جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

گزارش جی پلاس از مراسم نکوداشت پیشکسوتان علوم اجتماعی/نسل بعد انقلاب آرمانخواه نیستند

مراسم نکوداشت پیشکسوتان علوم اجتماعی با تکریم 6 استاد و پژوهشگر برجسته این حوزه برگزار شد.

کد خبر: ۳۸۲۸۸۳
گزارش جی پلاس از مراسم نکوداشت پیشکسوتان علوم اجتماعی/نسل بعد انقلاب آرمانخواه نیستند

به گزارش خبرنگار جی پلاس، انجمن علمی جامعه شناسی مراسمی در نکوداشت پیشکسوتان و پژوهشگران برجسته حوزه علوم اجتماعی را در خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار کرد. دکتر فرهنگ ارشاد، دکتر منوچهر آشتیانی، دکتر ناصر تکمیل همایون، دکتر هما زنجانی زاده، دکتر ژاله شادی طلب و دکتر ابراهیم فیوضات، ۶ شخصیت برجسته ای بودند که عصر سه شنبه ۸ اردیبهشت از انها تجلیل شد. در این مراسم دکتر محمد امین قانعی راد رئیس انجمن جامعه شناسی ایران ضمن خیر مقدم به حضار در سخنانی گفت: انجمن هر ساله در آستانه روز معلم ارادت خودمان را به معلمان به ویژه اساتید جامعه شناس و پیشکسوت و کسانی که برای شکل گیری و رشد و تکوین جامعه شناسی در کشور تلاش کردند مراسمی برای تکریم و تجلیل از فعالیت های آنها برگزار می کند. امیدوارم با این کار قدردان تلاشهای این اساتید باشیم. هم اساتیدی که از میان ما رفته اند، مثل دکتر رحمت الله صدیق سروستانی که دیروز سالروز وفات شان بود و هم مرحوم خسرو خسروی که پایه گذار جامعه شناسی روستایی بود که قبل از عید درگذشت. قانعی راد تصریح کرد: این ۶ استاد برجسته که امروز تجلیل می کنیم از دانشگاه های مختلف و در گرایش های متفاوت هستند. دکتر همایون در جامعه شناسی تاریخی منشأ خدمت و برکات بزرگی در کشور بودند. دکتر ارشاد در جامعه شناسی فرهنگی و نظری عمدتاً کار کرده اند. دکتر شادی طلب و هما زنجانی بیشتر در حوزه زنان و توسعه و نظریه های جامعه شناسی فعالیت کرده اند. دکتر شادی طلب حتی در جامعه شناسی فاجعه و مسائل اجتماعی، کارکرده است. دکتر فیوضات در حوزه جامعه شناسی صنعتی فعالیت دارند. منوچهر آشتیانی در حوزه جامعه شناسی معرفت و پایه گذار آن در ایران هستند. آشتیانی:قدر جامعه را بدانید در ادامه این مراسم هرکدام از این پیشکسوتان و شخصیت های علمی-پژوهشی سخنانی در رابطه با نیازهای امروز علم جامعه شناسی در ایران ارانه نمودند.ابتدا دکتر آشتیانی با بیان این مسئله که اگر جامعه یا سوسیته و جامعه پذیری یا سوسیالیزاسون نبود آیا اینطور نبود ما انسان ها به جنگل برمیگشتیم،و ادامه داد: اگر جامعه همه آن چیزی را که ما داده است را پس بگیرد برای ما هیچ چیزی باقی نمیماند از لباس تن تا آداب و رسوم ،سبک اندیشه ودر تاریخیت فعلی که فکر می کنیم همه یکباره محو میشود پس قدر جامعه را بدانید. دوم:در کجا بیشتر از جامعه شناسی جامعه بشری به خودش آگاهی پیدا می کند و این آگاهی را در سطح علمی بصورت شناخت علمی و اجتماعی در می آورد این تنها در علم جامعه شناسی است که در آن جامعه بشری در خودش انعکاس پیدا می کند و به سطح آگاهی می رساند و علمی می کند و آن را در جامعه شناسی منعکس می کند بنابراین فرق یک جامعه شناس با بقیه این است که جامعه شناس آگاهی مضاعف دارد چون همه افراد جامعه آگاهی اجتماعی دارند ولی آن آگاهی تشدید شده اجتماعی را ندارد یعنی می داند که اجتماعی فکر می کند اما نمی داند که می داند اجتماعی فکر می کند ولی شما جامعه شناسان این محاسن را دارید که آن آگاهی اجتماع را برمی گردانید روی آگاهی اجتماعی و آن را به سطح تئوری و علم مندی جامعه شناسی و آگاهی اجتماعی می برید. سوم:به انداره عمر جامعه شناسی بحث های فراوانی درباره حقانیت یا عدم حقانیت جامعه شناسی شده است.دکتر آشتیانی افزود: یک زمانی در جلسه جامعه شناسی دانشگاه تهران من مختصری را به عنوان «ما و جامعه شناسی جهانی»اینگونه قرائت کردم:اگر امروز ما در جامعه شناسی و تئوری های آن سکون یا سردرگمی می یابیم نه برای آن است که جامعه شناسی جهانی و تئوری های آن برای تکامل جامعه ما ناتوان و یا حتی بی معنی اند بلکه برای آن است که ما نظام تئوری جامعه شناسی را یاد گرفته ایم ولی روی آن کار نکرده ایم وی گفت:پس نه این است که ما در پراتیک جامعه شناسی را در ایران پشت سر گذاشته ایم بلکه این است جامعه شناسی جهانی با تئوری علمی خود ما را پشت سر داشته است و نه این است که جامعه شناسی به مثابه علم دیگر به کار ما نمی آید بلکه برای این است که نیازهای ما هنوز در حد درک جامعه شناسی آنچنان علمی نیست.در حقیقت یک دانش بی مانند،بی مانند فرهنگ عقلانی بشریت به ما رسیده است ولی توسط ما بی کاره شده است و یا جامعه عقب مانده ما آن را معطل و باطل ساخته است. فرهنگ ارشاد:نظام آموزشی ما بسیار غیر مولد است این جلسه با سخنان دکتر فرهنگ ارشاد که با این مصرع شروع کرد:«پرواز را بخاطر بسپار پرنده مردنیست»ادامه یافت:ما پرواز را که برای من همان مقام لطیف معلمی است امروز جلیل می کنیم. وی در ادامه به نیاز ها و کمبود های جامعه شناسی و معلمی جامعه شناسی پرداخت:علم و معلمی جامعه شناسی امروزه در فضایی در حال تحقق است که ما نقاط قوت و ضعف را نه اینکه خودمان کسی نیستم چون به هر حال یک معلم هستیم ولی نظام آموزشی ما آنقد نارسایی دارد که خواهی یا نخواهی فضای جامعه شناسی و فضای معلمی را تحت تاثیر قرار داده است. وی افزود:در کتاب متفکران بزرگ جامعه شناسی آمده:مشخصه کار جامعه شناسی روحیه آزاداندیشی و حس کار جمعی است. بنظر من در مقوله اول افراد و شخصیت های زیاد داریم بنابراین میخواهم روحیه انتقاد پذیری را مورد بحث قرار بدهم که ما تا چه حد در این فضای جامعه شناسی می توانیم این را جا بیندازیم.پس فکر می کنم از نیاز های جامعه شناسی امروز ما این دو مقوله"روحیه انتقادپذیری و کارجمعی"مهم است. دکتر ارشاد با اشاره به اینکه ضعف اجتماع علمی همراه با ضعف فردی جامعه شناشی را تحت تاثیر قرار می دهد،گفت:در کتاب ۲۰۰ صفحه ای ساخت انقلاب های علمی ،توماس کوهن نویسنده آن شاید ۲۰۰ مرتبه از اصطلاحی نام میبرد که تماما " جامعه علمی"ترجمه کرده اند؛ما هزاران بار به دانشجویان تاکید کردیم کلمه اجتماع با جامعه تفاوت دارد و اینها دو واژه تخصصی جامعه شناسی است و جامعه علمی هیچ جای دنیا وجود ندارد هیچ جایی وجود ندارد که جامعه همه عالم باشند ولی اجتماع های گوناگون را می شود در این مقوله گذاشت. وی در ادامه به مشکلات نظام آموزشی کشور پرداخت:نظام آموزشی ما اگر بدیبنانه نگویم سترون هست اما بسیار غیر مولد است.من فکر می کنم جامعه شناسی خدمت بزرگ اش نقد کردن وضعیت موجود است پس بنظر من خدمتگزارترین جامعه شناس کسی است که شرایط موجودی را مورد نقد علمی قرار دهد.وی ادامه داد:مرحوم حاج میرزا حسن رشدیه بنیانگزار مدرسه نوین و نظام اموزشی رسمی درایران است،این مرد بزرگ علی رغم اینکه این همه خدمت کرد به جای اینکه بگوییم او از جنبش مشروطیت تاثیر پذیرفت چون مدرسه را چندسالی قبل از انقلاب مشروطیت تاسیس کرد می شود گفت انقلاب مشروطیت ما تحت تاثیر کارهای بزرگانی مثل رشدیه بود ولی ایشان با این همه تاریخ سازی یک زندگی همراه با عزلت و گوشه نشینی و افسردگی طی کرد مثل این است که سرگذشت نظام آموزشی ما هم چندان تفاوتی ندارد. این استاد علوم اجتماعی نکته اخر سخنانش را به خودارزیابی معلمان اختصاص داد:اگر جامعه را در سه سطح کلان،متوسط و خرد درنظر بگیریم ما بعنوان معلم که در سطح خرد قرار داریم در این جریان چکاره هستیم؟ما کی هستیم و چقدر احساس مسئولیت اجتماعی داریم؟اگر می خواهیم نظام آموزشی را نقد کنیم و می خواهیم بگوییم دولت کوتاهی می کند اول باید ببینیم به خودمان می توانیم انتقاد کنیم.به نظرم ما همه یک کنش گر علمی هستیم ما در این بحث نظریه ها که درباره رابطه ساختار و کارگزار و عاملیت می کند خیلی کم از ما به حد کارگزار رسیده ایم یعنی کسی که کنشی را انجام می دهد که در تغییرات اجتماعی آگاهانه نقش دارد.کدام ما در حد مرحوم دکتر غلامحسین صدیقی این کار را کرده ایم؟با این مثال می خواهم بگویم ما اکثرا در حد کنشگر اجتماعی کار می کنیم،تنها مقاله نوشتن برای ارتقا ،مقام کارگزاری به انسان نمیدهد.باید ببینیم مثال این ضرب المثل"دیگران کاشتند ما خوردیم،ما بکاریم دیگران بخورند"آیا انسان کوچکی مثل من این کار را توانسته است انجام دهد یا نه؟ تکمیل همایون: چطور می شود یک جامعه شناس ،تاریخ نداند؟

در ادامه جلسه دکتر تکمیل همایون هم با این شعر شروع کرد: "نه در مسجد گذارندم که رندی نه در میخانه که این خمار خام است میان مسجد و میخانه راهی ست خدایا عاشقم آن ره کدامست." وی ادامه داد:اگر در ایران کسی بخواهد جامعه شناسی بخواند یا آموزش دهد اگر به تاریخ و فرهنگ و دیانت های ایران آشنایی نداشته باشد چطور می تواند یا چطور می شود جامعه شناسی سیاسی بخوانم ولی ساخت های سیاسی ایران را در دوران قبل ندانم یا استبدادی که در ایران ریشه دار بوده است را ندانم چگونه می شود بازار تهران را مطالعه کنم و رابطه آن را با مذهب تشیع ندانم؟چطور می شود یک جامعه شناس ،تاریخ نداند؟ وی تاکید کرد:بر جامعه شناسی که کشورش را مطالعه می کند واجب است تاریخ و فرهنگ مملکت اش و آن نهادی را که مطالعه می کند را در مسیر تاریخی اش دقیقا بداند. دکتر همایون نیاز دوم هر جامعه شناس را فراگیری زبان خارجی دانست که با آن زبان ها تمام اندیشه های جامعه شناسی در خارج را مطالعه کند و با تمام نظریه های روز دنیا در ارتباط باشد.وی افزود:باید یک جامعه شناس نظریات عالمان برجسته جامعه شناسی را تمام کمال بداند؛ریموند آرون مارکسیت نبود اما کلاس های نظریه های مارکس او چنان بود که مارکسیست ها حضور می یافتند تا مارکسیست علمی را از وی فرا گیرند همینطورکشیش ها در کلاس های مربوط به نقد مارکس شرکت می کردند.وی خاطرنشان کرد وقتی مرحوم دکتر صدیقی از زکریای قزوینی،از عجائب مخلوقات و غرائب موجودات سخن می گفت احساس می کردیم در نظامیه بغداد هستیم یا وقتی از کانت و دکارت و اسپینوزا صحبت می کرد حس می کردیم در تالار دکارت دانشگاهای پاریس هستیم.

وی در پایان با اشاره به نهم اردیبهشت سالگرد رحلت استاد دکتر صدیقی،گفت: من در اینجا می خواهم خواهش کنم روز تولد دکتر صدیقی را که در آذر ماه است بعنوان روز علوم اجتماعی یا جامعه شناسی حتما مصوب کنید همچنین در زمینه اتاق کار دکتر صدقی در تالار دانشکده علوم اجتماعی که قبلا هم به همین نام معروف بود و در حال بازسازی است از آقای دکتر قانعی راد می خواهم آنجا را پس از مرمت به همین نام باقی بگذارند. دکتر زنجانی زاده: اگر فمنیست همان مدافع حقوق زنان است؛من فمنیستم در ادامه نوبت به دکتر زنجانی زاده رسید.وی ابتدا گفت:من ریاضی دان،نقاش،قهرمان بسکتبال ولی از بد حادثه چون دختر بودم اجازه ندادند به تهران بیایم پس ابتدا به وسیله رشته ادبیات خارجی وارد دانشگاه تهران شدم و بعد در سال ۱۳۴۴ کارشناسی ارشد در رشته جامعه شناسی قبول شدم و شاگرد دکتر صدیقی شدم و خیلی چیزها از ایشان آموختم.وی افزود:وقتی برای اولین بار با این علم روبه رو شدم صحبت از این بود این علم وقتی به وجود می آید که سه شرط داشته باشد:آزادی فکر و بیان،مسئله اجتماعی و جامعه شناس٫در ادامه دکتر زنجانی زاده با بیان اینکه جامعه شناسی وقتی می تواند در یک جامعه رشد پیدا کند که نگران برچسب خوردن نباشد،ادامه داد:من وقتی ۲۱ سال پیش راجع به زنان حرف می زدم این برچسب بود که تو فمینیستی-من هم مثل قواعد جامعه شناسی می گفتم اول فمینیست را تعریف کنید تا بگویم هستم یا نه-یعنی اگر فمنیست همان مدافع حقوق زنان است من هستم ولی نه چیزهایی که شما فکر می کنید.

زنجانی زاده در ادامه مسئله دیگر جامعه شناسی را با این سوال مطرح کرد:آیا جامعه شناسی ایدئولوژی است؟ وی ادامه داد:خیلی راحت جامعه شناسی می تواند به ایدئولوژی گراییده شود ولی تفاوت انها در اینجاست که ایدئولوژی سیستمی توجیه کننده و کارش تفسیر قضاوت هاست اما جامعه شناسی تبیین می کند. وی در ادامه درباره تالیف کتاب تازه منتشرشده اش«درسگفتارهای دکتر صدیقی»گفت:امروز از این فرصت می خواهم استفاده کنم بگویم من شاگرد دکتر غلامحسین صدیقی بودم و همه شاگردهای ایشان می دانند که وسواس علمی دکتر به حدی بود که هیچوقت کتابی ننوشت.در مقدمه این کتاب نوشته ام:استاد نخواست برای وقت گذرانی جزوه بدهد فتوکپی ضبط صوت هم نداشتیم بنابرین دانشجویان این رشته دو گروه بودند:کسایی که خلاصه نویسی کردند یا کسایی که مثل من هرچی گفت نوشتم.دکتر زنجانی زاده با تاکید بر اینکه این نوشته ها را بیش از ۴۰ سال نگه داشته و این بخاطر ارزش علمی آن بوده است،گفت: بعد از ۴۰ سال که جزوه استاد را خواندم متوجه شدم که من هنوز شاگرد دکتر صدیقی هستم بنابراین به خودم اجازه دادم آنچه که دکتر صدیقی گفته را در این کتاب«درس های دکتر صدیقی با روایت شاگردش»جمع آوری کنم.

ابراهیم فیوضات:نسل بعد انقلاب آرمانخواه نیستند

در پایان نوبت به سخنرانی دکتر ابراهیم فیوضات رسید که به مسائل امروز جامعه ایران در عرصه بین الملل مانند داعش ،بحران یمن،عربستان اشاره کرد و گفت:این ها و مسئله مذاکرات هسته ای نیز از نگرانی های عمده برای جامعه و اقتصاد ایران و نخبگان آن است. وی در ادامه گفت:یکی دیگر از مسائل مهم جامعه امروز ایران نسل بعد انقلاب است که ویژگی های خاص خود دارند؛آرمانخواه نیستند،در گفتگوهای روزمره از اصطلاحات کامپیوتری استفاده می کنند،درستی ها و نادرستی ها را از بازیگران فیلم هایی رسانه های تلویزیونی و ماهواره ای میگرند.وی تصریح کرد تفاوت زیادی بین این نسل و قبل آنها وجود دارد که حتی در نام گذاری فرزندانشان اسامی مذهبی خیلی کمتر از نسل های پیشین استفاده می شود. دکتر فیوضات در پایان با اشاره به اینکه در طول این دو سال که دولت تغییر کرده حدود ۶ میلیارد دلار از طریق گردشگران خارجی عاید کشور ما شده است،گفت: این آمار خیلی خوبی هسست که نشان دهنده جذابیت های گردشگری ما است،بنابراین باید کسایی که تاریخ و فرهنگ کشورمان را می شناسند مدد گرفت که در این زمینه بیشتر کار کنند.مثلا بندرچابهار صد کیلومتر ساحل همراه با ماسه های نرم و دریایی آرام دارد اما بومیان این منطقه چندان پذیرای غریبه ها نیستند جامعه شناسان بایستی امکاناتی به وجود بیاورند که با تشریح منابع محلی این مردمان و مفید بودن حضور گردشگران همانند پلی بین مردم و مسئولان عمل کنند. لازم به ذکر است در این مراسم بدون حضور دکتر ژاله شادی طلب از ایشان تقدیر شد.
انتهای پیام

دیدگاه شما