عدم پیوند میان زنجیره صنعت و دانشگاه همواره به عنوان یکی از مهمترین مشکلات توسعه علمی و اقتصادی در جامعه به حساب می آید. برای رفع این مشکل و در جهت تکامل این زنجیره ، پارکهای علم و فناری از دهه ۵۰ میلادی ابتدا ایجاد شده اند.
جی پلاس در ادامه نگاهی دارد به عملکر و اهداف این پارکها.
پارک علم و فناوری چیست؟
پارکهای علم و فناوری که در دنیا به science park معروف هستند به عنوان یک نهاد اجتماعی و یکی از حلقه های توسعه اقتصادی شناخته می شوند.
این پارک با هدف افزایش ثروت و ارزش افزوده در جامعه وظیفه پیوند و انتقال دانش و فناوری را میان دانشگاه ها و موسسات تحقیق و توسعه ، شرکت های خصوصی و بازار به عهده دارد.
نقش پارکهای علمی در تحقق توسعه علمی و اقتصادی کشورها به خصوص کشورهای درحال توسعه انکار ناپذیر است . پارکهای علم و فناوری علاوه بر امکان فعالیت شرکتهای کوچک و متوسط دانش محور و کارآفرین در یک محیط اقتصادی، بستر لازم را جهت انتقال و توسعه فناوری، تولید با ارزش افزوده بالا، جذب سرمایهگذاری خارجی و ورود کارآفرینان و واحدهای صنعتی به بازارهای جهانی را فراهم می نماید.
پیشینه پارک های فناوری
اولین پارک تحقیقاتی در اوایل دهه ۵۰ میلادی در جایی که امروزه به سیلیکون ولی (silicon valley) معروف است؛ در نزدیکی دانشگاه استنفورد آمریکا ایجاد شد.
این امر سرآغاز پیدایش شهرکها و پارکهای علم و فناوری از دهه ۱۹۶۱ ابتدا در آمریکا و پس از آن در دیگر کشورهای جهان گردید که در ابعاد مختلف و با طیف گسترده ای از شرح وظایف به عنوان حلقه ای از زنجیره اقتصاد مبتنی بر فناوری توسعه یافتند.
در ایران نیز از سال ۱۳۷۲ تاسیس پارکهای علم وفناوری در کشور آغاز شد و هم اکنون ایران با داشتن بیش از ۲۳ پارک علم و فناوری در استانهای مختلف از این حیث از کشورهای مهم در منطقه و جهان به شمار میرود.
خدمات به مراکز رشد
شاخصترین مزیت استقرار موسسات فناور و هستههای پژوهشی در مرکز رشد، بهره برداری از شرایط تجمیع و هم افزایی پژوهشی در مجاورت سایر پژوهشگران و امکان حضور در فضایی میان رشته ای و میان بخشی است.
به علاوه با توجه به تدارک زیر ساختارهای ضروری و با ارزش افزوده در محیط پارک و مراکز رشد امکان ارائه خدمات پشتیبانی تخصصی و عمومی به شرح ذیل به منظور کاهش هزینه ها و میزان ریسک فعالیت بر اساس تعرفه ای مصوب نیز پیش بینی شده است.
خدمات عمومی: خدمات اسکان، دسترسی به تلفن و دورنگار، مبلمان اولیه فضاها، کارپردازی و خدمات دبیرخانهای
امکان استفاده از اتاقهای کنفرانس، تجهیزات سمعی و بصری، سرویس ایاب و ذهاب.
خدمات اطلاع رسانی: کتابخانه، اینترنت، مراکز اطلاع رسانی، نرم افزارهای مهندسی، شبکه محلی LAN.
خدمات مشاورهای و آموزشی: مشاورههای مدیریتی، مالی و بازرگانی، خدمات حسابداری و حقوقی، برگزاری سمینار و یا دورههای آموزش مورد نیاز برای شرکتهای نوپا.
خدمات فنی و تخصصی:ارائه خدمات فنی مهندسی، استفاده از امکانات آزمایشگاهی و کارگاهی نظیر آزمایشگاه صنایع غذایی، بیوتکنولوژی، شیمی، مواد و سرامیک، برق و الکترونیک، مکانیک، کارگاه ماشین ابزار و پایلوتهای تولید محدود.
خدمات مالی و اعتباری: تسهیل امکان استفاده از اعتبارات خدماتی و تحقیقاتی، شناسایی منابع مالی و جذب سرمایه گذاران
تسهیل در جذب اعتبارات مصوب طرحها و پروژههای تحقیقاتی.
صنایعی که در این پارکها تأسیس میشوند، صنایع سبک و تکنولوژیک هستند. این صنایع، ارزش افزوده بالایی را تولید کرده و درعین حال فاقد سر و صدا و آلودگی بوده و به محیطزیست، آسیب نمیرسانند.
این مجتمعها محل تمرکز مجموعه ای از فعالیتهای به هم پیوسته اند. یعنی فعالیتهای درون این پارکها (مجتمع ها) با هم رابطه تنگاتنگ دارند و درصورت لزوم میتوانند به یکدیگر خوراک علمی و پژوهشی بدهند.
فضای پارک های فناوری
فضای این مجتمع ها، پارک مانند است و محوطه آنها بسیار زیبا، ساختمانها معمولاً با ارتفاع کم و مجهز به انواع امکانات تفریحی و خدماتی میباشد. تراکم ساختمانها نیز کم است.
در سال ۱۹۹۳ در ایالات متحده آمریکا مساحت متوسط پارک های فناوری ۲۰۰ هکتار بود با بیش از ۲۰۰ هزار فوت مربع ساختمان، ۱۲ شرکت عضو، ۳۰۰ نفر شاغل و ۲۵۰ هزار دلار بودجه عملیاتی.
پارکهای خارج از ایالات متحده عموما حجمی کوچکتر دارند و در موقعیتهای بسیار متفاوتی قرار دارند؛ از یک فضای سبز وسیع در محیطی روستایی گرفته تا پارکهای عمودی در ساختمانهای بلند واقع در شهرهای بزرگ. امروزه، حدود ۲۵۰ پارک فناوری در انجمن بینالمللی پارکهای علمی عضو هستند و ۲۹۵ پارک عضو انجمن پارکهای فناوری مرتبط با دانشگاه هستند.