جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

گزارش جی پلاس از نشست اخلاق حرفه ای در علم/ بخش دوم: فساد علمی با فقدان کیفیت در علم ایجاد می شود

کد خبر: ۳۸۰۲۸۵
گزارش جی پلاس از نشست اخلاق حرفه ای در علم/ بخش دوم: فساد علمی با فقدان کیفیت در علم ایجاد می شود

پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی سلسله نشست‌هایی را با موضوع «اخلاق حرفه‌ای علم در ایران» بر می گزار می کند. به گزارش خبرنگار جی پلاس،در نخستین جلسه این نشست ها دکتر فرهود، دکتر خانیکی و دکتر قانعی نظرات خود را درباره اخلاق حرفه ای در علم بیان داشتند. در ادامه گزیده ای از سخنان دکتر محمد امین قانعی راد، جامعه شناس و استاد دانشگاه را می خوانید. دکتر محمد امین قانعی راد: در شرایط کنونی به نظر می رسد که با دو تعارض روبرو هستیم. در یک سوی این دوگانگی، توسعه علمی قرار دارد که شاخص های خاصی چون تعداد دانشگاه ها، دانشجویان، اساتید و تعداد مقاله ها را داراست و در بعد دیگر مسئله فساد علمی قرار دارد و این دو وضعیت متعارضی را برای علم ایجاد کرده اند. فساد علمی در کشور ما با فقدان کیفیت در علم ایجاد می شود. تولیداتی که به صورت مقاله و پژوهش و کتاب و ترجمه است فاقد کیفیت لازم هستند. بسیاری از ترجمه ها قابل فهم نیست و اشتباهای اساسی در آن صورت گرفته است. به ویژه در علوم انسانی که دانشی مفهومی است و باید دارای عمق باشد. به عنوان مثال دانشجویان در فهم اندیشه های مارکس، وبر و دورکهایم مشکل دارند به این دلیل که ترجمه های درست و دقیق نیست و دانشی که منتقل می شود در سطح پایینی قرار دارد. به دلیل گسترش آموزش عالی دانشجوی بسیار وارد دانشگاه شده اند و بعضا کیفیت لازم برای ورود در دوره های تحصیلات تکمیلی هستند. مسئله دیگری که دانشجویان با آن مواجه هستند عدم آشنایی با زبان خارجی است. همچنین گستردگی در آموزش عالی بسیار نا به سامان است. در نقاطی از کشور رشته هایی وجود دارد که بدون استاد هستند و بی ضابطه دانشجوی ارشد و دکترا پذیرش می شود! به عنوان مثال در یکی از شهرستانها تنها یک استادیار در رشته جمعیت شناسی وجود دارد و دانشجوی دکترای جمعیت شناسی پذیر شده و اساتید گروه های دیگر وارد این حوزه شده اند و تدریس می کنند. طبیعتا چنین رشته هایی کیفیت لازم را نخواهد داشت و دانشجوی مناسب نیز تربیت نخواهد شد. متاسفانه مباحث کمی در علم مشکل بوجود آورده و از عمق اندیشه می کاهد. بزرگترین اندیشمندان در حوزه علوم انسانی اگر کارهایشان را بررسی کنید اتفاقا تعداد زیاد کارهای پژوهشی ندارند. برخی به خاطر نوشتن چند کتاب جایگاه علمی بدست آورده اند. منتهی در کشور ایران هم نظام ارزشی و هم فشار های مختلف، استاد و دانشجو را به سمت نوشتن مقاله می کشاند. پس بهتر است به سمت تربیت دانشجوی حرفه ای به خصوص در حوزه علوم انسانی حرکت کنیم. دانشجویی که بینش درست داشته باشد . یعنی بهتر است به جای تربیت ۵۰ دانشجو ۵ دانشجوی موفق جامعه شناسی تربیت کنیم. همچنین بهتر است دانشجویان به سمت رشته های کاربردی راهنمایی شوند. به عنوان مثال در رشته علوم اجتماعی راه اندازی رشته ارزیابی تاثیر اجتماعی که در طرح های ملی فعالیت کند سودمند تر است تا اینکه به صورت کلان به آدمها بگویم : انسان شناس، فیلسوف یا جامعه شناس٫ در چنین شرایطی هم اعتماد جامعه به دانشگاهیان و هم اعتماد به نفس خود دانشگاهیان از بین خواهد رفت. این مسئله در همه رشته ها وجود دارد. dr. ghanei rad1 همانطور که دکتر فرهود اشاره کردند حرفه ای بودن هم معنای مثبت و هم معنای منفی دارد. دزد هم می تواند حرفه ای باشد که در معنای منفی به کار برده می شود. به عنوان مثال در رشته پزشکی با بحران اخلاق حرفه ای مواجه هستیم. این رشته بیشتر تجاری است زیرا حرفه از دانشگاه جدا اشت. در گذشته ۳ حرفه اساسی وجود داشت: پزشک، قاضی و کشیش که وظیفه بی طرفی و رستگار کردن انسانها را بر عهده داشتند. این سه حرفه سه لبه قدرت در جامعه بودند و تقدسشان را از اینجا بدست می آوردند. تحولات بعدی جامعه این امر را زیر سوال برده است. یعنی هم در عرصه پزشکی ، دین و حقوق این تصویر دیگر وجود ندارد. و به نوعی حالت تعاملی و گفتگو ایجاد شده است و دیگر به تنهایی نمی توانند ادعای خدمت به مردمی را داشته باشند. امروزه پزشکی به قشری تجاری و غیر علمی تبدیل شده است. روز به روز سازمان پزشکی ما گسترده تر می شود و در عین حال بیمارها سرگردان تر می شوند و به نوعی پزشکی از جامعه جدا شد. پزشک های نسل جدید از جامعه شناسی، ادبیات و فلسفه جدا شده اند. راه حل برای حل مشکل اخلاق در علم این است که منشورهای اخلاقی و قانون باید اصلاح شود و معیار های کیفی جدیدی ایجاد شود. همچنین پیشنهاد می شود به جای اخلاق حرفه ای اخلاق عمومی تربیت شود. در کنار آن چارچوب آموزش عالی نیز باید تغییر کند و تا موقعی که این تغییر صورت نگیرد راه حل ها تنها بر مشکل ها می افزاید. اخلاق عمومی سرمایه جامعه است اخلاق حرفه ای با اخلاق عمومی متفاوت است. با تاکید بر راستی و صداقت نمی توان مسئله اخلاق حرفه ای را حل کرد. باید نوع نگاه ها را تغییر دهیم. محتوای کلاس های دانشگاه مسئله اخلاق عمومی است. مسئله ای که باید در دوره دبستان حل شود. اخلاق حرفه ای یک درس تفکیکی نیست بلکه باید همواره جریان و سیلان داشته باشد و نه اینکه به کلاس خاصی محدود شود . در اخلاق حرفه ای استاد باید مرجعیت خاصی داشته باشد. ممکن است آدمهای بزرگی در حوزه های مختلف وجود داشته باشند اما در دانشگاه استاد باید مرجعیت اخلاقی داشته باشد . من معتقدم راه حل های موجود باید تغییر کند یعنی یک نهاد اداری شیوه جذب دانشجو و ... تغییر کند تا بتوانیم با تحلیل درست از شرایط، راه حل مناسب ارائه کنیم.

انتهای پیام

دیدگاه شما