رضا نهضت- یکم- چنان که میدانیم کل اعتبارات آموزش و پرورش در سال ٩٤ بنا به لایحه پیشنهادی دولت چیزی در حدود ٢٥ هزار میلیارد تومان بوده است؛ یعنی مبلغی کمتر از بودجه عملکرد سال٩٣. سال ٩٣ کل اعتبارات آموزش و پرورش در حدود ٢١ هزار میلیارد تومان بود که به گفته فانی و محمد بطحایی، حدود ٥٠٠٠ میلیارد تومان کسری بودجه داشتهاند. چنانکه میبینیم، تیم مالی فانی نتوانستهاند مسوولان دولت را مجاب کنند که مبلغ بیشتری بر بودجه بیفزایند.
بر این لایحه پیشنهادی دولت، بعد از حضور در مجلس، بنا به گفته غلامرضا مصباحیمقدم در جلسه استیضاح وزیر و مطابق گفته علیاصغر فانی در روز معلم در رسانه ملی، ٥هزار میلیارد تومان افزوده شده است و کل اعتبارات آموزش و پرورش طبق گفته فانی به بیش از ٣٠ هزار میلیارد تومان رسیده است. توجه داریم که این ٣٠ هزار میلیارد تومان غیر از اعتباری ١٣٥٠ میلیارد تومانی است که برای رتبهبندی معلمان در نظر گرفته شده است.
سوال مهم این است که اگر امکان افزایش ٥ هزارمیلیاردی بودجه آموزش و پرورش ممکن بود، چرا دولت و تیم فانی به این کار اقدام نکرد؟جواب این سوال را در بندهای بعدی خواهیم یافت.
دوم- یکی از سیاستهای اصلی آموزش و پرورش در زمان فانی، کم کردن نیروهای آن است. فانی با تقسیم جمعیت حدود یک میلیونی معلمان، بر بیش از ١٢ میلیون دانشآموز، سخن از وجود یک معلم به ازای ٥/١١ دانشآموز به میان آورده و مدعی شده است که این عدد، کمتر از استانداردهای جهانی است و به همین علت، درصدد است که در حدود ٣٠٠ هزار نفر از نیروهای آموزش و پرورش را کم کند. به همین علت است که سایر معاونان فانی به کرات و دفعات، از لزوم کم شدن این نیروها سخن میگویند. طبق استدلال فانی با کم شدن تعداد کارکنان، لاجرم به دستمزد سایر معلمان افزوده خواهد شد. اما روش کم کردن این تعداد چگونه است؟ آیا فانی میخواهد عدهای را اخراج کند؟ البته اینگونه نیست. نخستین سیاست وی این است که در قبال نیروهای بازنشسته، نیروی جدیدی استخدام نکند. چنان که میدانیم، سال گذشته در حدود ٢٦ هزار نفر و امسال در حدود ٤٠ هزار نفر بازنشسته خواهند شد. راه دیگر این است که با گسترش مدارس غیر دولتی، بار مالی معلمان را بر دوش موسسان این مدارس بیندازند. مدارسی که اغلب با ٩ ماه حقوق و با حداقل دستمزد و خدمات بیمه، نیروهایشان را استخدام میکنند. طبق گفته فانی، در سال گذشته، در حدود ١٤٠ هزار صندلی از صندلیهای خالی مدارس غیر دولتی، خریداری شده است. این تعداد، در کنار صندلیهای واگذار شده مدارس دولتی به بخش خصوصی، که در سال گذشته در حدود ٩٠٠ مدرسه بود، به حدود ٢٠٠ هزار صندلی میرسد؛ یعنی وظیفه تامین معلمان ٢٠٠ هزار دانشآموز، به بخش خصوصی سپرده شده است. این شیوه در سال گذشته البته خوشایند تیم اقتصادی دولت قرار گرفته است و طبق گفته محمد بطحایی جایزه بهره وری را به این وزارتخانه اختصاص دادهاند.
سوم- گفته فانی بر لزوم کاهش ٣٠٠ هزار نفری نیرو تقریبا تیم اقتصادی دولت را به این نتیجه رسانده است که حضور ٣٠٠ هزار نیرو در آموزش و پرورش زاید است؛ لذا به جای اختصاص دادن بودجه بیشتر به این نهاد، باید تعداد کارکنان آن را کم و اعتبار باقیمانده را صرف حقوق و دستمزد و سایر امور آموزش و پرورش کرد. سخنان محمد باقر نوبخت، سخنگوی دولت، که فانی را به خاطر عملکردش مستوجب تشویق از سوی رییسجمهور دانسته بود، موید خوبی بر این مدعا است.
با توجه به آنچه گفته شد، پاسخ به عنوان مقاله روشن میشود. به نظر میرسد مطابق سیاستهای فانی و تیمش بودجه و اعتبارات آموزش و پرورش افزوده نخواهد شد و اگر هم اضافه شود مبلغ بسیار نا چیزی است. توجه داریم که کاهش ٣٠٠هزار نفری، بیش از یک چهارم از هزینههای پرسنلی را کم خواهد کرد؛ یعنی بیش از ٧٠٠٠ هزار میلیارد تومان صرفهجویی، که از محل این صرفه جویی، احتمالا دستمزد کارکنان افزایش خواهد یافت. به همین علت است که فانی از افزایش قابل توجه دستمزد معلمان در چهار سال آینده سخن به میان میآورد. اینکه این مبنای کاهش نیرو در آموزش و پرورش درست است یا خیر البته جای درنگ فراوان دارد. میدانیم که به ازای هر ٢ معلمی که به سر کلاس میرود، یک نیروی ستادی وجود دارد. طبق آمار ٦٥٠ هزار نیروی صف و ٣٥٠ هزار نیروی ستادی داریم. اگر سیاست فانی بر این باشد که از نیروهای ستادی کم کند، البته قابل تقدیر است اما چه میتوان کرد که در این باره، مطالعه دقیقی صورت نگرفته است. متاسفانه بیشتر معلمان بازنشسته شده، از نیروهای صف یا به تعبیری معلمان کلاس رونده، هستند. محمد بطحایی، معاون پشتیبانی فانی، در گفتوگو با سایت سخن معلم از میزان نسبت بازنشستهشدگان صف به ستاد ابراز بیاطلاعی میکند. طبق برخی آمار در حدود ٢٠ هزار نفر از نیروهای بازنشسته سال گذشته، از نیروهای صف بودهاند. کم شدن نیروهای صف، لاجرم به شلوغتر شدن دانشآموزان در کلاسها دامن میزند. وجود کلاسهای متعدد بیش از ٤٠ نفر در سال گذشته، شاهدی بر این مدعا است که لاجرم با کم شدن ٤٠ هزار نیرو در سال آینده، باید بیش از پیش منتظر شلوغی کلاسها و تبعات حاصل از آن باشیم.
علیاصغر فانی در حالی سخن از کاهش نیروهایش به میان میآورد که تنها ١٨٥٠٠ مشاور در مدارس کشور مشغول به کار هستند و تعداد قابل توجهی از آنان تخصصی در این کار ندارند. سیاست فانی را در تعدیل نیرو میتوان با مثال زیر بیان کرد. فرض کنید که خانوادهای ٥ نفره، در خانهای ٦٠ متری زندگی میکنند. پدر خانواده به جای تلاش بیشتر برای کسب در آمد بیشتر، خانه ٦٠متری را میفروشد و خانهای ٢٠ متری میخرد و با اعضای ٥ نفره خانوادهاش، به زندگی در آن میپردازد و پول باقیمانده را به عنوان پول تو جیبی به اعضای خانوادهاش تقدیم میکند. مشخص است که حضور خانواده ٥ نفره چه مشکلات فراوانی را، با وجود پول توجیبی نسبتا خوب، پدید میآورد. امید است که مسوولان کشور به سخن امام خمینی(ره)، که فرهنگ و آموزش و پرورش را در راس مسائل کشور میدانند، عمل و خرج کردن برای آموزش و پرورش را نوعی سرمایهگذاری تلقی کنند.
منبع:روزنامه اعتماد