را در دایره تکوین قرار داده و انسان حق دارد به لحاظ تکوینی، راه صحیح را انتخاب کند یا راه باطل را برگزیند.
احمد رهدارهمچنین در مورد حق رای مردم گفت: به نظر بنده باید در ساحت علم کلام نسبت امام و امت را طراحی کنیم و سپس آن نسبت را به این سمت بیاوریم؛ در نظر بنده، امام همانند آهن رباست که امت به او جذب می شوند و خصلتهای او را می گیرند. مساله رای گیری و مشروعیت و مقبولیت غلط است.
وی با عقلایی دانستن نظام اسلامی خاطر نشان کرد: نظام اسلامی در سیر بسط خود از یکسری احکام امضائی شروع می کند که در اینجا فهرهنگ اسلامی شکل می گیرد و وقتی غنا پیدا کرده و مورد پذیرش قرار می گیرد، تبدیل به حکومت می شود.
حجت الاسلام رهدار افزود: عقل همواره در حال تربیت شدن بوده است، برخی بین مشروعیت در ولایت و مشروعیت در اداره، تفکیک قائل شدند که به نظر تفکیک خوبی است و سخن دکتر موسویان پیرامون مشروعیت در اداره است که من هم آن را قبول دارم.
وی با بیان اینکه مردم در ادبیات امام خمینی و رهبری پررنگ هستند و این درک تجربی است، گفت: مردم در مشروعیت اداره حق رای دارند و اقتضای عقل اداره، مشارکت مردم است و اضطرار هم نیست و درحقیقت اقتضای حکومتداری در مقام عمل، مشارکت عقول مردم است.