جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

صنعت باتری سازی کشور قدمت بالایی دارد ولی به روز نیست

کد خبر: ۳۷۷۴۹۱
صنعت باتری سازی کشور قدمت بالایی دارد ولی به روز نیست

پروژه علمی باتری های لیتیومی که تمام مراحل مطالعاتی خود را با موفقیت پشت سر گذاشته و با توجه به ضرورت اجرای آن در کشور به عنوان یکی از طرح های کلان ملی شناخته شده است قرار بود سه ساله به اتمام برسد اما پس از گذشت این مدت به دلیل نبود اعتبار همچنان در آغاز راه است.

به گزارش جی پلاس، در شرایطی که کشورهای مختلف دنیا به ویژه مناطق درحال توسعه به منظور رفع دغدغه های خود در زمینه امنیت انرژی و مشکلات ناشی از تغییرات آب و هوایی به دنبال تغییر سیستم های انرژی خود هستند استفاده از انرژی های پاک و افزایش ظرفیت ذخیره سازی آنها یکی از اصلی ترین گزینه های پیش روی کشورها به شمار می آید. یکی از بزرگترین چالش های دوران معاصر، تأمین انرژی جهان است به طوریکه براساس آمارهای جهانی پیش بینی می شود مصرف انرژی تا سال ۲۰۳۰ تا ۴۴ درصد میزان فعلی افزایش یابد و در این میان، کشورهای غیرعضو در سازمان همکاری و توسعه اقتصادی شاهد افزایش تقاضای انرژی به میزان ۷۴ درصد خواهند بود که ناشی از رشد شدید اقتصادهای نوظهور است. کشورهای BRIC (برزیل، روسیه، هند و چین) به طور تقریبی دو سوم این تقاضا را شامل می شوند و فشار ناشی از تأمین این تقاضای انرژی بر روی ملل دارای اقتصادهای توسعه یافته مانند ایالات متحده آمریکا و اتحادیه اروپا نیز تحمیل خواهد شد. با توزیع غیریکنواخت منابع سوخت های فسیلی مانند نفت و گاز طبیعی، کشورها نیاز به جایگزین هایی برای تأمین تقاضای انرژی خود خواهند داشت. از سوی دیگر، منابع سوخت فسیلی رو به پایان است و علاوه بر این، آلودگی های زیست محیطی و تغییرات آب و هوایی همچون افزایش دما، ذوب یخ های قطبی، سیل ها و خشکسالی ها را در سطح جهانی ایجاد کرده است. ایران نیز به عنوان عضوی از جامعه جهانی از این قاعده، مستثنی نیست و لازم است به منظور یافتن جایگزین مناسب برای منابع نفتی رو به پایان، تدبیری بیاندیشد و تولید و ذخیره سازی انرژی های تجدید پذیر را جدی بگیرد. **طرح باتری های لیتیومی از آغاز تاکنون مجری طرح کلان باتری های لیتیومی با بیان اینکه این طرح در دولت یازدهم تصویب شده است، گفت: بعد از مصوبه شورای عالی عتف به صورت جدی تر کار را در دانشگاه شروع کردیم و از مردادماه سال ۹۲، سند توسعه ذخیره سازی انرژی کشور به عنوان بخشی از فاز صفر این طرح از طرف دبیرخانه شورای عالی عتف به دانشگاه داده شد. دکتر مهران جوانبخت افزود: تدوین سند ملی توسعه فناوری ذخیره سازهای انرژی الکتریکی بیش از ۹۰ درصد پیشرفت داشته که تا یک ماه آینده سند کامل می شود و به عنوان یک سند بالادستی برای تصویب نهایی به مراجع بالاتر (شورای عالی انقلاب فرهنگی) ارسال خواهد شد. وی خاطرنشان کرد: کار دیگری که در این مدت انجام دادیم بررسی تحلیل بازار باتری های لیتیومی در کشور و دنیا بوده است که در این بررسی مطالعاتی، نیازهای بالفعل و بالقوه در حوزه باتری های لیتیومی شناسایی و بررسی شد. رییس پژوهشکده انرژی های نو دانشگاه صنعتی امیرکبیر با بیان اینکه طرح باتری های لیتیومی در پنج مرحله تعریف شده است، گفت: فاز صفر طرح پنج مرحله دارد که شامل تدوین نقشه راه توسعه فناوری ذخیره سازهای انرژی کشور، بازاریابی و تحلیل فنی اقتصادی باتری های لیتیومی در کشور، برگزاری جلسات هم اندیشی با نخبگان علمی و صنعتی، تعیین چارچوب ها و زمان بندی شرح خدمات و تقسیم کار ملی و تدوین نقشه راه توسعه فناوری باتری های لیتیومی است. وی ادامه داد: فاز اول طرح نیز شامل ایجاد زیرساخت های توسعه دانش فنی و تولید باتری های لیتیومی در کشور است که پیش بینی شده است آزمایشگاه های ملی و مرجع در این زمینه ایجاد شود و تهیه و تدوین استانداردهای ملی مواد و سلول و باتری های لیتیومی و ایجاد یک مرکز توسعه فناوری برای این باتری ها نیز در دستور کار است. جوانبخت یادآور شد: 'توسعه مواد و اجزای سلول های لیتیومی'، 'طراحی، ساخت و توسعه سلول های لیتیومی' و 'طراحی، توسعه و ساخت پک باتری های لیتیومی' به ترتیب مقاطع دوم، سوم و چهارم این طرح کلان ملی را تشکیل می دهد. وی اضافه کرد: مرحله پنجم درنظر گرفته شده برای طرح نیز در زمینه توسعه محصول و بازار باتری های لیتیومی است که براساس آن، پک باتری ها در بحث انرژی های تجدید پذیر، خودرو و موتور سیکلت برقی، صنایع فضایی و مخابراتی توسعه خواهد یافت و متناسب با نیازهای مختلف بهره برداران تولید می شود. جوانبخت اعتبار لازم برای اجرای پنج فاز این پروژه را ۶۸ میلیارد تومان ذکر کرد و گفت: برای فاز صفر، دبیرخانه شورای عتف ۸۰ میلیون تومان متقبل شده است و بقیه را سازمان های بهره بردار بر عهده گرفته اند اما تاکنون هیچ اعتباری از طرف شورای عالی عتف برای این طرح درنظر گرفته نشده است. وی از توسعه انرژی های تجدید پذیر به عنوان یکی از مهم ترین مسائل در کشور یاد کرد و گفت: در دنیا دغدغه های زیادی روی بحث انرژی است و با توجه منابع محدود، افزایش قیمت و آلودگی سوخت های فسیلی، کشورهای مختلف در تلاشند انرژی مورد نیاز خود را از دیگر منابع تامین کنند که یکی از آنها انرژی های تجدید پذیر است. این استاد دانشگاه تاکید کرد: ما هیچ راه گریزی نداریم مگر اینکه ذخیره سازهای انرژی که همان باتری ها هستند را در کنار نیروگاه های خورشیدی و بادی داشته باشیم. وی به اهداف تعیین شده در برنامه چشم انداز کشور در افق ۱۴۰۴ اشاره کرد و گفت: علاوه بر اهداف چشم انداز، براساس مصوبه هیات وزیران در سال ۹۳ باید حداقل ۱۰ درصد از ظرفیت های جدید تولید برق به نیروگاه های بادی، خورشیدی، زیست توده و زمین گرمایی و حمایت از توسعه شبکه هوشمند انرژی اختصاص یابد. جوانبخت اینچنین نتیجه گرفت : بنابراین اگر قرار است ۱۰ درصد ظرفیت های جدید را در حوزه تجدید پذیر بیاوریم این کار به ذخیره ساز نیاز دارد که مهم ترین ذخیره سازهای انرژی در دنیا، باتری های لیتیومی هستند. وی ادامه داد: موضوع دوم در همین مصوبه دولت، توسعه شبکه هوشمند انرژی است و از آنجا که همیشه عرضه برق در نیروگاه ها و تقاضای مصرف در شبکه با هم برابر نیست، همین موضوع باعث تلفات انرژی زیادی در شبکه یا نیروگاه ها می شود. رییس پژوهشکده انرژی های نو دانشگاه صنعتی امیرکبیر تصریح کرد: برای رفع این نقیصه در دنیا به سمت هوشمندسازی شبکه های تولید و توزیع انرژی رفته اند تا زمانی که نیاز نیست، بخشی از انرژی ذخیره شود و زمانی که نیاز وجود دارد این انرژی ذخیره شده به مصرف برسد. وی درعین حال اظهار داشت: برای نوساناتی که باعث تغییر ولتاژ و فرکانس می شود نیاز به ذخیره ساز دارید یعنی ذخیره ساز هم انرژی را ذخیره می کند و هم برای تغییر فرکانس ولتاژ مورد استفاده قرار می گیرد. جوانبخت میزان تلفات انرژی در شبکه برق کشور را حدود ۲۸ درصد ذکر کرد و گفت: الان نیروگاه های ما شب خاموش و روز روشن می شوند چون شبکه ما هوشمند نیست و نمی توانیم از طریق انرژی های تجدید پذیر، این موازنه را بین عرضه و تقاضا برقرار کنیم اما با هوشمند کردن شبکه و با استفاده از این ذخیره سازها می توانیم تلفات را کاهش دهیم. وی توسعه خودروهای برقی و هیبریدی و انرژی های تجدید پذیر، استفاده از شبکه های هوشمند و افزایش بهره وری انرژی در حمل و نقل عمومی و شهری را در مسیر دستیابی به اهداف توسعه کشور، امری اجتناب ناپذیر خواند. **صنعت باتری سازی کشور قدمت بالایی دارد ولی به روز نیست جوانبخت با بیان اینکه صنعت باتری سازی کشور قدمتی بیش از ۵۰ ساله دارد، اما به هیچ وجه به روز نیست، گفت: الان در هیچ جای دنیا از باتری با طول عمر یک سال یا یک سال و نیم استفاده نمی کنند و باتری های سربی - اسیدی معمولی منسوخ شده اند ولی متاسفانه این باتری ها هنوز در کشور رایج است و توسعه ذخیره سازها و باتری های پیشرفته یکی از حلقه های مفقوده در حوزه انرژی های تجدید پذیر به شمار می آید. به گفته وی حدود دو هزار ایستگاه مخابراتی در سراسر کشور داریم که به دلیل دوری از شبکه نیاز به باتری دارند و اکنون در کشور باتری با طول عمر بالا نداریم و از ژنراتورهای گازوییلی استفاده می شود. استاد دانشگاه امیرکبیر اضافه کرد: افزون بر این، بخش عمده ای از باتری های مورد نیاز برای گوشی های تلفن و لپ تاپ در کشور متاسفانه با کیفیت پایین از چین وارد می شود و بعضا می بینیم که باتری های لیتیومی که حداقل باید هفت تا هشت سال کار کنند طول عمر پایینی دارند. وی نتیجه گرفت: تمام موارد مذکور نشان می دهد که طرح کلان تولید باتری های لیتیومی باید به عنوان یک طرح استراتژیک و مهم در کشور مطرح شود اما واقعا مشخص نیست که چرا برای بحث های تحقیقاتی، اعتبار لازم را اختصاص نمی یابد. مجری طرح کلان باتری لیتیومی ادامه داد: زمانی بحث بود که برخی طرح های تحقیقاتی خروجی ندارند ولی برای برخی طرح ها مثل باتری های لیتیومی که چند وزارتخانه مثل وزارت نیرو، دفاع و صنعت و معدن به عنوان حامیان و بهره برداران اصلی آن مطرح می شوند و اعلام حمایت کرده اند و از مسیر شورای عالی عتف تعریف و تصویب شده است، حمایت مالی چندانی دیده نمی شود. وی تصریح کرد: طرح های فنآورانه باید در زمان خودانجام شوند زیرا اگر قرار است یک طرح سه ساله، سه سال در پیچ و خم باشد و ما دائم به خاطر کمبود اعتبارات، مسیر را عوض کنیم این طرح نمی تواند به روز و گره گشا باشد. وی به فعالیت ۵۰ تا ۶۰ نفر استاد و دانشجو در طرح کلان باتری های لیتیومی اشاره کرد و گفت: با تشکیل یک بانک اطلاعاتی در زمینه ذخیره سازهای انرژی و باتری ها سعی کردیم از کل توانمندی کشور در این زمینه استفاده شود و تمام توان خود را به کار گرفتیم اما حرفمان این است که مسیرهای اداری باید کوتاه شود و بخش های دولتی مرتبط در این حوزه ها چابک باشند تا مجری طرح پس از تصویب، یک تا دو سال به دنبال اعتبارات آن ندود. جوانبخت ضمن انتقاد از طولانی بودن روند تصویب و اختصاص اعتبارات طرح های کلان پژوهشی گفت: با روال فعلی، اجرای یک طرح که دو سال برای اتمام آن زمان درنظر گرفته می شود گاهی بیش از چهار پنج سال طول می کشد. به عنوان نمونه الان در زمینه ذخیره سازهای انرژی، فضای رقابتی شدیدی در دنیا وجود دارد و بیشترین تحقیقات و سرمایه گزاری ها بر روی کاهش قیمت و بالا بردن چگالی انرژی و توان می باشد و کشورهایی که نتوانند در زمان مناسب سرمایه گزاری لازم را در بخش های تحقیق و توسعه انجام دهند در بازار رقابت جایگاه مناسبی نخواهند داشت. مجری طرح باتری های لیتیومی با بیان اینکه ما باید علاوه بر تعامل بین المللی، قدرت رقابت داشته باشیم گفت: فرضا اگر کشورهای دنیا درصدد کاهش قیمت باتری های لیتیومی به ۱۲۵ دلار برای هر کیلو وات ساعت هستند، نمی توان باتری هایی به قیمت هزار دلار برای هر کیلووات ساعت تولید کرد و حتی اگر با کشورهایی مانند چین یا کره نتوانیم رقابت کنیم حداقل باید طرح ما توجیه اقتصادی داشته باشد. **طرح هایی که با اعتبارات دولتی گره می خورند پیشرفت کمی دارند رییس پژوهشکده انرژی های نو دانشگاه صنعتی امیرکبیر گفت: متاسفانه طرح هایی که به اعتبارات دولتی با این شکل گره می خورد پیشرفت کمی دارند. وی ادامه داد: یک طرح مانند باتری های لیتیومی که حداقل چهار پنج سال روی آن فکر و پژوهش شده، ساز و کارهای آن تدوین شده است و در ردیف طرح های کلان ملی قرار گرفته و تمام جوانب کار سنجیده شده است زمانی که به مرحله تامین بودجه می رسد با مشکل مواجه می شود. جوانبخت خواستار تعامل بیشتر مجلس و دولت در زمینه تامین و تخصیص منابع مالی طرح های کلان ملی شد و گفت: تاخیر در تامین بودجه این طرح ها به ضرر کشور خواهد بود زیرا از یک طرف، نیازهای کشور بدون جواب می ماند و از سوی دیگر، فاصله زیادی میان دستاوردهای علمی ما با دیگر کشورها ایجاد خواهد شد. **رویکرد دولت یازدهم به خودروهای برقی مثبت است وی رویکرد دولت یازدهم نسبت به خودروهای برقی را مثبت توصیف کرد و گفت: خوشبختانه امسال تعرفه ورود خودروهای برقی به کشور صفر شده است و در مصوبه هیات وزیران هم دیده شده که حداکثر ظرف شش ماه، ارائه برنامه تولید خودروها و موتور سیکلت های برقی و هیبریدی در داخل کشور باید از سوی وزارتخانه های صنعت و نیرو تدوین و ارائه شود. استاد دانشگاه امیرکبیر یادآور شد: دولت برای کاهش آلودگی های زیست محیطی و کم کردن مصرف سوخت های فسیلی در حمل و نقل در یک برنامه بلند مدت جایگزین خودروهای برقی و هیبریدی، عزم جدی دارد. به گفته جوانبخت چند کشور بزرگ دنیا بین سال های ۲۰۱۰ تا ۲۰۵۰ حدود ۱۰۰ الی ۱۵۰میلیارد دلار برای سرمایه گذاری در زمینه ذخیره سازهای انرژی، بودجه پیش بینی کرده اند. وی خاطرنشان کرد: در گزارش هایی که از سوی موسسات معتبر در دنیا منتشر می شود ۱۲ فناوری متحول کننده اقتصادی دنیا تا سال ۲۰۲۵مطرح هستند که یکی از آنها باتری و دیگری هم انرژی های تجدید پذیر است. مجری طرح کلان باتری های لیتیومی افزود: الان در دنیا حدود ۶۰۰ هزار خودروی برقی و هیبریدی در سال تولید می شود که تا سال ۲۰۲۰ به حدود هفت میلیون و تا سال ۲۰۲۵ به ۲۰ میلیون می رسد و با یک رشد جهشی تا ۲۰۵۰ بیش از ۷۰ درصد خودروهایی که در دنیا استفاده می شود برقی و هیبریدی خواهد بود و به همین دلیل در دنیا سرمایه گذاری های بزرگی در این حوزه انجام می شود. وی تاکید کرد: کشورهای دیگر از سال ها قبل این موضوع را به طور جدی دنبال می کنند و ما نباید بگذاریم فاصله مان از لحاظ فناوری با این کشورها بیشتر شود. **مزایای باتری های لیتیومی رییس پژوهشکده انرژی های نو دانشگاه صنعتی امیرکبیر درخصوص مزایای باتری های لیتیومی توضیح داد: این باتری ها دانسیته انرژی بالایی در حدود ۴۰۰ وات ساعت در لیتر دارند درصورتیکه دانسیته انرژی باتری های سرب اسیدی حدود ۷۰ یا باتری های آلکالاین حدود ۱۰۰ تا ۱۲۰ وات ساعت در لیتر است. وی طول عمر بالا را یکی دیگر از مزیت های باتری های لیتیومی عنوان کرد و گفت: عمر متوسط باتری های سرب اسیدی حدود یک سال و نیم است درصورتی که باتری های لیتیومی حتی در برخی کاربردها حدود ۲۰ سال ضمانت کارکرد دارد. جوانبخت ادامه داد: باتری های لیتیومی برای خودروهای برقی، هشت سال طول عمر دارند و این مدت با توجه به کابردهای مختلف، متغییر است و باتری های مورد استفاده در خودروهای برقی به مدت ۱۰ الی ۱۵ سال نیز برای کاربردهای شبکه برق و یا ذخیره انرژی تجدیدپذی استفاده می شوند و با تلاش محققان تا ۲۰۲۰ این طول عمر از ۲۰ سال به ۳۰ سال خواهد رسید. وی به نقش تعیین کننده باتری های لیتیومی در قیمت خودرو اشاره کرد و گفت: خودروهای برقی و هیبریدی از باتری های لیتیومی استفاده می کنند و بین ۴۰ تا ۶۰ درصد قیمت خودرو به باتری های لیتیومی برمی گردد. جوانبخت بهای بالا را یکی از مشکلات باتری های لیتیومی برای تولید کنندگان و خریداران دانست و گفت: با توجه به سرمایه گذاری های عظیمی که در دهه اخیر در این حوزه صورت گرفته، قیمت این باتری ها در بازه زمانی ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۳ به یک سوم رسیده درصورتیکه تغییرات قیمت دیگر باتری ها در این مدت بسیار ناچیز بوده است. وی در محاسبه قیمت باتری های لیتیومی گفت: اگر قیمت این باتری ها را بر مبنای دلار در هر کیلو وات ساعت در نظر بگیریم در ۲۰۱۳ قیمت آنها حدود ۳۵۰ دلار در هر کیلو وات ساعت بود درحالیکه در سال ۲۰۱۰ حدود هزار دلار برای هر کیلو وات ساعت بوده است. بنابراین در طول سه سال، شاهد کاهش قیمت آنها تا یک سوم بوده ایم و برخی کشورهای برنامه دارند تا سال ۲۰۲۰ این قیمت را به حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ دلار در کیلو وات ساعت برسانند. جوانبخت تصریح کرد: باتری های لیتیومی علاوه بر دانسیته انرژی بالا و طول عمر بسیار زیاد، مشکلات زیست محیطی هم ندارند و در شرایطی که باتری های آلکالاین و سرب اسیدی، از عناصر سنگین و سمی استفاده می کنند باتری های لیتیومی در صنعت حمل ونقل، بر پایه فسفات آهن که یک ترکیب کاملا سازگار با محیط زیست است تهیه شده است. فسفات آهن لیتیوم به عنوان یکی از ترکیباتی است که در بخش عمده ای از باتری های لیتیومی استفاده می شود که بسیار ایمن هستند و حتی نسبت به نسل قبلی باتری های لیتیومی، مشکلات کمتری دارند. وی توجه جدی کنوانسیون های بین المللی به مسائل زیست محیطی را یادآور شد و گفت: در اروپا برنامه ریزی برای کاهش انواع آلاینده های زیست محیطی شروع شده که برهمین اساس میزان نشر دی اکسید کربن در سال ۲۰۲۰ نسبت به سال ۲۰۰۰ باید ۲۰ درصد کاهش پیدا کند و این میزان کاهش تا سال ۲۰۵۰ باید حداقل به ۵۰ درصد برسد. منبع: ایرنا
انتهای پیام

دیدگاه شما