رسول اولیا زاده یکی از عکاسان حوزه اجتماعی، جنگی و آیینی است که امسال به همراه حمزه اولیازاده، پسرش، نمایشگاه عکس «اشکواره» را با موضوع آیین های عاشورایی برگزار کردند. این نمایشگاه حاصل عکاسی از مراسم عزاداری امام حسین (ع) در شهرهای مختلف و آیین های گوناگون اقوام ایرانی است. این پدر و پسر چند سالی است در این حوزه فعالیت می کنند و معتقدند نگاه عکاس باعث می شود از یک سوژه، دو عکس متفاوت گرفت. این گفت و گو حکایت مفصلی از این همکاری است: با توجه به اینکه حرفه شما عکاسی است، چرا رشته نقاشی را برای ادامه تحصیل خود انتخاب کردید؟ حمزه: دوست داشتم نقاش شوم و به عکاسی فکر نمی کردم. با وجود اینکه بارها به من می گفتند نگاه تو گرافیکی است و در این رشته موفق ترخواهی بود، رشته نقاشی را در هنرستان انتخاب کردم. کلاس های نقاشی زیادی رفتم. در طراحی شاگرد استادان خسروجردی، اندرز و حسن یاقوتی بودم. تقریباً بهترین هنرجوی هنرستان بودم و در همان دوره نقاشی هایم، روی جلد مجله ها چاپ می شد. پس از دوران دبیرستان وارد مطبوعات شدید؟ خیر! کلاس دوم راهنمایی بودم که پدرم در کلاس های خانه روزنامه نگاران جوان ثبت نامم کرد و در همان سن و سال مسئول گفت و گوی آنجا بودم. یادم می آید با رامبد جوان و بهروز بقایی مصاحبه کردم. بعضی وقت ها در مجله آفتابگردان هم مقاله می نوشتم و بعد از مدتی وارد روزنامه ایران شدم تا اینکه خانه روزنامه نگاران تعطیل شد و من از تب و تاب روزنامه نگاری افتادم و به هنرستان رفتم. در دوران هنرستان موفقیت هایی زیادی کسب کردم و همین باعث شد به ادامه رشته نقاشی ترغیب شوم. چطور عکاسی را شروع کردید؟ دوم دبیرستان با دوربین یاشیکا ۱۰۸ که به عنوان کادو تولد از طرف پدرم از سوژه های تکالیف مدرسه ام عکس می گرفتم و از آنها طراحی می کردم. اولین تجربه عکاسی حرفه ای شما به چه زمانی برمی گردد؟ ایام محرم بود و قرار شد برای دیدن تعزیه ای به کاشان بروم. پدرم یک لنز تله ۲۰۰ برایم خرید تا از این تعزیه عکاسی کنم. باورتان نمی شود داشتم بال درمی آوردم. از تعزیه عکس گرفتم و عکس ها را روی میز نور روزنامه اعتماد چیدم تا عکاسان نظرشان را بگویند. بالاخره بعد از یک سال، برای اولین بار عکس های خودم را برای ظهور و چاپ به عکاسی بردم. همان روز وقتی از مدرسه به روزنامهرفتم یکی از عکاسان را در لابراتور دیدم وگفت که یک جعبه شیرینی بگیر، بعد برو روزنامه. پرسیدم چرا؟ جواب داد که تو بگیر! خودت می فهمی. شیرینی را گرفتم و رفتم روزنامه و دیدم یکی از عکس های تعزیه در بخش «قاب آخر» چاپ شده است. همین قدر بگویم که روی زمین بند نمی شدم. اما تلخی این ماجرا وقتی به کامم نشست که مجله را به مدرسه بردم، از مدیر مدرسه تا همشاگری هایم همه گفتند: «بابات عکاس است و این امتیازی نیست.» جالب است با وجود این، در دانشگاه هم رشته نقاشی را ادامه دادید؟ عکاسی را دوست داشتم، ولی در نهایت می خواستم نقاش شوم و عشق نقاشی برای من به شیوه دیگری بود. روزی ۱۱ساعت نقاشی می کردم. پایان نامه من ۱۵ تابلو نقاشی بود که سه تا را برگرداندم و بقیه را به استاد های دانشگاه فروختم. شاگرد طراحی داشتم و برای مجله ها کاریکاتور می کشیدم. آقای اولیا زاده شما به عنوان یک عکاس تصمیم داشتید پسرتان را وارد این حوزه کنید یا وقتی علاقه ایشان را در این زمینه دیدید ترغیب شدید؟ رسول: برنامه ریزی نکردم. روزی که حمزه به دنیا آمد از محل کارم دوربین آوردم تا از نوزاد و مادرش عکس بگیریم. همان جا گفتم این بچه یا عکاس می شود یا نقاش. که خوشبختانه هر دو حرفه را پیش گرفت و جدا از اینها نویسنده هم شد. من در حمزه این را می دیدم و برای همین اصرار نمی کردم. اگر خودشان علاقه نداشتند باز اصراری نمی کردید؟ پدر آرزوهای زیادی برای فرزندش دارد ولی اگر خودِ فرزند نخواهد نمی شود. در رونمایی کتابش گفتم که بچه ها در سنینی با پدرشان پز می دهند و او را توتم خودشان می دانند و حتی بعضی وقت ها برای اینکه شبیه پدرشان بشوند لباس های او را می پوشند. حمزه: البته من اینکار را میکردم. رسول: بله! حالا زمان آن رسیده که من با پسرم پز بدهم. خانه عکاسان، اولین همکاری حرفه ای شما با پسرتان به حساب می آید؟ بله! تا امروز معمولاً با هم کار می کنید. از همکاری در عکس های آیینی و در نهایت نمایشگاه عکس «اشکواره» بگویید. چرا از بین آیین های مذهبی عاشورا را برای این نمایشگاه انتخاب کردید؟ بسیاری از مراسم مذهبی را عکاسی کردم. کربلا، مکه، مدینه، اعمال حج و شب های قدر و اعتقاد دارم بهترین عکاس دنیا هم که باشی تا وقتی به این مراسم باور نداشته باشی و از ته دلت دو قطره اشک برای امام حسین (ع) نریزی، نمی توانی عکس های خوبی بگیری. حمزه: تا چند سال پیش، عکس عاشورایی نداشتم. یک سال عاشورا به دعوت یکی از دوستانم برای عکاسی به مراسم قمه زنی رفتم. ظهر که برگشتم با کلی ذوق عکس ها را به پدر نشان دادم. بابا گفت که این چه عکس هایی است که گرفتی؟ آنها را چاپ کنی می دانی که چه فکرهایی درباره عزاداران سیدالشهدا می کنند؟ حالم خیلی گرفته شد و تصمیم گرفتم به همراه پدر برای عکاسی عاشورایی بروم و از همان سال شروع کردم. پدر روی من تاثیر دارد و می توانم عکس خوب بگیرم. نمایشگاه اشکواره از چه سالی شروع شد؟ رسول: وقتی مدیر خانه عکاسان بودم هر سال فراخوان نیمه خصوصی منتشر و نمایشگاه عکس عاشورایی برگزار می کردیم. بعد به حمزه پیشنهاد دادم یک نمایشگاه دو نفری برگزار کنیم. عکس های نمایشگاه را به اتفاق گرفتید؟ این مسئله چه تاثیری در روند کار شما داشت؟ حمزه: هر عکاس نگاه خودش را دارد. درست مثل این است که به شما و مادرتان مواد لازم پخت قرمه سبزی را بدهند. مشخص است خورشت ها متفاوت است و عمده این تفاوت در تجربه مادرتان است. عکسی که پدر می گیرد قابل مقایسه با عکس من نیست. عکس های او حاصل ۴۰ سال تجربه هنری است. در تعزیه نوش آباد به دلیل شرایط نامساعد نور، عکاسی نکردم و تنها یک عکس گرفتم که آن هم لطف امام حسین (ع) بود. در همان سفر عکس های پدر را که دیدم فهمیدم از چه تکنیکی استفاده کرده با خودم گفتم چرا این تکنیک به ذهن خودم نرسید. خامی من در عکاسی باعث شد آن تکنیک را فراموش کنم. موضوع دیگر نوع نگاه است. در سفر راهیان نور ۲۰حلقه فیلم بردیم. وقتی پر می شدند داخل یک ساک می انداختیم من نگران بودم که چطور عکس ها را تفکیک کنیم. اما وقتی عکس ها چاپ شد، عکس های هر کدام ما مشخص بود. از بین عکس هایی که گرفتید کدام قاب بیشتر از بقیه تحت تاثیر قرارتان داد؟ رسول: همه عکس های عاشورایی ام من را متاثر می کند و قبل یا بعد آن عکس گریه کردم. اصلاً اگر غیر این باشد آن عکس را نمی گیرم. اتفاقاً امسال، همراهانم از این لحظه ها عکاسی کردند. امام حسین (ع) در این مراسم دستگیری می کنند. در تعزیه نوش آباد حمزه نتوانست عکس بگیرد و درست وقتی دلش می لرزد که قرار است دست خالی از مجلس بیرون برود برمی گردد و صحنه می بیند و ثبت می کند که یکی از بهترین عکس های نمایشگاه هم می شود. این لطف امام حسین (ع) است. یقیناً اگر از استاد فرشچیان هم بپرسید چطور آن اثر ارزشمند عصر عاشورا را نقاشی کردید می گوید دست من نبود. حمزه: می دانم قضیه آن تابلو چیست؛ مادر استاد مریض بودند و ایشان نتوانستند برای عزاداری بروند. دل شکسته، قلم و مرکب را برمی دارند و تابلو را نقاشی می کنند. به گفته خودشان تا فردا صبح پای تابلو گریه می کردند. و کدام عکس شما را تحت تاثیر قرار داد؟ ظهر همان روزی که به مراسم قمه زنی رفتم، با پدرم به تعزیه ای که نزدیک خیابان قلعه مرغی برگزار می شد هم رفتم. بعد از خیمه سوزان، صحنه ای را دیدم که به شدت تحت تاثیر قرار گرفتم. یکی از پسر بچه های کاروان امام حسین (ع) گوشه ای نشسته بود و با چشمان پر از اشک به خیمه های سوخته نگاه می کرد. حسرت چشم های این کودک دلم را لرزاند و بعد از اینکه عکس را گرفتم روی زمین نشستم وگریه کردم. این نمایشگاه با هزینه شخصی برگزار می شود؟ رسول: بله! یک هنرمند با هدف فروش آثارش نمایشگاه را برگزار می کند و برای اینکه بتواند در مسیر خلق آثار هنری اش موفق باشد نیاز به کمک دارد. تعصب هنری او اجازه نمی دهد برای کمک دست دراز کند ولی متاسفانه هیچ کدام از مسئولین فرهنگی در این مراسم ها حضور پیدا نمی کنند. انگار مال این مملکت نیستند و این نمایشگاه ها در ایران برگزار نمی شود. با اینکه یک درصد بودجه فرهنگی به خرید آثار هنری اختصاص دارد حرکتی در این زمینه انجام نمی شود. چه اشکالی دارد این آثار را خریداری کنند تا هم خودشان حظ هنری ببرند و هم به هنرمند دلگرمی بدهند. «نمایشگاه عکس اشکواره» ادامه خواهد داشت؟ حمزه: چه پیشنهاد خوبی. به آن فکر نکرده بودیم. بله! اگر قسمت باشد حتماً ادامه می دهیم.
گفت و گوی جی پلاس با رسول و حمزه اولیازاده
مسئولین فرهنگی انگار مال این مملکت نیستند!
کد خبر:
۵۱۵۰۳۳