به گزارش خبرنگار جی پلاس، شاید در سالهای گذشته در مطبوعات و تلویزیون و رادیو از روز جهانی نجوم زیاد شنیده باشید . خیلیها به راحتی از این خبر گذشته اند. اما شاید برای آنان که کنجکاوند سوال شده باشد که مناسبت این روز چیست؟ بیایید نگاهی گذرا به مناسبت این روز و برنامههای آن بیاندازیم.
روز جهانی نجوم چیست؟
در اقصا نقاط دنیا، هر ساله و به طور معمول روزی را بر اساس تقویم میلادی به ترویج و آشنایی با علم نجوم اختصاص میدهند. از این روز با نام روز نجوم یا روز اخترشناسی یاد میشود. هدف از چنین سالروزهایی ارتباط بیشتر عموم جامعه با منجمان و گروههای نجومی (چه آماتوری و چه حرفهای) است تا مردم با دستاوردها و حوزههای فعالیت آنان بیشتر آشنا شوند. این امر به خصوص در کشورهایی مانند آمریکا و کشورهای اروپایی که بودجهی عظیمی از مالیات را به امور تحقیقاتی اختصاص میدهند، جایگاه خاصتری دارد؛ چرا که جو عمومی جامعه به روشهای خرج مالیاتی که پرداخته است، حساسیت دارد و میخواهد بداند که دستاوردهای آیندهی این خرجها چیست.
اولین روز جهانی نجوم
در سال ۱۹۷۳ داگ برگر، رییس انجمن ستارهشناسی کالیفرنیای شمالی، چنین ایدهای به ذهناش رسید. برنامهی او این بود که در گوشههای مختلف شهر و در معابر عمومی تلسکوپهایی مهیا کند تا رهگذران از مناظر آسمان شب بهره برند. این ایده به مذاق بسیاری از انجمنها و مراکز علمی و نجومی خوش آمد و از آن زمان تا کنون مورد حمایت مادی و معنوی این مراکز قرار گرفته است.
اولینبار روز نجوم یکشنبهای از میانهی ماه آوریل تا میانهی ماه می اتفاق افتاد. جریان از این قرار بود که اولین یکشنبهای را که به حالت تربیع ماه نزدیکتر بود، بین ۱۵ آوریل تا ۱۵ می برای این روز انتخاب کردند. دلیل آن هم واضح است، چرا که برای رصد اجرام آسمانی هر چه نور کمتری (از جمله و به خصوص نور ماه) در آسمان باشد، اجرام بیشتری نمایان خواهند بود. هفتهای هم که این روز در آن قرار دارد به عنوان هفتهی جهانی نجوم شناخته شد. اتحادیههای نجومی از سال ۲۰۰۷ به این طرف نیز یک نسخهی دوم از روز نجوم در تقویم گنجاندند که در پاییز قرار میگیرد. انجمنها و اتحادیهها به دلخواه برای یک و یا هر دوی این روزها در سال برنامههایی تدارک میبینند.
امسال در ایران چه خبر است؟
امسال نیز روز نجوم بهاری مصادف با ۲۵ آوریل ۲۰۱۵ یا ۵ اردیبهشت ۱۳۹۴ خورشیدی است و روز نجوم پاییزی نیز در ماه سپتامبر میلادی خواهد بود. در ایران از سال ۱۳۸۰ روز جهانی نجوم بهاره را به عنوان روز نجوم جشن میگیرند. از این سال و در سالهای بعد از آن، شاخهی آماتوری انجمن نجوم ایران هماهنگی برگزاری روز نجوم در ایران را به عهده دارد. از جمله فعالیتهایی که این شاخه تا کنون و هر ساله در این روز به آن پرداخته میتوان به هماهنگی با ارگانها و ادارت مختلف برای برگزاری مراسمات این روز در مکانهای عمومی اشاره کرد. به این وسیله این انجمن محیطی را فراهم آورده تا گروههای مختلف نجومی در انظار عمومی ظاهر شوند و با مردم ارتباط گیرند.
امسال نیز مرکز علوم و ستارهشناسی تهران واقع در خیابان عمار، به مناسبت روز جهانی نجوم و با هدف ترویج علم نجوم وستارهشناسی بین عموم شهروندان، جشنوارهای را روز جمعه ۴ اردیبهشت ماه ۱۳۹۴ برگزار میکند. این برنامه از ساعت ۹ الی۲۱ در قالب نشستهای علمی و نمایشگاه با حضور غرفههای علمی- نجومی در محوطهی مرکز علوم برگزار خواهد شد. از جمله فعالیتهایی که این مرکز در روز نجوم امسال خواهد داشت میتوان به رصد خورشید و آسمان شب، ایجاد غرفه های علمی-آموزشی، برگزاری نشستهای علمی، بازدید از سالنهای مرکز علوم، دیدار با مشاهیر نجومی و... به صورت رایگان اشاره کرد.
به گزارش خبرنگار جیپلاس برنامههای دیگری در مراکز و شهرهای مختلف در این روز و هفته برگزار خواهند شد که از جملهی آنان میتوان به این موارد اشاره کرد:
ـ جشنوارهی روز جهانی نجوم انجمن نجوم ثاقب گیلان
زمان: سوم و چهارم اردیبهشت ماه ۱۳۹۴، ساعت ۱۰ الی ۲۴
مکان: رشت - بوستان ملت
ـ مراسم روز جهانی نجوم ۹۴ پنجشنبه ۳ اردیبهشت در بهشهر
مکان: پارک ملت بهشهر ساعت ۱۰ الی ۲۲
ـ برگزاری برنامههای ویژه روز نجوم در۴ اردیبهشت در مشهد
مکان: پارک ملت و فرهنگسرای غدیر (شامل رصد آسمان، پرسش و پاسخ و …)
ـ تهران: رصدخانه زعفرانیه(۴ اردیبهشت)
ـ تهران: برج میلاد(۴ اردیبهشت)
ـ تهران: دانشگاه امیرکبیر(۲تا ۴ اردیبهشت)
ـ تهران: افلاکنمای گنبد مینا (۴ اردیبهشت)
ـ گنبد کاووس: پارک شهید فهمیده (۳ اردیبهشت)
ـ شیراز: دانشگاه پیام نور شیراز (۴ اردیبهشت)
ـ شیراز: بلوار چمران - بنای اسطرلاب (۴اردیبهشت)
ـ تبریز: ائل گلی (۳و ۴ اردیبهشت)
ـ همدان: رصدخانهی ابن صلاح همدانی (۴ اردیبهشت)
ـ خوانسار: پارکینگ تفرجگاه ملی گلستانکوه (۴ اردیبهشت)
ـ زنجان: مجتمع تفریحی گاوازنگ زنجان (۴اردیبهشت)
ـ زاهدان: دانشگاه سیستان و بلوچستان - تالار فردوسی - ساعت ۱۹ (۳ اردیبهشت)
ـ زاهدان: خیابان آزادی - جنب پارک شادیها - کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان (۴ اردیبهشت)
ـ بوشهر: پارک مرجان - کنار دریا (۳ اردیبهشت)
ـ بیرجند: پارک توحید (۱۱اردیبهشت)