جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

گزارش جی پلاس از سمینار علمی تکثر فرهنگی و هویت ایرانی؛ بخش دوم / انسان امروز به دلیل گستردگی ارتباطات متمایل به بی هویتی است

کد خبر: ۳۸۰۹۵۴
گزارش جی پلاس از سمینار علمی تکثر فرهنگی و هویت ایرانی؛ بخش دوم / انسان امروز به دلیل گستردگی ارتباطات متمایل به بی هویتی است

به گزارش خبرنگار جی پلاس سمینار علمی تکثر فرهنگی و هویت ایرانی دیروز در سالن اندیشه پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد.

مریم صانع پور عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی در بخش دوم این نشست که به رویکرد کاربردی در حوزه های خاص شناختی و کرداری اختصاص داشت، سخنرانی خود را با عنوان رسانه جهانی و تکثر فرهنگی آغاز کرد و اظهار داشت: در جوامع قدیمی مرزهای میان قبایل اقوام و ملل موجب شد تا هرکدام دارای فرهنگ و هویتی مشخص و معین باشند. همچنین دشواری ارتباط میان فرهنگهای متفاوت تاثیر و تاثر فرهنگها را نسبت به یکدیگر بسیار محدود می کرد. در دوره مدرن اما با گسترش فرهنگ غربی از طریق رسانه های جهانی معیارهای فرهنگی غرب علاوه بر مستعمره هایشان بر سایر سرزمین ها نیز موستولی شد و در نتیجه ارزش های فرهنگ غیر غربی ضد ارزش تلقی شدند.

صانع پور با اشاره به پیشرفت تکنولوژی های ارتباطات گفت: در عصر ارتباطات و اطلاعات با پیشرفت فزاینده فناوری های ارتباطی، فرهنگهای متنوع ملل، اقوام و حتی قبایل سرزمین های دور، فرصت ابراز معیارهای فرهنگی و هویت اجتماعی خود را در گستره ارتباطات جهانی یافته اند. و زمینه گفت و گو در فضای چند صدایی کنونی فراهم شده است؛ فضایی که در آن امکان کمرنگ شدن سلطه ارزشی فرهنگ غرب فراهم شده و امید می رود فرهنگهای متکثر جوامع مختلف بیش از هر زمان دیگری به رسمیت شناخته شوند.

او افزود: ارتباطات فراگیر دردنیای امروز بیش از هر زمانی نیاز جامعه جهانی به مسالمت میان فرهنگهای گوناگون را به بشریت گوشزد می کند بنابراین اولا اصولی برآمده از انسانیت مشترک میان شهروندان ضروری می نماید تا هویت جهانی انسان ها را شکل دهد و صلح جهانی را تضمین کند. ثانیا ارزیابی فرهنگهای متکثر جهانی بر اساس معیارهای درون فرهنگی صورت گیرد تا هویت ملی نیز حفظ شود . از این رو با وجود زندگی در یک دهکده جهانی شده، حفظ فرهنگ و هویت اجتماعی ملتها، اقوام و ملتها و قبیله ها ضروری می نماید تا به این وسیله جوامع مختلف از بحران هویتی و فرهنگی در امان بمانند در این راستا می توان به نظریه جهانی- ملی اشاره کرد. ارائه فرنگ های ملل و اقوام مختلف در گستره رسانه های جهانی امروزه می تواند به خطر سیالیت هویت اجتماعی شهروندان جامعه جهانی بینجامد که مقبله با این امر برخی نظریه پرداری های جهانی- ملی را می طلبد.

امروزه این سوال فرا اخلاقی مطرح است که آیا اصول جهانی واحدی که به همه افراد بشرمتعلق باشد وجود دارد؟ در این راستا عصر ارتباطات امکان کشف های وجود شناسی و کلی را جایگزین پیش فرض های معرفت شناسانه کرده است و بعضی ارزشهای مبنایی فرهنگ های مختلف را پیشنهاد می کند که می تواند ملاک ارزشگذاری های رسانه ای جهانی بشود تا هماهنگی صلح امیزی در سراسر دنیا برقرار شود . ارزش هایی مانند ارزش ژاپنی ، هندی و آفریقایی.

وی در رابطه با این ارزشها گفت:۱- تعالیم ارتباط گرای «شینتو» انسانها را ذاتا بی گناه معرفی کنند و معتقد است انسانها بدون یکدیگر ناقص هستند ژاپنی ها انسان را پاک منظم می دانند تا شکوه طبیعت را منعکس کنند. مشخص ترین ویژگی آن سفر فرد از خود به دیگری است تا بتوانند از خود خارج شده و دیگری ار مشاهده کند.

۳-در تفکر هندی نیز گروهی از ارزش ها وجود دارد که به خیر انسان اعتقاد دارند که از اخلاق اشتراکی به معنی افلاطونی و فردی تشکیل شده است. ارزشها و تکالیفی مشترک برای همه انسان ها هستند مانن ایثار، اعتقاد به زندگی پس از مرگ و فنا ناپذیری انسان رهایی از خود از طریق وحدت با دیگران.

۲-ارزش افریقایی «اوبنتو» هم به علت فطری بودن هویت جمعی برای انسان رقم بزند.

پس اگر غالب فرهنگی رسانه از نظریه روشنگری غرب نشات بگیرد نمی تواند با تئوری های ژاپنی هندی و غیره هماهنگ باشد.

انسان کنونی به دلیل علت هماهنگ شدن با شبکه ارتباطات جهانی متمایل به بی هویتی شده است. بنابراین فقط یک چشم انداز هویت متعلی بشر امروز را از سیالت بودن هویت نجات می دهد . چشم اندازی که هم درتعالی گرایی دینی و هم سکولار امان پذیر است. تا ویژگی هایی چون، انسان دوستی، هم دلی، عشق و اعتماد از طریق اخلاق دینی یا دنیوی حاصل شود و در تعامل جتماعی توسعه پیدا کند.

در بخش دوم این نشست امیر صادقی با اشاره به مبانی فلسفی و نظری پلورالیسم دینی جان هیک گفت: جان هیک تلاش می کند تا با پیگیری این مبانی که تا حد زیادی مغفول باقی مانده اند، به مطالعه بررسی امکانها و محدودیت هایی که این نگرش فلسفی در اختیار گفتگوی بین ادیان قرار می دهد بپردازد. و پس از گذار از نقد پلورالیسم به ارائه راه حل پیشنهادی برای جایگزینی مناسب جهات ایجاد بستر مناسب برای گفتگوی ادیان خواهد رسید.

او افزود: در این طرح کوشش خواهد شد در سه بخش اصلی به موضوع مورد نظر طرح پرداخته شود:

  • ارائه تبیینی مناسب از پلورالیسم دینی جان هیک، با توجه به موارد فوق الذکر، به عنوان مصداق بارز پلورالیسم دینی در غرب.
  • با طرح انتقادات وارد بر پلورالیسم به بررسی پیامدهای فلسفی آن پرداخته خواهد شد. به این ترتیب ضمن تحقیق رابطه تکثر فرهنگی و پلورالیسم دینی، به این موضوع می پردازد که دین به عنوان یکی از اجزای اصلی تشکیل دهنده فرهنگ می تواند حائز عمده ترین نقش در ایجاد پل ارتباطی و گفتگو بین فرهنگ ها باشد.
  • صادقی تاکید کرد: این دو گام که پیش از این سوی نگارنده در قالب مقاله ای عرضه شده به صورتی خلاصه بیان خواهد شد و به عنوان مقدمه ای برای ورود به گام پایانی طرح از آنها بهره جسته خواهد شد.

گام آخر نیز ارائه راه حل جایگزین در موضوع ارتباط بین ادیان با نظر به جایگاه گفتگو در هرمنوتیک فلسفی خواهد بود. هدف نهایی طرح آن است تا با تبیین مدعای پلورالیسم دینی مبنی بر اینکه ارتباط ادیان را در سایه یک نومن واحد ممکن می داند، با توجه به نارسایی های منطقی وارد بر پلورالیسم تحقیق کند که آیا هرمنوتیک فلسفی راه حل ممکن تری برای ایجاد بستر گفتگو بین ادیان ارائه می کند؟ این در حالی است که اصلی ترین انتقاد وارد بر دیدگاه پلورالیستی آن است که به سختی می توان ادعا کرد در ارتباطی که بر مبنای پلورالیسم بین فرهنگ های دینی شکل گرفته است تمایز هویتی این فرهنگ ها حفظ می شود، اما در راه حل بدیل بررسی خواهد شد که آیا می توان با حفظ هویت هر طرف در میان تکثر فرهنگی موجود در عالم به این ارتباط وارد شد؟ اهمیت پاسخ به این پرسش برای ما آن است که می تواند ضمن برآورده ساختن دغدغه ما برای حفظ هویت ایرانی- اسلامی مان بستر مناسب را برای ارتباط با دیگر هویت های فرهنگی- دینی فراهم آورد.

صادقی در پایان افزود: پیشنهاد پایانی این تحقیق ارائه راه حل گفتگوی فرهنگ ها به جای پلورالیسم خواهد بود که مبانی فلسفی خود را می طلبد. این راه حل که در پی گشودن افقی جدید می باشد، بر آن است تا با یافتن مبانی فلسفی گفتگو در هرمنوتیک فلسفی، که گام اول آن به رسمیت شناختن «طرف» گفتگو است به دنبال مسیری باشد که در آن ادبیان بتوانند با یکدیگر به گفتگو بنشینند و جستجو شود که چگونه نتایج تجربه گفتگو «من»- «تو» ی پیشنهادی در هرمنوتیک فلسفی می تواند به گفتگوی بین فرهنگ ها تسری پیدا کند.

انتهای پیام

دیدگاه شما