جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

سارا شریعتی در همایش طرد شدگان:

طرد شدگی در ایران اغلب محصول یک سرنوشت بود

«عدالت مفهومی است پایه، مفهومی که زمانمند و متعلق به یک دوره مشخص نیست،بلکه باید آن را با توجه به تحولاتی که در جهان رخ داده است همچنین با توجه به زیست، ارزش ها و نگاه خودمان صورت بندی مجدد کرد.»

کد خبر: ۳۸۵۴۶۷
طرد شدگی در ایران اغلب محصول یک سرنوشت بود

"طردشدگان"عنوان همایشی بود که با حضور سه سخنران؛سارا شریعتی جامعه شناس و استاد دانشگاه تهران، صحرا اکرامی دانشجوی دکترای جامعه شناسی دانشگاه تهران و یاسر باقری پژوهشگر حوزه سیاست گذاری اجتماعی در سالن شریعتی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران برگزار شد.

بین فضای آکادمی و طرد شدگان فاصله وجود دارد

ابتدا صحرا اکرامی مسئول پژوهش انجمن"طلوع بی نام و نشان ها" با بیان اینکه ما جامعه ای طرد کننده داریم گفت: جامعه ما افغان ها را طرد می کند، جامعه ما کسانی را که یک بار سیگار در دست می گیرند به عنوان معتاد طرد می کند، جامعه ما کارتن خواب را طرد می کند و در ادامه سیستم طرد آکادمی، یعنی همین دانشکده علوم اجتماعی، طرد را بازتولید می کند و به طرد شدگان توجه نمی کند.

در علوم اجتماعی تا وقتی مساله ای حالت مرضی پیدا نکند به دنبال درمانش نمی رویم، در صورتی که اگر به جای راه های درمانی، پیشگیری می کردیم، یعنی اگر ده سال قبل به سراغ پدیده کارتن خوابی می رفتیم، این تعداد زن کارتن خواب وجود نداشت. در جامعه ما حتی بین فضای آکادمی و طرد شدگان فاصله وجود دارد و ما اهالی آکادمیک بدون ارتباط جدی با طردشدگان به مسایل آکادمیک اکتفا کردیم، اما امر واقع را نمی شناسیم و درباره اش حرف می زنیم، در حالی که اگر می خواهیم نظریه پردازی کنیم و دردی را درمان کنیم، باید از امر واقع بگذریم.

ما به سمت انسداد در تحرک عمودی پیش می رویم

یاسر باقری پژوهشگر حوزه سیاستگذاری اجتماعی به عنوان سخنران بعدی این همایش درباره فرودستان و طرد شدگان ،گفت: در این زمینه بحث های زیادی را می توان مطرح کرد، وی گفت مهمترین مجرای تحرک اجتماعی، آموزش است و برای استفاده از پتانسیل آموزش نیاز به فرصت برابر وجود دارد. ما به سمت انسداد در تحرک عمودی پیش میرویم، و این نگرانی وجود دارد تحرک اجتماعی که مهمترین مولفه آن آموزش است، دیگر نتواند مانند قبل وجود داشته باشد.

باقری با بیان اینکه در گذشته پدر و مادران تهی دست به فرزندانشان توصیه می کردند درس بخوانند تا پیشرفت کرده تا شرایطی بهتر از خود داشته باشند و این امکان پذیر بود، بیان داشت: شواهد بسیاری از مواردی که توانستند با تحصیلات از فقر نجات پیدا کنند، وجود دارد اما برابری فرصت ها در واقعیت تحقق نیافته است، زیرا حداقل برابری فرصت نیازمند این است تا دانش آموزان تلاش کنند تا وارد دانشگاه شوند آن هم با وجود شرایط بسیار بد آموزشی، کیفیت بد مدارس و معلمان، فاصله زیاد بین منزل و مدرسه آموزش و ... ادامه تحصیل در ایران برای طبقه پایین جامعه امیدی بود تا راه بهتری از پدرانشان را پیش بگیرند.

وی گفت: با وجود اینکه ۶٫۵ درصد از دهک اول دارای مدرک تحصیلات دانشگاهی هستند، اما آمار سال ۹۲ نشان می دهد حدود ۹٫۳ درصد کسانی که کارشناسی ارشد دارند، بیکارند، بنابراین کسانی که در طبقه پایین جامعه قرار گرفته اند امیدی به کسب درآمد حاصل از تحصیلات ندارد در چنین شرایطی انسداد تحرک عمودی رخ داده است و از طرف دیگر باعث درماندگی آموختگی فرد شده که هیچ راهی برای بیرون رفتن از این شرایط برایش وجود ندارد و از سوی دیگر فرد با وضعیتی رو به رو می شود که با وجود تقلا چاره ای نمی یابد.

در ایران طرد شدگی اغلب محصول یک سرنوشت بود

سارا شریعتی در ادامه به مفهوم عدالت پرداخت: عدالت مفهومی است پایه، مفهومی که زمانمند و متعلق به یک دوره مشخص نیست، بلکه باید آن را با توجه به تحولاتی که در جهان رخ داده است همچنین با توجه به زیست، ارزش ها و نگاه خودمان صورت بندی مجدد کرد.

وی گفت: تاریخ ما همیشه در دوگانگی سیاست و دیانت قرار داشته است، نهاد سیاست و نهاد دیانت گاه در مقابل یکدیگر بوده اند، گاه با هم ادغام شده اند و گاه با هم مشارکت داشته اند، در هر حالت هر دو نهاد مورد توجه بوده اند، اما آنچه مهم می باشد امر اجتماعی است.

شریعتی با اشاره به اینکه طرد شدگی مفهومی بسیار مهم، جدید و نوظهور در علوم اجتماعی است و اشکال مخلتفی را در بر می گیرد از جمله طرد شدگی دینی، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی ونظام آموزشی، که در اینجا ما به مفهوم طرد شدگی اجتماعی می پردازیم، افزود: طرد شدگی مفهومی است که شاید بتوان آن را در برابر مفهوم شهروندی قرارداد. شهروند کسی است که در جامعه ادغام شده است خانه، خانواده، تحصیلات، شغل و حق رای دارد اما طرد شدگان کسانی هستند که هیچ یک از این موارد را ندارند و به حاشیه جامعه رانده شده اند.

وی ادامه داد: در اروپا در دهه ۱۹۷۰و ۱۹۸۰ اشکال جدیدی از فقر به وجود آمد، این شکل جدید از فقر در اروپا چه بود: در اروپا دوره ای که احساس می شد با ظهور دولت ها و حکومت های رفاه فقر در آن رو به کاهش دارد، به دنبال بحث بیکار شدن کارگران در نظام سرمایه دارانه نوع جدیدی از فقر را تجربه کرد، و تیپ جدیدی ایجاد شد متشکل از کارگران تازه بیکار شده اینها طرد شدگانی بودن حاصل بازار کار.

سارا شریعتی گفت: نوع دیگری از طردشدگی نیز با ظهور تکنولوژی های جدید ایجاد شد، با ظهور تکنولوژی های جدید کارگر با مهارت های جدید استخدام می شد، کسانی که فاقد مهارت و قابلیت های اجتماعی بودند کم کم طرد شدند و به دنبال آن بیکاری های جدید ایجاد شد. و نوع دیگر طرد شدگی نیز حاصل مهاجرت بود.

وی اضافه کرد: بنابراین از دوره ۱۹۸۰ به بعد تیپ های جدید از افراد به وجود آمد که در خیابان زندگی می کردند کارتن خواب و خانه به دوش بودند بدون داشتن محل اقامتی ثابت که می توانستند هر لحظه در هر جایی زندگی کنند. این چهره ای جدید از فقر بود، اما این فقر نبود زیرا اولا فقر طبقه اجتماعی دارد و اینان فاقد طبقه اجتماعی بودند و به هیچ یک از طبقات اجتماعی متعلق نبودند. آنان طرد شدگان بودند، طردشدگانی که محصول فقر نبودند بلکه حاصل حادثه بیکاری بود. دوما در یک جامعه مدنی اقشار پایین جامعه برای خود نماینده اجتماعی، اتحادیه، سندیکا، انجمن و حزب سیاسی دارند اما طرد شدگان برای خود هیچ نماینده اجتماعی نداشتند زیرا شهروند نبودند که نماینده داشته باشند اینها فقط در سازمان ها خیریه در ان جی او ها شهروند بودند. بنابراین در اروپا که طرد شدگی محصول حادثه بیکاری و مهاجرت بود، به موضوع اصلی مورد بحث در جریانات نوع دوستانه و مردم نهاد، سازمان های مذهبی (کلیساهای کاتولیک)، فعالین اسبق سیاسی و... تبدیل شد.

شریعتی در ادامه به طردشدگی در ایران پرداخت ک در ایران دلایل خاص تری وجود داشت: جامعه پسا انقلابی، جامعه ای که تجربه انقلاب را داشت و جامعه سیاست زده، جامعه ای که از سیاست هزینه بر و از نتایج ضعیف و ناامید کننده آن زده شده بود. بنابراین در ایران نیز بسیاری از فعالین سیاسی سابق مانند فعالین سابق در اروپا شروع به فعالیت کردند در دو عرصه: عرصه فرهنگ و عرصه فعالیت اجتماعی.

وی ادامه داد: اما تفاوت با اروپا در این زمینه چه بود: اگر در اروپا شهروندان از سندیکا، اتحادیه، نشریه و مطبوعات و بلندگوهایی که بتوانند مطالبات خود را اعلام کنند برخوردار بودند، و طرد شدگان فاقد آن که در نهایت منجر شد تا فعالین به سمت طرد شدگان بروند، در ایران حتی شهروندان نیز فاقد اینگونه موارد و از آن محروم بودند در نتیجه در ایران احتیاج به کسانی بود که این مطالبات را حتی در مورد شهروندان نیز پیگیری کنند و پیش ببرند.

این جامعه شناس عنوان کرد: اگر طرد شدگی در اروپا غالبا محصول حادثه بیکاری و محصول مهاجرت بود، در ایران طرد شدگی در اغلب موارد محصول یک سرنوشت بود. فرزندان خانواده های فقیر در فقر به دنیا می آمدند و در فقر می مردند، نظم قدیم بازتولید شده بود و همچنان باز تولید میشد و امکان گریز از آن نبود، و به دلیل وجود نابرابری های ساختاری، علی رغم وجود اراده های قوی امکان غلبه بر این ساختارها مشکل بود. بنابراین فقر یک سرنوشت محتوم بود. به تعبیر دکتر سعید مدنی فقر در شکل سرنوشتی آن در مثلث فقر، بیکاری و اعتیاد، بدبختی را تبدیل به یک سرنوشت، به یک آینده و یک گذشته و یک زندگی می کرد.

وی گفت:همچنین فقر در شکل حادثه ای آن در مثلثی دیگر مثلث مهاجرت، بیماری و خودکشی نمود می یابد. بنابراین طرد شدگان اجتماعی نیز در ایران مانند هر اجتماعی دیگری به وجود می آیند. مانند هر اجتماع دیگری اجتماعی طرد شدگان نیز فرادستان و فرودستان خودش را داراست. فرادستانش بی خانمان های مرد بیکار ،معتاد ، فقیر و فرودستان آن زنان و کودکان و مهاجران می باشند.

وی در پایان گفت: نکته آخر اینکه از یک سو در جامعه ای که بسیاری از جامعه شناسان آن از فروپاشی اخلاقی شهروندان صحبت می کنند و اینکه جامعه دچار یک نوع فردگرایی خودخواهانه شده است از سوی دیگر در همین جامعه اخلاقیات جدیدی در بین قشر جوان در حال شکل گرفتن است و بسیار قابل تامل است و نشان دهنده پویایی جامعه است و نشان می دهد همبستگی هنوز در جامعه وجود دارد و فروپاشی که از آن گفته می شد از سوی دیگر نیز قابل بررسی است.

انتهای پیام

دیدگاه شما