به گزارش خبرنگار جی پلاس، جمعی از خبرنگاران علمی، محققان دانشگاهی و علاقه مندان حوزه ارتباطات علم در این کارگاه سه روزه که با مشارکت مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران و با همکاری مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور و انجمن ترویج علم برگزار شد، حضور به هم رساندند.
«ریچارد استون» سردبیر بخش بین الملل مجله ساینس، پس از تحصیل در رشته زیست شناسی تحصیلات خود را در رشته ارتباطات علم در دانشگاه کالیفرنیا به پایان رساند. او در طول فعالیت حرفه ای خود با نشریات معتبری چون نشنال جئوگافی، دیسکاوری و واشنگتن پست همکاری داشته است. استون همچنین به مدت پنج سال به عنوان خبرنگار علمی منطقه آسیای مجله ساینس فعالیت کرده است. او همچنین نویسنده کتابی با موضوع ماموت ها است.
در روز اول این کارگاه، دبیر بخش بینالملل نشریه ساینس با بررسی پروندههایی از جمله پروژه شبیهسازی ماموت در سیبری توسط دانشمندان ژاپنی، شیوع یک بیماری عجیب در سیبری، محوطه آزمایش بمب اتمی در قزاقستان، وضعیت پژوهشهایی علمی در کره شمالی و نگاهی به چرنوبیل بعد از فاجعه اتمی، به تشریح شیوههای معمول در روزنامهنگاری علمی و ویژگیهای مختص آن پرداخت.
نیم روز اول این کارگاه همچنین به شبیه سازی یک کنفرانس خبری علمی اختصاص داشت و مدرس کارگاه در نقش مدیر فرضی یکی از پروژه های ناسا، خبر کشف ردپای گونهای ازحیات در مریخ را به خبرنگاران اعلام کرد و شرکت کنندگان در کارگاه با تقسیم بندی به سه گروه نمایندگان نشریات علمی، نشریات عمومی و رسانه های ایرانی به طرح سؤالاتی در باب موضوع پرداختند. درجلسه شبیه سازی کنفرانس خبری، روال معمول پرسش و پاسخ از قبیل معرفی و درخواست جزئیات بیشتر تمرین شد.
ریچارد استون در خلال جلسه به نکاتی همچون یادداشت برداری از محتوای کنفرانس خبری و شناخت منابع خبری برای پیگیری های بیشتر اشاره کرد. همچنین در این بخش از کارگاه، حاضران با مشارکت جمعی، فهرستی از منابع خبری برای تکمیل گزارش خود تهیه کردند که گستره ای از شیمی دانان، فضانوردان تا مسئولان فضایی روسیه را در بر می گرفت.
در روز دوم با توجه به مباحث تئوری ارائه شده در مورد شیوه های گزارش نویسی علمی، شرکنندگان با خواندن گزارش های از مجله ساینس به نقد بررسی آنها پرداختند.
روز سوم این کارگاه، استون تجریبات خود را در سفر به اردبیل برای نگارش گزارشی درباره دریاچه ارومیه با شرکنندگان در میان گذاشت.
در ادامه چکیده ای از مهم ترین مباحث مطرح شده در این کارگاه را می خوانید.
منابع تهیه خبرهای علمی کدامند؟
- مجلات علمی مانند نیچر و سل : در این شرایط خبرنگار به مطالعه مقاله مورد نظر می پردازد و پس از نگارش آن به صورت ژورنالیستی و ویرایش توسط یک کارشناس، آن را منتشر می کند.
- کنفرانس های مطبوعاتی محققان: خبرنگار باید از قبل برای کنفرانس آمادگی داشته باشد و سوالهای خود را با توجه به مخاطبان نشریه ای که در آن کار می کند تنظیم کند. البته همیشه نباید به سوال از پیش تهیه شده اتکا کرد زیرا گاهی در حین کنفرانس مباحث و سوالاتی مطرح می شوند که از اولویت بالاتری بر خوردارند.
- ملاقات با دانشمندان در آزمایشگاه ها و دانشگاه ها: ارتباط یک خبرنگار علمی با جامعه دانشمندان و محققان بسیار مهم است. آنها می تواند منبع خوبی برای دریافت آخرین خبرهای دستاوردهای علمی باشند.
ارزش های خبری در روزنامه نگاری علم
در ژورنالیسم علمی پنج حوزه مهم وجود دارد که خبرنگار را برای انتخاب موضوع به مخاطبان کمک می کند:
- جالب و شگفت انگیز: این نوع اخبار خود به خود کنجکاوی مخاطب را بر می انگیزند و تلاش کمتری برای جلب توجه خواننده نیاز است.
- تعداد مخاطبان: یک خبرنگار باید ترکیب جمعیتی و ویژگی مخاطب را در انتخاب موضوع نظر بگیرد.
- اهمیت موضوع: هرچه موضوع مهمتر باید مخاطب به آن توجه بیشتر می کند مانند خبرهایی که تاثیر مستقیم بر مردم دارند.
- قابلیت اعتماد : این مسئله به اعتبار شما مربوط است در واقع اخبار نادرست و غیر قابل اعتماد به اعتبار شما ضربه می زند. گاهی خبرنگار ها به دلیل کمبود زمان، کمتر به این وضوع توجه می کنند در حالی که باید قبل از انتشار خبر اعتبار محققی که دستاوردی را ارائه کرده است، سنجید.
- تازگی موضوع: موضوع باید دستاوردهای تازه را ارائه دهد. حتی اگر درباره ماموت ها مطلبی می نویسید باید کشف تازه ای درباره آنها باشد.
اجزای فیچر استوری
فیچر استوری گزارشی است که پس از خبرهای اولیه در مورد یک رویداد منتشر می شوند. آنها با گزارش های عمقی متفاوت اند زیرا گزارش های عمقی بیشتر وجه تحلیلی دارند . هر فیچر استوری شامل چهار بخش است:
لید (Lead): لید شروع یک گزارش است که معمولا در قالب یک پاراگراف نوشته می شود البته گاهی می تواند بیشتر از یک پاراگراف باشد. لید را می توان به صحنه اول یک نمایش تشبیه کرد. لید گوشه ای از از کل داستان است که خبرنگار باید در نوشتن آن خلاق باشد و توجه مخاطب را موضوع جلب کند.
ست آپ یا بیلبورد(setup): این بخش که در ادامه لید نوشته می شود می تواند یک یا چند پاراگراف باشد. ستاپ معمولا خلاصه ای ای از مهمترین قسمت های داستان است.
متن گزارش(Body): این قسمت می تواند به هر ساختاری نوشته شود به عنوان مثال می توانید متن گزارش را به صورت زمانی (تایم لاین) و با ارائه پیشینه بنویسید. در متن خبر هیچ وقت عقاید و احساسات و قضاوت های خود را در بیان نکنید بلکه از افراد متخصص و معروف و یا کسانی که در موضوع حضور داشتند به صورت نقل قول بهره بگیرید. شما با استفاده از منابع معتبر مانند یک دانشمند برجسته به گزارش خود اعتبار و به اطلاعاتی که ارائه کرده اید ارزش می دهید.
همچنین استفاده از میان تیر و نمایش صحفه مختلفی از رویداد می تواند ابعاد مختلفی از موضوع را به خواننده نشان دهد. در نگارش متن این شما هستید که تصمیم می گیرید که کدام بخش از رویداد یکی پس از دیگری بیاید.
پایان بندی(Kicker) : این قسمت می تواند یک یا چند پاراگراف باشد. پایان بندی، نتیجه گیری گزارش است که باید به لید مربوط و خلاصه ای از موضوع باشد.
تکنیک های storytelling
- در داستان خود تنوع زمانی ایجاد کنید.
- بگذارید منابعی خبری داستان را روایت کنند.
- گزارش را با بازگشت به رویداد یا شخصیت مرکزی که گزارش را با آن آغاز کرده اید به پایان برسانید.
- داستان را از زاویه سوم شخص بنویسید حتی تجربه های شخصی خود را به سوم شخص تبدیل کنید.
- خواننده را با اولین پاراگراف جذب کنید.
Embargo News چیست ؟
ایمبارگو خبرهایی است که دانشمندان به صورت انحصاری برای رسانه های ارسال می کنند و نباید پیش از زمان تعیین شده انتشار یابند.
نکاتی برای نوشتن گزارش جذاب
- اشاره به پیشینه موضوع می تواند کنجکاوی مخاطب را برانگیزد و جذابیت را به گزارش اضافه کند.
- توصیف فضا و حال و هوای یک رویدا به مخاطب در تجسم بهتر آن کمک می کند.
- همیشه موضوع را به صورت واضح بیان کنید. هرچه تصویری که از موضوع ارائه می دهید روشنتر باشد داستان شما کامل تر و جذاب تر است. خبرنگار مانند نقاشی است که موقعیت را برای خواننده به تصویر می کشد.
- سعی کنید مخاطب را باید پایان بندی شگفت انگیز غافل گیر کنید.
- ارتباطات خود را با افراد و محققان قابل اعتماد گسترش دهید.