جی پلاس، ۱۷ آبان در تقویم علمی جهان به عنوان روز رادیولوژی ، روزی که اشعه ایکس کشف شد، شناخته می شود . اشعهX که ۱۱۹ سال از کشف آن می گذرد، روش تشخیصی کم هزینه ای در مقایسه با روش های دیگر تصویربرداری مانند MRI و یا CT اسکن است. اگرچه این روش اطلاعات محدودتری نسبت به دو روش ذکر شده به ما می دهد ولی در اکثر موارد ، نسبت به روش های دیگر محبوب تر و مفیدتر است. تاریخچه «ویلیام کنراد رونتگن» کاشف اشعه ایکس در سال ۱۸۴۵ در شهر «لنپ» آلمان به دنیا آمد. وی در سال ۱۸۶۹ درجه دکترای خود را از دانشگاه زوریخ دریافت کرد. نوزده سال بعد را در دانشگاههای مختلفی مشغول کار بود و به تدریج به عنوان دانشمندی برجسته شناخته شد. در سال ۱۸۸۸ استاد فیزیک و رئیس انستیتو فیزیک دانشگاه «ورزبورگ» شد. در همین انستیتو بود که در سال ۱۸۹۵ به کشفی دست یافت که سبب اشتهار او گردید. اشعه ایکس. این پرتو به دلیل ناشناخته بودن ماهیت آن، پرتو ایکس نامیده شد .X از حروف الفبای لاتین است که در زبان علمی برای نشان دادن کمیتهای و کیفیتهای ناشناخته به کار میرود. رونتگن پس از تصویربرداری از دست همسرش، نتایج تحقیقات اولیه
خود را همراه با تصویری که با استفاده از اشعه ایکس گرفته شده بود، به دانشگاههای اروپا فرستاد . این کشف شور و هیجان خاصی را در میان محققان اروپایی ایجاد کرد. رونتگن در سال ۱۹۰۱ جایزه نوبل در فیزیک یعنی اولین جایزه نوبل برای رشته فیزیک را دریافت کرد. وی سرانجام در سال ۱۹۲۳ در شهر مونیخ آلمان درگذشت. اشعه ایکس چیست؟ ایکس، یکی از صورتهای انرژی است.اکنون دانشمندان این اشعهی را نوعی تابش الکترومغناطیسی می دانند. تابشهای الکترومغناطیسی موجهایی هستند که از نوسانهای الکتریکی و مغناطیسی تشکیل شدهاند. اشعهیگاما، اشعهی ایکس، اشعهیفرابنفش، نور، اشعهیفروسرخ و موجهایرادیویی از موجهای الکترومغناطیسیهستند. این موجها انرژی دارند و
در خلأ هم میتوانند منتشرشوند. سرعتانتشار آنها برابربا سرعت نور، یعنی در خلأ حدود ۳۰۰۰۰۰ کیلومتر در ثانیه است. کاربرد ها اشعه ایکس در پزشکی از اشعهی ایکس بیشتر برای عکسبرداری از استخوانها و اندامهای درون بدن استفاده میشود. پزشکان، با بررسی این عکسها، میتوانند جای استخوانهای شکسته یا اندامهای آسیب دیده را تشخیص بدهند. همچنین دندانپزشکان، با بررسی آنها، میتوانند به جای پوسیدگی دندانها و چگونگی ریشه آنها پی ببرند. اشعهی ایکس در درمان سرطان نیز کاربرد فراوان دارد. این اشعه سلولهای سرطانی را زودتر از سلولهای سالم از میان میبرند. اگر به یک غده ی سرطانی به اندازهی لازم اشعهی ایکس بتابانند، آن غده سرانجام، بیآنکه به سلولهای سالم آسیب زیاد برسد، از میانمیرود. درمان بهوسیلهی اشعهی ایکس را رادیوتراپی (پرتودرمانی) مینامند. اشعهی ایکس کاربردهای دیگر نیز در پزشکیدارد. دستکشها و سرنگهای جراحی را با استفاده از این اشعه ضدعفونیمیکنند. اینگونه وسیله و ابزارها را نمی توان با حرارتدادن یا جوشاندن ضدعفونی کرد، زیرا فوری خرابمیشوند. در صنعت، برای بازرسی محصولات فلزی مختلف، مانند
آلومینیوم و فولاد، که به صورت ریختهگری تهیّه شدهاند از اشعهی ایکس استفاده میشود. عکسهایی که از این راه تهیّه میشوند حفرههای ریز و شکستگیهای درون قطعههای فلزی را که از سطح دیده نمیشوند آشکار میکنند. برای بازرسی محصولاتیکه به میزان زیاد تولید می شوند، مانند ترانزیستورها و قطعه های الکترونیکی کوچک، نیز اشعهی ایکس به کارمیبرند. در فرودگاهها و جاهایی که بار مسافران را بازرسی می کنند، برای پیدا کردن اسلحه یا چیزهای ممنوع دیگر، چمدانها و بارهای مسافرانرا از برابر اشعهی ایکس میگذرانند. همچنین، تولیدکنندگان مواد پلاستیکی به بعضی از این مواد اشعهی ایکس میتابانند.این اشعه سبب تغییرات شیمیایی و محکمتر شدن آنها میشود. از اشعهی ایکس برای جلوگیری از تولید نوعی مگس استفادهمیکنند. این مگس درگوشت و خون جانوران تخم ریزی می کند و سبب تلف شدن حیوان می شود. اشعهی ایکس جنس نر این حشره را عقیم میکند. علاوه بر این بهوسیلهی اشعهی ایکس بذرهای اصلاح شدهای از جو دوسر بهدستمیآورند که محصول بیشتر و بهتر می دهد و یا در زمینهایی که خاک کم قوت دارند نیز به خوبی رشد میکند . مضرات اشعه ایکس
گرچه کاربرد اشعه ایکس با نتایج شگفتانگیزی در علم پزشکی همراه بود، اما بتدریج برخی کاربران متوجه ایجاد تغییراتی در پوست شدند که ناشی از کاربرد این اشعه بود. با توجه به اینکه پرتوکاران اولیه از دست خود به عنوان وسیلهای برای افزایش قدرت نفوذپذیری اشعه ایجاد میکردند این تغییرات پوستی در دست آنها دیده میشد. علاوه بر این چندین نفر از کاربران نیز به علت اینکه در معرض تابش این اشعه بودند جان خود را از دست دادند. میزان خطری که اشعه ایکس برای سلامتی ایجاد می کند بسته به مقدار اشعه ای است که وارد بدن شما می شود. اگر این مقدار در حد مجاز باشد اشکالی ایجاد نمی کند ولی بیش از آن خطرناک است. میزان مجاز اشعه ایکس یا اشعه رادیواکتیو که هر فرد میتواند بدون مشکل خاصی دریافت کند توسط دانشمندان محاسبه شده است. این مقدار تجمعی است. به این معنی که مجموع مقدار اشعه هایی که در طول یک سال به بدن شما تابیده میشود باید از میزان خاصی کمتر باشد. محققان میزان اشعه دریافتی را با مقیاسی به نام میلی سیورت millisievert mSv اندازه گیری می کنند. در محیط زندگی همه ما مقداری اشعه رادیواکتیو بصورت طبیعی وجود دارد و هر فرد به طور طبیعی در
هر سال ۳ میلی سیورت اشعه از محیط اطراف خود دریافت می کند.
جی پلاس: «ایکس»، اشعه ای که علم پزشکی را دگرگون کرد
کد خبر:
۳۷۷۲۸۸