جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

بررسی کتاب: دوچهره از مسیح(ع)

کد خبر: ۳۷۶۶۹۶
بررسی کتاب: دوچهره از مسیح(ع)

به گزارش جی پلاس: مسیح یکی از معدود چهره‌های مذهبی است که نفوذش از حلقه پیروان آیینی او فراتر رفته است. این تاثیر در فرهنگ ایرنیان و ادبیات فارسی که مهمترین جلوه‌گاه این فرهنگ است نیز به روشنی دیده می‌شود. با این وجود، شناخت ما از مسیح محدود و ناکافی است. به طور مشخص، این کمبود در دو زمینه دیده میشود. نخست، تصویر ما از مسیح تاریخی ناقص و نیازمند بهبود است.علاوه بر این،‌ درک ما از رویکردهای کلامی‌ـفلسفی به آموزه‌های مسیح نیز بسیار ابتدایی و در مواردی کاملا نادرست است. در این نوشتار تلاش شده با معرفی دو کتاب مقدماتی که در بازار کتاب نیز موجودند به نقص این کمبود یاری برسانیم. مسیح در بستر تاریخ عیسی، هامفری کارینتر، ترجمه: حسن کامشاد، طرح نو مسیح2 در قرن هجدهم و نوزدهم، آرام آرام گرایشی در تاریخ‌نگاری شکل گرفت که در پی بررسی بی‌طرفانه و عینی ادیان و بستر تاریخی آنها بود. تفسیر و توضیح تاریخ مسحیت، در جهان پیشا مدرن، به صورت انحصاری در حوزه اختیارات کلیسا قرار می‌گرفت. چنین انحصاری مانع از شکل‌گیری هرگونه روایت بی‌طرفانه از زندگی مسیح(ع) و مسیحیت اولیه شده بود. به همین علت عزم به بررسی بی‌طرفانه و عینی تاریخ این دین در دوران مدرن انقلابی را درآن رقم زد. اکنون، پس از گذشت دو قرن، بازار جهانی کتاب پر است کتابهایی که در تلاشند تا روایتی عینی و بی‌طرفانه از مسیح(ع) ارائه دهند که تعلیمات کلیسا و یا باورهای رایج درباره مسیح(ع) را به چالش می‌کشند. با این وجود، کتابهای در دسترس خواننده فارسی زبان که با چنین رویکردی نوشته شده باشند اندکند. کتاب موجز هامفری کارنتر، با نام «عیسی»، یکی از این کتابهاست. کتاب در تلاش است تا روایتی خلاصه و در عین حال چالش‌برانگیز از زندگانی مسیح(ع) ارائه دهد. نویسنده ابتدا به بررسی تحلیلی اناجیل می‌پردازد. سپس مدعیاتی که در اناجیل از قول عیسی(ع) نقل شده را در فصول متفاوتی به بحث می گذارد. همچنین بستر دینی و فقهی آیین یهود که عیسی(ع) در آن ظهور کرد را به روشنی روایت می‌کند. مجموعه این اطلاعات، تصویری نسبتا روشن از نسبت تعالیم عیسی(ع) با معتقدات آیین یهود در آن زمان به دست می‌دهد. همچنین نسبت معتقدات کلیسایی را با متن اناجیل نشان می‌دهد. لحن و نگارش کتاب انتقادی و تا حدودی برنده است. اما نوک پیکان انتقاد بیشتر به سمت باورهای رایج مسحیت در مورد عیسی(ع) است و لزوما معتقدات ادیان دیگر، همچون اسلام را به چالش نمی‌کشد. ترجمه کتاب، چنانکه از مترجمی همچون حسن کامشاد انتظار می‌رود، روان و عالمانه است. به همین علت کتاب می‌تواند پنجره‌ای تاریخی به زندگی عیسی(ع) بر اساس منابع مسیحی برای خواننده فارسی زبان باشد. مسیح از منظر عقلانی فلسفه عیسی، داگلاس گروتوس، ترجمه: احمدرضا تقاء، طرح نو مسیح1 مسحیت در میان ما، اغلب به عنوان آیینی مبتنی بر ایمان و نه عقلانیت شناخته میشود. این پیشفرض رایج موجب درکی ناقص ازدینداری مسحیان و رویکرد آنها به آیین خود شده است. علت وجود چنین نگاهی در میان ما از جمله معرفی و ترجمه آثار اندیشمندانی چون کیرکگور است که دفاع خود از ایمان مسیحی را بر نفی مطلق عقلانیت استوار می‌کنند. با این وجود تلاش برای توجیه عقلانی مسیحیت سابقه‌ای دوهزار ساله دارد. آگاهی از این سنت برای تصحیح درک ما از آیین مسیحی ضروری است. لازمه این آگاهی ترجمه و نشر آثاری با رویکرد عقلی به آیین مسحیت است. آثاری که کمبود آن در بازار کتاب به خوبی حس می‌شود. کتاب فلسفه عیسی گامی است در جهت رفع این کمبود. نویسنده تلاش کرده تصویری عقلانی از عیسی(ع) و آموزه‌های او ارئه کند. نویسنده آموزه‌های عیسی(ع) را ابتدا با توجه به سرفصلهای اصلی فلسفه، همچون اخلاق و معرفت شناسی، رده‌بندی کرده است. در گام بعدی تلاش کرده نشان دهد عیسی(ع) در هریک از این ابواب سخنانی قابل توجه و مستدل دارد. رویکرد کتاب به استلزامات فلسفی آموزه‌های عیسی(ع) محدود نمی‌شود. در جای جای کتاب تلاش شده از حقانیت آموزه‌های اعتقادی مسیحیت نیز دفاع شود. برای مثال کتاب بخشی را به دفاعی از وثاقت تاریخی اناجیل اختصاص داده است. در بخشی دیگر نویسنده تلاش کرده تا نشان دهد نگاه عیسی به زنان در قیاس با هم عصران او مترقی و پیشرو بوده است. اگرچه استدلالهای نویسنده در پاره‌ای موارد سست به نظر می‌رسد. با خواندن این کتاب می‌توان تصویری از رویکرد عقلانی در آیین مسیحی به دست آورد. تصویری که درک یک سویه ما از مسحیت، به عنوان دینی صرفا ایمانی را تصحیح می‌کند. ترجمه کتاب نیز روان و قابل فهم است. دو چهره چهره‌ مسیح(ع) در این دو کتاب به دو گونه متفاوت ترسیم شده است. چنانکه گفته شد، کتاب کارینتر رویکردی انتقادی-تاریخی دارد. این رویکرد موجب شده نویسنده هرگونه اهمیت فلسفی آموزه‌های عیسی را انکار کند. تا جایی که در بخشی از کتاب با عنوان «یهودی، نه فیلسوف»، می‌نویسد: «افلاطون و ارسطو با الگوهای پر طول و تفصیلی از انسان و جهان کار می‌کردند، و از آنها نتایج اخلاقی می‌گرفتند. عیسی نظامی چنین دقیق نداشت؛ روش او ـاگر بتوان اصلا آن را روش خواندـ «الهامی» بود». در نقطه مقابل، گروتوس آموزه های مسیح(ع) را دارای اهمیتی فلسفی می‌بیند. او در پاسخ به کارینتر درک او را مبتنی بر «پندار نخ‌نمایی» میداند که مطابق آن فلسفه در انحصار یونانیان بوده و قوم یهود که رویکردی اساسا ایمانی داشته از پردازش نظامهای فلسفی عاجز بوده است. گروتس با اشاره به فلاسفه‌ای همچون سقراط و نیچه، تاکید می‌کند که نظام‌سازی به شیوه افلاطونی لازمه فلسفه‌ورزی نیست. بنابراین تلقی دو کتاب از مسیح(ع) نه تنها متفاوت که در مواردی متعارضند. این تعارض فرصتی مغتنم برای خواننده فارسی‌زبان است تا دیگاه مستقل خود را در ارتباط با مسیح و آموزه‌های او شکل دهد. منبع: ایسکانیوز

انتهای پیام

دیدگاه شما