دادن حق طلاق به زنان و همچنین ایجادی اصلی به نام "طلاق توافقی" به این منظور بوده است تا راه گشایی باشد برای زوجی که نمی توانند با وجود مشکلات بسیار جدی به زندگی خود ادامه دهند و بالا و پایین رفتن پله های دادگاه ها مشکلات آنها را دو چندان می کند. اما آمارهای منتشر شده نشان از این دارد که توافق در طلاق به جای حل مشکلات، باعث ایجاد معضلات و مشکلات بیشتری برای جامعه شده است، تا جایی که درصد زیادی از زوج هایی که تن به طلاق توافقی می دهند، به گواه آمار و ارقامی که اخیرا منتشر شده است، زوج های جوان و کم تجربه جامعه هستند که مشکلاتشان به قدری جدی نیست که مانع از ادامه دادن زندگی مشترک آنها شود.
به گزارش پایگاه خبری و اطلاع رسانی جماران، رئیس دادگاههای عمومی و انقلاب تهران در هفته گذشته اعلام کرد: «طلاق توافقی با 27 هزارو 320 فقره پرونده، در صدر دعاوی مجتمعهای خانواده شهر تهران در سال 93 قرار داشته است». اعلام چنین آماری نشان دهنده اصل در معرض خطر بودن بنیان خانواده است و پیشرفت معضلی بزرگ در جامعه به نام طلاق را نشان می دهد، متاسفانه همین آمار و ارقام نشان می دهد که یکی از دلایل اصلی طلاق علاوه بر مشکلات اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و شخصیتی، این است که اکثر زوج های جوانی که تن به طلاق توافقی می دهند، بدون اینکه حتی فهم دقیقی از نحوه انتخاب و بعد از آن ازدواج و تشکیل خانواده داشته باشند، دست به چنین کاری زده اند.
مراحل انجام طلاق توافقی
در طلاق توافقی زن و مرد توافق میکنند از یکدیگر جدا شوند و این توافق در حکم دادگاه ثبت میشود. حکم مربوط به درخواست طلاق توافقی معمولاً سریعتر صادر میشود. البته این امر پس از طی مراحلی صورت میگیرد؛ بدین ترتیب که اگر دادگاه نتواند اختلافات زوجین را حل و فصل کند و آنها را به ادامه زندگی مشترک متقاعد کند، طبق «آییننامه اجرایی تبصره یک ماده واحده قانون اصلاح مقررات مربوط به طلاق»، هر یک از طرفین را مکلف میکند که ظرف 20 روز یک داور را از میان اقارب خود معرفی کنند. البته در صورت موافقت ریاست دادگاه هر دوی آنها میتوانند یک شخص را بهعنوان داور انتخاب و معرفی نمایند. همچنین داورها میبایست شرایطی مثل مسلمان بودن، بالاتر از چهل سال تمام داشتن، متأهل بودن و ... را دارا باشند. و در صورت امتناع یا عدم توانایی هر یک از زوجین نسبت به معرفی داور، دادگاه رأسا از بین افراد دیگر که واجد شرایط مربوطه باشند، داور را تعیین خواهد کرد. داوران میبایست زن و شوهر را دعوت و حداقل در دو جلسه با مذاکره و نصیحت آنها را به رفع اختلاف و سازش و ادامه زندگی مشترک تشویق کنند و در مدتی که دادگاه تعیین کرده نظر خود را نسبت به امکان یا عدم امکان سازش به دادگاه تسلیم کنند. داوران میتوانند نظرشان را جدا جدا یا مشترکا در یک ورقه به دادگاه بدهند و ملزم نیستند که هر دو یک نظر داشته باشند. مثلاً ممکن است یکی نظرش بر ادامه زندگی باشد و دیگری نظرش بر جدایی و طلاق باشد و قاضی با توجه به نظر داوران و دیگر شواهد و قرائن و امارات تصمیم به صدور یا عدم صدور حکم طلاق خواهد گرفت.
چرا طلاق توافقی؟
طلاق توافقی به این دلیل انجام می شود که مراحل طلاق بسیار طولانی و پروسه ای زمان بر است، حجم دعوا و نزاع از زمان ایجاد مشکل تا جاری شدن صیغه طلاق بین زوجین و خانواده ها افزایش پیدا می کند.
طلاق توافقی باعث شده تا ثبت طلاق در مدت زمانی کوتاه تری صورت بگیرد، در گذشته طلاق یک وجه حاد و معمولا نزاعی داشت که شاید هم در یک بستر خشونت آمیز رخ می داد، معمولا از سوی یک طرف نزاع پیوسته شکل می گرفت و این نزاع به طلاق یک سویه ختم می شد، به طوری که طرف دیگر یا راضی به آن نبود یا اینکه در نزاع رخ داده برگ برنده ای برای مقابله با طلاق نداشت. طلاق توافقی این مشکل را از پیش پای زوج های مشکل دار جامعه هم برداشته است.
با وجود اینکه طلاق توافقی برای رفع مشکلات زندگی هایی که به هیچ عنوان ادامه آن وجود ندارد و یک سر ماجرا ممکن است از صلاحیت لازم برای ادامه زندگی برخوردار نباشد و به دنبال آن برای طرف دیگر زندگی مشترک ایجاد مشکل کند، ایجاد شده است، و برای پایان دادن به زندگی درد آور برای یک زوج که هیچ راهی جز طلاق ندارند، در نظر گرفته شده است، اما در حال حاضر آمارهایی که از این دست طلاق در کشور به ویژه در کلان شهرها منتشر می شود نشان از مشکلی بزرگتر می دهد و گویا این آزادی عمل در طلاق برخی زندگی ها را تبدیل به زندگی های همراه با آزمون و خطا کرده که به سهولت امکان جدایی را پس از خطای احتمالی فراهم می کند.
85درصد زوجهایی که طلاق توافقی می گیرند، زیر 30سال دارند
افزایش این حد از طلاق آن هم به شکل توافقی نشان از این می دهد که زندگی مشترک برای جوانان کشور به سمت نوعی سهل گیری می رود. جوانان به ازدواج به چشم موضوع جدی نگاه نمی کنند و در انتخاب هایشان دقت ندارد با این رویکرد که "اگر مشکل داشتیم طلاق می گیرم."
نگاه کردن به طلاق در میان جوانان به عنوان یک راهکار برای عدم تفکر دقیق در جوانان باعث افزایش این معضل اجتماعی شده است. مطابق آمارهای اعلام شده بیش از 85 درصد طلاق ها به ویژه طلاق های توافقی در میان جوانانی انجام می شود که عمرشان کمتر از 30 سال و عمر ازدواجشان کمتر از چهار سال است.
در واقع این نوع طلاق با مزایایی که به شکل بالقوه برای آن تعریف شده است، اما به دلیل اینکه با ویژگی های نسل جوان جامعه ای که عجول است، طاقت سختی ندارد و ... همراه شده، مشکل ساز شده است، چرا که به دلیل اینکه زودتر و ساده تر اتفاق می افتد اجازه فروکش کردن خشم، تفکر و جست و جو برای راه حل بهتر به افراد را نمی دهد.
طلاق شروع مشکلات جدید در زندگی
چندی پیش آماری از اداره ثبت احوال کشور مبنی بر این گزارش داده شد که در هر ساعت 19 طلاق در کشور اتفاق می افتد، هر چند ثبت طلاق به طوری چشم گیر اتفاق می افتد، اما این بدین معنا نیست که بستر فرهنگی در جامعه تا حدی پیش رفته که برای یک زوج به بویژه برای زنان در کشور بعد از طلاق شرایط خوبی فراهم باشد.
هنوز هم کلیت جامعه دید خوبی به زنان مطلقه ندارد، هنوز هم طلاق برای یک زوج سخت است و دیدها به کسانی که طلاق گرفته اند دید خوبی نیست. لذا طلاق نه تنها کمکی به افراد به ویژه بانوان جامعه نمی کند، بلکه زندگی را برای آنها سخت تر هم کند.
مشکل طلاق را باید در پیش از ازوداج جست وجو کرد
آنچه مهم است این است که طلاق در حالت عادی مشکل جدی برای جامعه نیست، اما افزایش طلاق آن هم تا این حد و مقبول شدن طلاق توافقی نشان دهنده مشکل جدی در کشور است. مشکلی که باید ریشه های آن را در پیش از ازدواج جست و جو کرد، چند پیش رئیس کارگروه پیشگیری از طلاق و آسیبهای تحکیم و تعالی خانواده قوه قضائیه در مصاحبه ای گفته بود بر اساس تحقیق ملی انجام شده پنج علل اصلی درخواست طلاق از بین ۳۶ علت بر طبق پروندههای مختومه، "اعتیاد به مواد مخدر، دخالت اطرافیان، ضرب و شتم، تنفر و بیعلاقگی و سوء ظن به همسر" گزارش شدهاند.
بهگفته وی «درآمد ناکافی جهت اداره زندگی، بیماریها و اختلالات روانی همسر، عدم تمکین، خشونت روانی، ازدواج تحمیلی، بیکاری همسر، اختلافات فرهنگی، ازدواج مجدد زوج، ارتباطات نامشروع همسر، تفاوت سنی، انحرافات جنسی یکی از زوجها و اختلالات جنسی» از علل دیگر درخواست طلاق در ایران هستند.
همه این موارد مشکلاتی هستند که نشان از عدم شناخت صحیح از زندگی مشترک و عدم آموزش های لازم برای افراد در پیش از ازدواج می دهد. بنابراین برای حل کردن واقعی مشکل طلاق باید بر آموزش جوانان در انتخاب صحیح و نحوه عملکرد صحیح پیش از ازدواج تمرکز کرد. انتخاب های تعجیلی عدم آموزش و مشاوره پیش از ازدواج برای شناخت افراد و مسئولیت هایی که هر یک از زوجین به عهده دارند باعث به وجود آمدن مشکلات این چنینی می شوند.
لزوم درنظر گرفتن قوانین سختگیرانه تر درباره طلاق
هر چند باید مشکل طلاق در جامعه را به شکلی اصولی حل کرد، اما بعضی از جامعه شناسان راهکار های موقتی مثل اعمال قوانین سختگیرانه تر در طلاق توافقی را برای حل این مشکلات پیشنهاد داده اند.
علاوه بر این پیشنهاداتی از قبیل افزایش تعدادجلسات مشاوره اجباری برای زوج های خواهان طلاق ، کمک های دولت برای رفع مشکلاتی به ویژه مشکلات مالی باعث می شود که طلاق کاهش داشته باشد.
علاوه بر اینکه طلاق رخدادی ناپسند به لحاظ دینی است، بنایان های خانواده ها و به ویژه زوجین بعد از جدایی را از به لرزه می اندازد و مشکلات جدی برای افراد ایجاد می کند، به همین خاطر است که مسئولین به حل این مشکل باید نگاه جدی داشته باشند و بدانند برای برنامه ریزی در جهت حل این مشکل باید هر چه زودتر اقدام کنند.
