جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

یادداشت جماران به بهانه "روز جنگل"/

پویشی که باید قوای سه گانه هم به آن بپیوندند

کد خبر: ۹۴۷۱۵
پویشی که باید قوای سه گانه هم به آن بپیوندند

پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران - حسن مخترع: 8 مرداد "روز جنگل" نامگذاری شده تا به شیوه ای نمادین اهمیت جنگل به عنوان عاملی مهم در تامین آب، هوا و امنیت غذایی، با شعارهای «جنگل رمز حیات» و «نگذاریم بمیرد جنگل که جهان خواهد مرد» برای همگان یادآوری شود. تصمیمی که طی آن در نشست کارگروه مشترک رسانه ملی، سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان جنگل ها مقرر شده با توجه به شروع موج سفرهای تابستانی و به منظور اطلاع رسانی و آموزش همگانی برای ارتقای حفاظت از جنگل ها، هشتم مرداد با عنوان روز جنگل رمز حیات ، تعیین و برنامه های ویژه ای در شبکه های ملی و استانی صدا و سیما پخش شود.

با اینکه نامگذاری روزی برای جنگل، اقدامی هر چند ناکافی ولی مثبت به نظر می رسد لازم است مروری بر اخبار وضعیت نابسامان جنگل های کشور داشته باشیم تا ناکافی بودن اقدام های نمادین در واکنش به وضعیت بغرنج آن بیشتر آشکار شود.

1- انتشار گزارش های مربوط به آتش سوزی جنگل ها، از زاگرس تا البرز با وسعت تخریب وسیع و صدها هکتاری از حجم پوشش جنگلی با درختان و گونه های بعضا نادر، کام محیط زیست و طبیعت کشور را تلخ کرده است. در گزارش مرکز آمار ایران از تخریب جنگل ها به واسطه آتش سوزی در 5 سال اخیر آمده است: "سال ۱۳۸۸ حدود ۵۷۵۳ هکتار از جنگل های کشور طعمه حریق شد و در سال ۱۳۸۹به یکباره مساحت آتش سوزی ها ۷برابر شده و به عدد ۴۰۷۷۲ هکتار رسید. در سال ۱۳۹۰ مساحت آتش سوزی ها به ۳۶۹۷۲ هکتار رسید. این میزان در سال بعد ۸۱۳۱ هکتار رسیده است. سال ۹۲دوباره مساحتی که طعمه حریق شده افزایش پیدا می کند و به 15134 هکتار می رسد. در حقیقت در عرض 5 سال 106762 هکتار از مساحت مناطق جنگلی در آتش سوخته است.

مروری بر این آمارها نشان می دهد علاوه بر گرم شدن دمای هوا و خشکسالی، عوامل انسانی نیز در وقوع آتش سوزی ها نقش داشته است. از اختلافات و نزاع های خانوادگی و قومی گرفته تا بی احتیاطی و خوشگذرانی گردشگر همه قربانی ای به نام "جنگل" را در حریق می سوزاند. درست یک روز مانده به روز جنگل، مدیر کل حفاظت محیط زیست آذربایجان شرقی از وقوع آتش سوزی روز در جنگل های ارسباران در منطقه دیزمار در اثر بی احتیاطی عوامل انسانی خبر می دهد. در بیشتر این گزارش ها عدم وجود امکانات اطفاء حریق، دیر رسیدن خودرهای اطفاء و نبود هواپیماها و بالگردهای آتش خاموش‌کن به عنوان عامل افزایش میزان نابودی جنگل های آتش گرفته عنوان می شود. پس بدون تردید اگر دولت و نهادهای مسئول و قانون گذار و تامین بودجه بر ارزش جنگل به عنوان رمز حیات واقفند، باید در اولین تصمیماتشان حداقل امکانات اطفاء حریق را برای نگهبانان و حافظان جنگل مهیا کنند.

2- جنگل خواری و تبدیل اراضی جنگلی به اراضی کشاورزی و تبدیل آن به اماکن تفریحی و ویلاسازی هر روز درصدی از مساحت جنگل های کشور را کم می کند؛ حتی بدون نگاه کارشناسانه چشم هر عابری می تواند احداث ویلاهای داخل جنگل را چون آبله هایی بر این مخمل سبز تشخیص دهد. اصولا اگر سختگیری بر اجرای قانون و قانون مداری روند درست خود را می پیمود هر روز شاهد رویش ویلاهای سنگی و بتونی به جای درختان جنگلی نبودیم. به نظر می رسد علاوه بر سازمان محیط زیست و سازمان جنگل ها و مراتع، سایر وزارتخانه ها و شهرداری ها و نهادهای مرتبط عزمی جدی در برخورد با ساخت و سازها و تغییر کاربری مراتع و جنگل ها داشته باشند که این خود پویشی مهم و مؤثرتر است. خلاء های قانونی اگر وجود دارد باید توسط نمایندگان مجلس شورای اسلامی و با وضع قوانین جامع و مانع، کمربندی امن برای حفاظت از جنگل ها به مثابه ریه های زمین بکشند.

3- روند کاهش مساحت جنگلی سریع تر شده است و در دهه های گذشته از طرق مختلف بهره برداری های مغایر با اصول زیست محیطی در جنگل ها افزایش یافته است. برداشت های غیرمجازی که متاسفانه آمار دقیقی از آن در دست نیست. با این حال به نظر می رسد وقتی دولت علاقمند به نام گرفتن به دولت محیط زیستی است با پیشنهاد سازمان محیط زیست برای اجرای طرح استراحت جنگل های شمال و توقف کامل بهره برداری ها موافقت کرده و خود سردمدار این طرح شود.

4- بیشتر کارشناسان و فعالان زیست محیطی معتقدند احداث سدها چه در مناطق جنگلی و چه غیر جنگلی، همواره به محیط زیست کشور آسیب رسانده است. همزمان با انتشار خبر خشک شدن رودها، دریاچه ها و تالاب ها تحت تاثیر احداث بی رویه سدها، خبر احداث سد شفارود در گیلان منتشر می شود. سدی که به خاطر احداث آن تعداد زیادی از درختان ارزشمند جنگل‌های شفارود اطراف فضای آن از بین رفته‌اند. طبق گزارش ها، قطع درختان منطقه شفارود در استان گیلان درحالی انجام شده که این پروژه همچنان فاقد تأییدیه ارزیابی است. تصاویر منتشرشده از منطقه تخریب‌شده در حد یک فاجعه محیط زیستی است. پیش از این نیز در محل کانال سد تعداد زیادی از درختان ارزشمند این منطقه از بین رفته‌اند. پیش از این مدیرکل دفتر ارزیابی سازمان محیط‌زیست از مخالفت این سازمان با ساخت سد شفارود در گیلان به دلیل تخریب بیش از ۱۷۵ هکتار از جنگل‌های هیرکانی خبر داده بود. حال در آستانه روزی که به نام "جنگل" گرامی داشته خواهد شد. می توان انتظار داشت دولت نگاه زیست محیطی اش را بر نگاه اقتصادی غالب کرده و به شعار "نگذاریم بمیرد جنگل" در شفارود عمل کند تا جلو خسارات حاصل از ادامه احداث سد گرفته شود.

5- بعد از نهادها و سازمان ها که کار مدیریت بخشی و کلان در ارتباط با جنگل ها را دارند، از مردم و سازمان های مردم نهاد انتظار می رود علاوه بر انتشار کلیپ ها و تیزرهای مرتبط با حفاظت جنگلها در شبکه های اجتماعی و گروه های موبایلی، خود آستین ها را بالا بزنند و هرچند کوتاه قدمی، فرهنگی، فکری و عملی برای حفاظت از جنگل به عنوان رمز حیات بردارند.

انتهای پیام

دیدگاه شما