گویا ریزگردهای آشنا با آسمان کشور بعد از استراحتی موقت دوباره خیز برداشته اند و از جنوب شرق و جنوب غرب کشور وضعیت تنفسی شهروندان کشور را با دشواری مواجه کرده اند. طوری که نماینده زابل در مجلس یکشنبه این هفته با خبر دادن از تعطیلی کیله ادارات در سیستان و بلوچستان به دلیل مواجهه با پدیده ریزگرد از ضرورت تشکیل ستاد بحران در منطقه سیستان سخن گفته است.
به گزارش خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، نماینده مردم زابل در مجلس در نشست علنی روز یکشنبه گذشته مجلس شورای اسلامی اظهارکرد: به دلیل حرکت شن های روان کف دریاچه هامون هوای منطقه سیستان پر از گرد و خاک شده و بازار و کلیه ادارات منطقه سیستان تعطیل شده است. حلیمه عالی در تذکری خطاب به رئیس سازمان حفاظت ازمحیط زیست که در جلسه حضور داشت گفت: مردم سیستان هر روز هوایی را استنشاق می کنند که در آن شن و خاک های کف دریاچه هامون وجود دارد.
از طرفی دیگرناصر سودانی نماینده اهواز نیز با اشاره به افزایش مجدد ریزگردها در استان خوزستان، گفت: طی روزهای اول این هفته، هجمه ای از ریزگردها به مدت تقریبا 4 ساعت اهواز و پیرامون این شهر را فرا گرفت که این موضوع باعث ایجاد مشکلاتی برای مردم از جمله لغو تعدادی از پروازها در فرودگاه این شهرشده است.
سودانی افزود افزایش غلظت دوباره ریزگردها در استان خوزستان از جنوب شرقی شهر اهواز آغاز و به سمت شمال غربی حرکت کرد، اما درخصوص علل افزایش مجدد غلظت ریزگردها می توان به مباحث داخلی ازجمله افزایش خشکی بیابان ها در این منطقه اشاره کرد.
همچنین مدیرکل فرودگاههای خوزستان در دروز اول هفته جاری اظهار کرد: پنجشنبه گذشته، با برخاستن ریزگردها و وجود تندباد ۱۲ پرواز از فرودگاه اهواز لغو شد. در 24 ساعت یکشنبه گذشته نیز به علت دید کمتر از 100متر و وجود تندباد و ریزگردهای شدید 12 پرواز از فرودگاه اهواز لغو شد علاوه بر 12 پرواز لغو شده تعدادی دیگر نیز برای اطمینان از شرایط مناسب جوی برای پرواز با تاخیر صورت پذیرفت.
در زمستان گذشته مطرح شدن مساله ریزگردها در مجلس با حواشی زیادی همراه بود؛ از اختصاص بودجه ای برای مقابله با ریزگردها تا حذف آن از لایحه دولت گرفته تا فشار به رییس سازمان حفاظت از محیط زیست خبرهایی بود که درباره ریزگردهای مطرح شد. برخی نمایندگان از جمله نمایندگان خوزستان در شرایطی از معصومه ابتکار می خواستند مشکل ریزگردها را در بازه زمانی کوتاهی حل کند، که مبرهن است مساله ریزگرد ظرف مدت چند ماه ایجاد نشده است که چند روزه حل شود.
در 10سال گذشته تنها 3 تا 4 استان درگیر موضوع ریزگردها بودند که متاسفانه این تعداد در 5 سال گذشته به 17 استان افزایش یافته و در حال حاضر 24 استان کشور را درگیر کرده است. علاوه بر منابع خارجی ریزگردها که یکی از آنها ناشی از تخریب محیط زیست در کشور همسایه عراق است، ناامنی و جنگ در منطقه و عدم پایبندی بعضی از کشورها به معاهدات بینالمللی باعث شده است امید به حل و فصل سریع این مساله دشوار به نظر آید.
با این وجود به اعتقاد برخی کارشناسان و با توجه به خشک شدن تالاب ها و پهنه های آبی کشور و گسترش بیابان ها، روز به روز منابع داخلی ریزگردها هم در حال تقویت شدن است و خبر از خودکفایی در تولید ریزگردها می دهد. خشک شدن هامون و بلند شدن گرد و خاک کف آن در چند روز گذشته وضعیت هوای بخشی از سیستان را از حالت عادی خارج کرده و کار را به تعطیلی ادارت کشانده است. بستر دریاچه های مهارلو و تالاب بختگان در استان فارس نیز بعد از خشک شدن کامل، مستعد ایجاد گرد و غبار و ریزگرد های سمی در این منطقه خواهند شد که می تواند استان فارس را با مشکل بزرگتری درگیر کند.
معصومه ابتکار طی صحبت هایی در روز خبرنگار در جمع خبرنگاران حوزه محیط زیست اظهار کرده بود: تالاب هامون یکی از مهمترین تالاب های کشور است که نقش بسزایی در بروز ریزگردها دارد از این رو سازمان حفاظت محیط زیست با همکاری وزارت کشور، مرزبانی ها و نیروی انتظامی موفق به تخریب دایک میانی تالاب که مانع گردش آب در این حوضه می شد، شد.
رییس سازمان حفاظت از محیط زیست با بیان اینکه 400 هزار هکتار منشا ریزگرد در استان خوزستان وجود دارد افزود: این میزان رو به افزایش است این در حالی است که سال گذشته این استان با کاهش 48 درصدی بارندگی مواجه شد که قطعا این شرایط زمینه را برای افزایش ریزگردها فراهم می کند زیرا خاک بیش از حد رطوبت خود را از دست داده است.
با توجه به وضعیت نامناسب غلظت ریزگرد ها در جنوب غرب و جنوب شرق کشور در گرم ترین و بی باران ترین روزها، آنچه که ضروری به نظر می رسد این است که مجلس و دولت نهایت همکاری و همگرایی خود را برای پرداختن به مساله ریزگردها داشته باشند. برخوردهای سیاسی و جناحی را کنار گذاشته و حاصل چندین سمینار و کنفرانس را در برنامه ای عملی تدوین کنند. پیشتیبانی بودجه ای مقابله با ریزگردها با سرعت بیشتری انجام شود تا با گسترش احتمالی ریزگردها به گستره وسیع تری از کشور این موضوع تبدیل به بحران نشود. با اینکه ابتکار از طولانی بودن زمان حل مساله ریزگردها سخن می گوید، ولی علاوه بر برنامه ریزی برای درمان ریشه ای این درد لازم است در برنامه هایی کوتاه مدت آثار سوء ریزگردها بر سلامتی مردم گوشه ای از کشور را کنترل و کاهش داد.
حتی به نظر می آید در شرایط پسا تحریم و با آزاد شدن قسمتی از دارایی های ایران، می توان قسمتی از این پول را صرف سرمایه گذاری در امور زیربنایی و زیرساختی حفاظت از محیط زیست کرد و در شرایطی مشابه شرایط کنونی، برای کاستن از آسیب معضلات زیست محیطی از جمله مساله ریزگردها با دستی پر و نگاهی اضطراری تر اقدام های لازم اورژانسی را به انجام رساند.
اما اکنون نه در مجلس و نه از طرف سازمان محیط زیست طرح و برنامه ای شفاف برای مقابله با ریزگردها طوری که مشخص کند تا چه زمانی با ریزگردها درگیر خواهیم بود و چگونه و در چه مراحلی خواهیم توانست آن را کنترل و مهار کنیم، ارائه نشده است. با خیز گاه گاه ریزگردها چند نماینده مجلس چند نطق آتشین می کنند و چند مقام مسئول از اینکه این مساله نیاز به زمان دارد صحبت می کنند. در حالی که بیش از 10 سال از مواجهه ما با مساله ریزگردها می گذرد و مشخص نیست در مقابله با این موضوع، از کدام نقطه به کدام نقطه دیگر رسیده ایم و یا حتی خواهیم رسید.