به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، مجاهد شهید آیت الله مدرس را می توان یکی از معدود چهره هایی دانست که در کنار برخی بزرگان حوزه، امام راحل عظیم الشأن بارها در سخنان خویش نه تنها او را یاد کرده اند، بلکه همواره در قامت یک الگو آن را به مردم، مسئولان و نمایندگان مجلس معرفی کرده اند.
از جمله عوامل علاقه امام به شهید مدرس این بود که ایشان برای استماع مذاکرات مجلس شورای ملی به تهران می آمدند و گفتار و رفتار آیت الله مدرس نماینده ی منتقد را از نزدیک مشاهده می کردند.
امام در مورد آن روزها چنین روایت می کنند که «... من آن وقت مجلس رفتم ... براى تماشا. ...مجلس آن وقت تا مدرس نبود، ... مثل اینکه محتوا ندارد. مدرس با آن عباى نازک و با آن- عرض بکنم- قباى کرباسى وقتى وارد مىشد، مجلس مىشد یک مجلس- ...» (صحیفه امام،ج8،ص67)
ایشان سالها بعد در مورد مشاهدات خود گفتند «...من مجلس آن وقت را هم دیدهام. کانَّهُ مجلس منتظر بود که مدرس بیاید؛ با اینکه با او بد بودند، ولى مجلس کانَّهُ احساس نقص مىکرد وقتى مدرس نبود. وقتى مدرس مىآمد، مثل اینکه یک چیز تازهاى واقع شده(است)... » (صحیفه امام، ج16، ص: 452)
گویا جذابیت مرحوم مدرس برای امام آنقدر جدی شده بود که ایشان را به محل کلاس درس آن مجاهد نیز کشاند آنچنانکه در این مورد می گویند: «... من درس ایشان یک روز رفتم- مىآمد در مدرسه سپهسالار- که مدرسه شهید مطهرى است حالا- درس مىگفت- من یک روز رفتم درس ایشان- مثل اینکه هیچ کارى ندارد، فقط طلبهاى است دارد درس مىدهد؛ این طور قدرت روحى داشت. در صورتى که آن وقت در کوران آن مسائل سیاسى بود که باید حالا بروند مجلس و آن بساط را درست کند. از آنجا- پیش ما- رفت مجلس....» (صحیفه امام، ج16، ص: 451)
مدرس در مقابل ظلم ایستاد
امام در روزی از ماههای آخر تبعید، در محل درس خود در مسجد شیخ انصاری نجف به تاریخ 23 اردیبهشت 1357 در مورد استقامت شهید مدرس گفتند:
«مرحوم مدرس- رحمه اللَّه- خوب، من ایشان را هم دیده بودم. این هم یکى از اشخاصى بود که در مقابل ظلم ایستاد؛ در مقابل ظلم آن مرد سیاهکوهى، آن رضا خان قلدر ایستاد و در مجلس بود ... ایشان را به عنوان طراز اول، علما فرستادند به تهران و ایشان با گارى آمد تهران. از قرارى که آدم موثقى نقل مىکرد، ایشان یک گارى آنجا خریده بود و اسبش را گاهى خودش مىراند، تا آمد به تهران. آنجا هم یک خانه مختصرى اجاره کرد. و من منزل ایشان مکرر رفتم؛ خدمت ایشان- رضوان اللَّه علیه- مکرر رسیدم. ایشان به عنوان طراز اول آمد لکن طراز اول که اصلًا از اول موضوعش
منتفى شد. بعد ایشان وکیل مىشد. هر وقت هم که ایشان وکیل مىخواست بشود، وکیل اول؛ در تهران وکیل اول مدرس بود. ایشان در مقابل ظلمْ تنها مىایستاد و صحبت مىکرد، و اشخاص دیگرى از قبیل ملک الشعرا و دیگران همه دنبال او بودند اما او بود که مىایستاد و بر خلاف ظلم، بر خلاف تعدیات آن شخص، صحبت مىکرد».(صحیفه امام، ج3، ص:244و245)
امام چند ماه بعد(16 آبان ماه) در نوفل لوشاتو اشاره ای به دوران رضاشاه می کنند و مراتب افسوس و ناراحتی خویش را نسبت به عدم حمایت دیگران ار مدرس ابراز می کنند:
«در طول سلطنت این سلسله یک اشتباهاتى شده است که خیلى موجب تأسف است. بعضى اشتباهات در زمان رضا شاه و بعضى هم در زمان حکومت این آقا. از اول که کودتا شد- کودتاى رضا شاه شد و با امر انگلیسها این امر واقع شد- اشتباه این بود که مردم را، آنهایى که اطلاعات داشتند و مسائل را مىتوانستند بفهمند، مردم را مطلع نکردند ...
رضا شاه هم همین کارهایى که- بعضى از این کارهایى که- این آدم مىکند، در اوایل امرش شروع کرد. روضهخوانى شروع کرد. دستجات ارتش را در روز عاشورا (اینها را من خودم شاهدم یعنى یادم است) دستههاى ارتش را روز عاشورا براى سینه زنى بیرون آورد. خودش در این تکیههایى که در تهران بود راه مىافتاد دوره، و به این تکیهها یکى یکى مىرفت. در آنجایى که بود روضهخوانى مفصل داشت. این سنخ حقه بازیهایى که حالا این دارد یک جور دیگر! او هم از اول با این سلاح وارد شد. و همان وقت هم اشخاصى بودند که اطلاع بر این مسائل داشتند و مىدانستند که این چه جور است. یکى از غفلتهایى که شده است این است که اینها شروع نکردند که به مردم، به ملت چهره او را نمایش بدهند. دنبال این کارهایى که ریاکارانه انجام داد، آن چهره دیگرش را نمایش داد که تمام پایگاههاى مذهبى را تعطیل کرد؛ یعنى تمام تکیهها و مجالس وعظ و خطابه و اینها را، تمام را بکلى تعطیل کرد که در تمام ایران دیگر یک- مثلًا- مجلس روضهخوانى، یک مجلس وعظ و خطابه نگذاشت بماند. و آن کارهایى که همه مىدانید و کرد.
.
عدم پشتیبانى از مدرس، از اشتباهات تاریخى بود
و باز در همان زمان یکى از اشتباهات این بود که مردم، یا آنهایى که باید مردم را آگاه کنند، پشتیبانى از «مدرس» نکردند. مدرس تنها مرد بزرگى بود که با او مقابله کرد و ایستاد و مخالفت کرد. و در مجلس هم بعضیها موافق با مدرس بودند، و بعضیها هم سرسخت مخالفت مىکردند با مدرس. و در آن وقت، باز یک جناحهایى مىتوانستند که پشت سر مدرس را بگیرند و پشتیبانى کنند و اگر پشتیبانى کرده بودند، مدرس مردى بود که با منطق قوى و اطلاعات خوب و شجاعت و همه اینها موصوف بود و ممکن بود که در همان وقت شرّ این خانواده کنده بشود و نشد ...» (صحیفه امام، ج4، ص: 368و369)
سالها بعد وقتی قرار می شود آرامگاه شهید مدرس تعمیر و بازسازی شود امام پیامی صادر می کنند که خلاصه نگاه و نظر ایشان را نسبت به آن مجاهد بزرگ نشان می دهد:
بسم اللّه الرحمن الرحیم
در عصر شکوفایى انقلاب اسلامى، بزرگداشت مجاهدى عظیم الشأن و متعهدى برومند و عالم بزرگوارى که در دوران سیاه اختناق رضا خانى مىزیست لازم مىباشد. زیرا در زمانى که قلمها شکسته و زبانها بسته و گلوها فشرده بود، او از اظهار حق و ابطال باطل دریغ نمىکرد. در آن روزگار، در حقیقتْ حق حیات از ملت مظلوم ایران سلب شده بود، و میدان تاخت و تاز قلدرى هتاک در سطح کشور باز، و دست مزدوران پلیدش در سراسر ایران تا مرفق به خون عزیزان آزاده وطن و علماى اعلام و طبقات مختلف آغشته بود. این عالِم ضعیف الجثه، با جسمى نحیف و روحى بزرگ و شاداب از ایمان و صفا و حقیقت و زبانى چون شمشیر حیدر کرار،رویارویشان ایستاد و فریاد کشید و حق را گفت و جنایت را آشکار کرد، و مجال را بر رضا خان کذایى تنگ و روزگارشان را سیاه کرد.
و عاقبت جان طاهر خود را در راه اسلام عزیز و ملت شریف نثار کرد. و به دست دژخیمان ستمشاهى در غربت به شهادت رسید، و به اجداد طاهرینش پیوست. در واقع شهید بزرگ ما، مرحوم مدرس، که القاب براى او کوتاه و کوچک است، ستاره درخشانى بود بر تارک کشورى که از ظلم و جور رضا شاهى تاریک مىنمود. و تا کسى آن زمان را درک نکرده باشد. ارزش این شخصیت عالیمقام را نمى تواند درک کند. ملت ما مرهون خدمات و فداکاریهاى اوست. و اینک که با سر بلندى از بین ما رفته است، بر ماست که ابعاد روحى و بینش سیاسى و اعتقادى او را هر چه بهتر بشناسیم و بشناسانیم؛ و با خدمت ناچیز خود مزار شریف
دور افتاده او را تعمیر و احیا نماییم. مناسب دیدم که این خدمت را در اختیار جناب مستطاب حجت الاسلام آقاى حاج شیخ عباس واعظ طبسى ایّده اللَّه تعالى- قرار دهم.
مردى خدمتگزار به اسلام و آستان قدس رضوى که در مدت تصدى کوتاهش خدمات شایان تقدیرى به آستان ملکوتى حضرت رضا- سلام اللَّه علیه و على آبائه- نموده است، و پرده از چپاولگریهاى پنجاه ساله رژیم ستمگر پهلوى برداشته است- جَزَاه اللَّهُ عن الاسلام خیراً- امید است ایشان به وجهى مناسب با شخصیت آن بزرگوار این خدمت را همچون خدمتهاى ارزشمند دیگرشان به اتمام برسانند، و موجبات رضایت خداوند متعال و خشنودى حضرت رضا- سلام اللَّه علیه- و فرزند عزیزش حضرت بقیة اللَّه- أرواحنا لمقدمه الفداء- را فراهم نماید.
از خداوند متعال رحمت در جوار قدس خود براى آن بزرگمرد تاریخ، و عظمت براى اسلام، و سعادت براى ملت غیور، و پیروزى براى مجاهدین اسلام بر سپاه ظلم و کفر، و غفران براى شهداى در راه خدا، خصوصاً شهداى جنگ تحمیلى، و صحت براى آسیب دیدگان و رهایى براى اسرا و مفقودین و صبر و اجر براى بازماندگان آنان را خواستارم. و السلام على عباد اللَّه الصالحین و رحمة اللَّه و برکاته.» (صحیفه امام، ج19، ص:73و 74)
امام همچنین در 22 بهمن 1362 طی توصیه ای به نمایندگان مجلس چنین می گویند:
اگر در هر استانی چند نفر مثل مدرس داشتند...
« مجلس محلى است که اکثریت قاطع مسائل مهم کشور بیواسطه یا با واسطه به آن وابسته است. هر چه به سر این ملت مظلوم در طول زمان، پس از مشروطیت تا دوره آخر انتصابات ستمشاهى آمد، به طور قاطع از مجلسهاى فاسد بود که ملت در انتخاب نمایندگانش یا هیچ دخالت نداشت، یا دخالت بسیار ناچیزى داشت. روحانیون را یکسره از دخالت بر کنار کردند؛ و با توطئههاى موذیانه و تبلیغات مسمومِ مُلهم از غرب، که توسط روشنفکران و غرب و شرقزدگان خائن یا نفهم صورت مىگرفت، مجلس را در نظر روحانیون و متدینین به گونهاى ساخته بودند که دخالت در انتخابات از معاصى بزرگ و اعانت به ظلم و کفر بود! و روحانیت بکلى از صحنه خارج شد و به انزوا کشیده شد؛ و دست قلدران و شرق و غربزدگان باز شد؛ و کشور را به آنجا کشاندند که دیدید و دیدیم. مع الأسف امروز هم آن افکار پوسیده در نادرى از معممین بیخبر از دنیا دیده مىشود. در حالى که اگر در هر شهرى و استانى چند نفر مؤثر افکار، مثل مرحوم مدرس شهید، را داشتند، مشروطه به طور مشروع و صحیح پیش مىرفت، و قانون اساسى با متمم آن، که مرحوم حاج شیخ فضل اللَّه «1» در راه آن شهید شد، دستخوش افکار غربى و دستخوش
تصرفاتى که در آن شد نمىگردید، و اسلام عزیز و مسلمانان مظلوم ایران آن رنجهاى طاقت فرسا را نمىکشیدند». (همان،ج18،ص335)
شاید همین ارادت، علاقه و الگوگیری امام از مرحوم شهید مدرس بود که باعث شد اولین اسکناس چاپ شده و تصویر اولین شخصیتی که روی پول رایج ایران در دوران جمهوری اسلامی چاپ شود تصویر آن شهید بزرگوار باشد.