به گزارش خبرنگار سرویس علم و اندیشه جیپلاس، جشنوارهی جهانی علم را پروفسورِ فیزیک و ریاضیات برایان گرین از دانشگاه کلمبیا و تریسی دیِ روزنامهنگار که برندهی چهار جایزه امی و همسر بریان گرین است، بنیان گذاردهاند. این جشنواره برای اولینبار از ۲۸ می تا ۱ ژوئن سال ۲۰۰۸ در شهر نیویورک برگزار شد. این جشنواره از سال ۲۰۰۸ تا کنون بیش از ۱.۳ میلیون بازدید کننده داشته و چهرههای سرشناسی چون استیفن هاوکینگ، مگی گیلِنهال (بازیگر)، سر پُل نِرس (پژوهشگر سرشناس ژنتیک)، هارولد وارموس (برندهی نوبل پزشکی)، استیون واینبرگ (عالم بزرگ فیزیک تئوری) و خیلیهای دیگر در آن شرکت کرده و با مردم از نزدیک دیدار داشتهاند. این جشنواره همچنین بنیاد برخطی به نام World Science U دارد که به آموزش برخط دانشآموزان، دانشجویان و علاقهمندان به علم میپردازد.
در جشنوارهی ۲۰۱۵ چه گذشت؟
در جشنوراهی امسال بخشهای متفاوتی از علم برجسته شده بود. به گزارش خبرنگار علمی جیپلاس این بخشها عبارت بودند از:
- هبوطِ نور: فضا- زمان و عشق به انیشتین
در افتتاحیه جشنواره، ۱۰۰ سالگیِ تئوری نسبیت عمومی جشن گرفته شد. برایان گرین به همراه گروهی از هنرمندان داستان پرهیجان کشف این تئوری توسط انیشتین را با استفاده از پویانمایی و هنرهای مدرن به تصویر کشیدند. برایان گرین با ورود به صحنه به پرتویی از نور چنگ انداخت و سپس سر جای خود میخکوب شد. بعد با نوای ارکسترْ پرتوی نور از میان دستان وی به سمت حضار تابید و وی شروع به گفتن داستان جذاب انیشتین کرد، داستانی پر از لحظات موفقیتآمیز، سرخوردگیهای آزار دهنده و سر آخر کشفی بزرگ.
- آزمایشگاها را کهها میگردانند؟
این بخش که با همکاری دانشکدههای هنر و علم دانشگاه نیویورک، دانشگاه کلمبیا، برنامهی زن و علم و دانشکدهی دولتی شهر نیویورک برگزار شد، سفری بود به بطن حرفهی زنان در علم. بازدیدکنندگان در سفری به آزمایشگاههای تخصصی این دانشگاهها که به طور عادی برای عموم قابل دسترس نیست، با دانشمندان زنی که در حوزههای مختلف علوم به فعالیت پرداخته و تحقیقات این آزمایشگاهها را هدایت میکنند، آشنا شدند. و چه چیز بهتر از این برای ترغیب نسل جوان دختران برای گرایش به علم؟!
- اکتشافات فضایی و دریچههای جدید به سفرهای فضایی
پژوهشگران ناسا در این بخش از جشنواره به کنکجاویهای مردم دربارهی فرآیند پرتاب موشکهای فضایی و بازگشت سفینهها به زمین و تکنولوژیهای به کار رفته در آنها برای عکسبرداری از سیارات و اجرام فضایی پرداختند. آنها با ایجاد فضایی جذاب مردم را از نزدیک با این فعالیتها آشنا کردند، فضایی که در آن میتوانستید مدلی واقعی از تلسکوپ فضایی جیمز وب، دوربین های مادون سرخ، مدلهایی از موشکها و خیلی چیزهای دیگر را از نزدیک دیده و واقعیت آنها را لمس کنید. در این بخش همچنین سفرهای آیندهی کاوشگران انسان به فضا معرفی شد، مأموریتهای جدید به مریخ و دیگر سیارات و پیشرفتهای تکنولوژیکِ این کاوشگرها. برای دانشآموزان نیز برنامهای خاص تدارک دیده شده بود، کارمندان ناسا دانشآموزان را به سفری خاص میبردند: بازدید از مدل سایت شاتلهای فضایی.
- غرفهی مدارگردهای ناسا
اکثر مردم نمیدانند که یکی از فعالیتهای اصلی ناسا مطالعهی زمین است. برای همین ناسا یک غرفهی بزرگ را با کمک هنرمندان تجسمی نیز به راه انداخته بود. بنایی جذاب که با استفاده از جلوههای صوتی به معرفی ۱۹ ماهوارهای میپرداخت که زمین ما را هر روز پیمایش میکنند و دادههای مورد نیاز محققان را برای مطالعات مختلف بر روی زمین فراهم میکنند. همچنین بازدیدکنندگان میتوانستند تجربهای بصری از زمین سه بعدی داشته باشند.
بازدیدکنندگان به محض ورود به بنای فلزی و خمیده این غرفه صداهایی نا آشنا را تجربه میکردند، صداهایی که از هر طرف این بنا بلند شده و سفری پیچیده را در خمیدگیهای آن طی میکردند تا شما تجربهای جدید از فعالیتهای ناسا داشته باشید. هر صدا بیانگر یک ماهواره بود، صدای غرش موشکهایی که ماهوارهها را پرتاب میکنند و نام آنها. صداهایی که در زمان پرتاب یک ماهواره در مراکز فضایی به گوش میرسند و برای عموم مردم تقریبا نا آشنا هستند.
- نا امنی در فضای مجازی
از بانکداری بگیرید تا صحنههای نبرد، امروزه یکی از مهمترین بخشهای امنیتی برای هر ملتی رمزگذاری دادهها در فضای مجازی است. در این بخش از فستیوال به تکنیکهای جدید رمزنگاری پرداخته شد. الگوریتمهای پیچیدهی ریاضیاتی از سالهای دور برای این کار توسعه داده شدهاند. اما آیندهی پیشرو با این الگوریتمها امن نخواهد بود. آرتور اکِرت از پیشگامان رمزنگاری کوآنتومی به توضیح چالشهای امنیتی در فضای مجازی پرداخت. او شمهای از روشهای مبارزهی افبیآی با جرایم در فضای مجازی را به تصویر کشید و به توضیح این پرداخت که رایانههای کوآنتومی در آینده چه کمکی به امنیت ما خواهند کرد.
- توجه توجه: رباتها به کار میافتند
آرتور اکرت و همکارانش در بخش دیگری به بررسی تکنولوژی رباتیک و آیندهی انسانها و رباتها پرداختند. به گفته وی خلق ماشینهای هوشمند بزرگترین اتفاق در تاریخ بشر خواهد بود. و شاید به گفته استیفن هاوکینگ آخرین اتفاق بزرگ تاریخ بشر نیز باشد. روزگاری که داریم به آن نزدیک میشویم. از سیری و واتسون بگیرید تا خودروهای هوشمند، ماشینهای روز به روز در حال هوشمندتر شدن هستند. اما چالش بر سر خلق ماشینهای هوشمندی است که خودشان یاد بگیرند نه اینکه بشر برنامهریزیشان بکند. پتانسیل چنین ماشینهایی همانقدر که به نفع بشر است میتواند مخاطرات جدیای برای وی نیز به همراه داشته باشد. هنوز تأثیر خلق چنین ماشینهای بر اقتصاد، فرهنگ و فلسفهی ما ناشناخته است.
جشنواره جهانی علم که از ۲۷ تا ۳۱ ماه می در نیویورک برگزار شد، برنامههای متنوع دیگری در بخشهای چون ژنتیک، پزشکی، علم اعصاب و فیزیک داشت.