جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

/راه ما راه امام، هدف او هدف ما/

زهرا نژادبهرام: امروز زنان به یمن انقلاب اسلامی راه و هویت خود را یافته اند/ با وجود امام و قاطعیت ایشان فرصت جدیدی برای زنان ایرانی فراهم شد

کد خبر: ۸۵۹۶۴
زهرا نژادبهرام: امروز زنان به یمن انقلاب اسلامی راه و هویت خود را یافته اند/ با وجود امام و قاطعیت ایشان فرصت جدیدی برای زنان ایرانی فراهم شد

فروغ اندیشه و وسعت و عظمت عمل امام خمینی(س) در احیای هویت زن مسلمان نیازمند شناخته شدن برای زنان و نسل جدید است. امام که خود از نزدیک برداشت های متحجرانه از جایگاه زن را درک کرده است و با نگاه تیزبینانه خود متوجه ارائه نسخه بدلی زن جامعه غربی به زن مسلمان ایرانی بوده است، ضمن تاکید بر لزوم حضور زنان در عرصه های مختلف و با بهره گرفتن از معارف اسلام ناب محمدی(ص) و تامل مجتهدانه در میراث گرانقدر سنت نبوی و تعالیم ائمه اطهار (ع) از موضع یک مرجع تقلید مبارز، توانست نقش و هویت جدیدی برای زن مسلمان ایرانی ارائه دهد. در همین راستا و به منظور آشنایی با جایگاه زن در اندیشه امام خمینی(س)، پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران گفت و گویی داشته است با دکتر"زهرا نژاد بهرام" اولین زن مدیرکل اجتماعی و انتخابات استانداری تهران و اولین زن معاون فرماندار تهران و صاحب کتاب "زنان و قدرت در قرن 21 در ایران". حاصل این گفت و گو به شرح زیر است.

خبرنگار جماران: با توجه به وجود دو نوع دیدگاه نسبت به مساله زن قبل از انقلاب اسلامی که یکی دنبال ارائه نسخه بدلی و تصویر زن جامعه غربی در ایران بود که بیشتر می خواست زن با فریبایی خود متاعی باشد در نظام سلطه که به سفارش حاکم ایفای نقش می کرد و همزمان نگاه دیگری که نگاهی متحجرانه بود که زن را به بهانه مذهب و سنت تنها در پستو و اندرونی خانه می خواست؛ اما امام خمینی(س) با نگاه متعالی خود در جریان انقلاب اسلامی و با تاکید بر حضور اجتماعی و سیاسی زنان؛ هویت دیگری برای زن مسلمان ایرانی تعریف کرد، جنابعالی نقش نگاه و فتوای امام در احیای هویت زن مسلمان ایرانی را چگونه ارزیابی می کنید؟

من با شما کاملا موافقم به دلیل اینکه ما دو نگاه نسبت به زن در پیش از انقلاب داشتیم که یکی برگرفته از نوعی مدرنیسم وارداتی بود و صاحبان این نگاه به دنبال مشارکت زنان در جامعه بودند تا بتوانند نیازهای جامعه سرمایه داری را برطرف کنند و بیشتر به جای اینکه توانمندی زنان مورد توجه قرار بگیرد؛ شکل و جنس آنان مورد توجه قرار می گرفت. اتفاقا این دسته با متحجران در یک زمینه اشتراک نظر و مساعی داشتند، چرا که متحجران هم که گاهی به نام دین و گاهی به نام سنت مایل به ماندگاری زنان در چارچوب های بسته خانه بودند؛ آنها هم به زن از نظر جنس زن نگاه می کردند و زن را فقط در قالب جنسش می دیدند. گروه اول می خواست زن در خدمت نظام سرمایه داری باشد و گروه دوم می خواست او را در چارچوب و خواست نظام سنتی و متحجرانه در بیاورد، اما انقلاب اسلامی و تحولاتی که پس از آن به وقوع پیوست این فرصت را برای زنان ایجاد کرد که راهی تازه بیابند. راه تازه ای که برگرفته از تفکر و توانمندی زنان بود یعنی جنسیت زن را می پذیرفت ونه جنس او را. اینکه جنس من زن است یا رفتارهای جنسی من چگونه است را کاری نداشت و با جنسیت و تفکر و قالب های مسئولیت اجتماعی زنان کار داشت. در این نگاه که در واقع امام خمینی(س) پیش قراول این جریان بود و به دلیل جایگاه اجتهادی و مرجعیتی، ایشان توانستند تودهنی محکمی بر دهان آنهایی بزنند که با ابزار سنت تمایل داشتند که زنان را در چارچوب های خانه محبوس کنند و فرصت تازه ای را به جامعه تزریق کردند و زنان توانستند با آن نگاه دین محورانه و در عین حال برگرفته از جامعه ایرانی ورود دیگری را به جامعه داشته باشند. در این راستا در واقع آن دو نگاه که در یک مورد پایه و اساس و نظر مشترک داشتند و آن به اسارت کشیدن زنان در چارچوب های مدنظر خود بود؛ به حاشیه رانده شد و زنان توانستند از پیشگامان جریان انقلاب اسلامی باشند و در وقوع انقلاب اسلامی به دلیل مشارکت بالای زنان و حضورشان در صف های جلوی تظاهرات و راهپیمایی ها و بالا رفتن تعداد زنان شهید خصوصا در کشتار 17 شهریور؛ نشان دادند که برای رسیدن به این تفکر جدید که می توان به زن غیر از نگاه جنسی نگاه دیگری هم داشت، حتی حاضرند که از جان خود هزینه کنند.

با به حاشیه رفتن نگاه مدرنیستی به زن که برگرفته از نگاه جامعه سرمایه داری بود؛ حتی زنانی هم که با تزریق نگاه سرمایه داری به مشارکت نصف و نیمه در جامعه راه یافته بودند؛ آنها هم معترض با آن تفکر و نگاه در عرصه جدید نگاه به زن مسلمان ایرانی وارد عرصه شدند.

جالب اینجاست که در این امر فقط زنان مسلمان نبودند که وارد عرصه تظاهرات ها شدند بلکه زنان ایرانی متعلق به ادیان دیگر هم با این تفکر جدید وارد عرصه اجتماع شدند. آنها هم با این نگاه بیشتر می توانستند ارتباط برقرار کنند، چرا که آنها هم موافق بودند که به زن از نوع جنسش نگاه نشود، بلکه بر اساس جنسیت و توانمندی ها و تفکرش مورد توجه قرار بگیرد و قادر باشد در سرنوشت سیاسی و اجتماعی خود تاثیرگذار باشد.

به نظرم انقلاب اسلامی را حتی در این حوزه، یعنی حوزه زنان؛ هم باید اتفاقی بزرگ در جامعه جهانی دانست. شاید اگر به عنوان مثال در دنیای سرمایه داری زمانی طول کشید تا فمینیستها نسبت به جنسی نگاه کردن به زن معترض شوند و آن را زیر سوال ببرند در ایران به واسطه انقلاب اسلامی و نگاه تیزبینانه امام خیلی سریع اتفاق افتاد. اگر بخواهیم تحلیلی داشته باشیم به وضعیت اجتماعی جامعه آن روز ایران با نسبت شهرنشینی 30 درصد در مقابل جمعیت روستایی 70 درصدی و بافت جامعه ای که اکثرا در روستاها ساکن بودند و تفکر سنتی در میان آنها به شدت رواج داشت و وابستگی به تفکر متحجرانه و سنتی نسبت به زن بسیار رایج بود تا جایی که زنان خود هم مبادی این نوع نگاهها و جریان ها بودند؛ در مقابل در جامعه شهری هم همه زنان در عرصه اجتماعی ورود پیدا نکرده بودند. حتی با وجود تفکر جریان سرمایه داری نرخ باسوادی زنان ما در آن روز به نسبت تلاش هایی که برای باسوادی زنان شده بود، نتوانسته بود به دلیل وجود همین نگاه های سنتی حتی در شهرها جواب مناسبی را بگیرد و بسیاری از شهرنشینان ما هم احساس می کردند در مدارس مدرن ممکن است برای دختران و زنانشان مشکلاتی پیش آید و یا از اینکه دختران تحت تاثیر مسایل روز قرار بگیرند، وحشت داشتند. این امر به این دلیل بود که جامعه شهرنشینی ما هم بسیار نو پا بود و از هر امر جدیدی هراس داشت. در دهه 50 که ما بالاترین میزان شهر نشینی در پیش از انقلاب را تجربه کردیم با تزریق تفکر انقلاب اسلامی هم میزان مشارکت اجتماعی زنان ارتقا پیدا کرد و هم تفکری که نسبت به زنان در دوره های پیش به وجود آمده بود، دستخوش تغییر شد. زنان به واسطه این گشایش ها توانستند وارد مدارس مدرن شوند و امروزه خوشبختانه نرخ باسوادی زنان ما بالای 83 درصد است و این اتفاق بسیار ارزنده ای است. از نظر بهداشت و بالا رفتن شاخص های سلامت و بهداشت هم اتفاقات بسیار بزرگی رخ داده است. بسیاری از زنان ما پیش از انقلاب به خاطر همین تفکرات سنتی و یا کمبود پزشکان زن به پزشک مراجعه نمی کردند، اما امروزه خوشبختانه با گسترش خدمات پزشکی و بهداشتی و گشایش های فکری و اجتماعی در کنار باسوادی زنان شاهد رشد سلامت و بهداشت آنان نیز هستیم.

در واقع می توان گفت با پایین بودن نرخ سواد و بهداشت زنان که از ابزارهای مهم ورود زنان به جریان توسعه بود، با پیروزی انقلاب اسلامی و با وجود شخصیت و مقبولیت عام امام در رابطه با مسایل سیاسی و اجتماعی و روشنگری ها و قاطعیت های ایشان فرصت جدیدی برای زنان ایرانی فراهم شد.

خبرنگار جماران: سیره عملی امام خمینی(س) در احیای این هویت چقدر نقش داشت؟ به عبارت دیگر در مقام عمل چه اقداماتی برای بروز و حضور زنان در جامعه انجام دادند؟

من یادم هست زمانی با مرحوم خانم بهروزی صحبت می کردم که ایشان نقل کردند: ما خدمت امام رفته بودیم و بر استیفای حقوق اسلامی زنان اصرارر داشتیم و امام هم بر آن تاکید رداشتند. خانم بهروزی که نماینده دوره اول مجلس بودند، از تاکیدات امام بر حضور زنان در مجلس شورای اسلامی و ضرورت این حضور می گفتند. اگر سیره عملی امام را در رابطه به خانواده ایشان نگاه کنیم می بینیم که همسر امام متعلق به خانواده ای اهل دانش و سواد بودند و امام در انتخاب همسر خود نیز همسری باسواد و به روز اختیار می کنند. همسری که شریک ایشان در همه صحنه های زندگی اجتماعی و سیاسی می شوند. همسر امام حتی در آن روزگار آنقدر به روز بودند که مسلط به زبان دوم بودند.

از طرف دیگر وقتی انقلاب اسلامی به پیروزی می رسد ما خانم دباغ را در کنار حضرت امام می بینیم. ایشان حتی از طرف امام به عنوان اولین فرمانده سپاه در همدان معرفی می شوند. یعنی یک زن این توانمندی را داشته است که هم به عنوان یک چریک و مبارز فعالیت کند و هم به عنوان یک فعال سیاسی در جامعه دیده می شود. این نگاه تئوریک و نظری امام نسبت به مشارکت و حضور اجتماعی زنان در مقام عملی هم قابل مشاهده است. چرا که ایشان به جنس زن نگاه نمی کردند؛ بلکه جنسیت و توانمندی های او را مورد توجه قرار می دادند. نگاه امام بر گرفته از قرآن است. خداوند در مقام انسانیت و رسیدن به کمال انسانی جنسیت نمی شناسد و می فرماید هر که باتقواتر است گوی میدان را ربوده است. این نوع نگاه بر گرفته از نگاه قرآنی است و به همین خاطر نگاهی تعیین کننده است.

امام خمینی(س) در اعزام هیات سه نفری برای ارسال نامه و رساندن پیام خود به گورباچف، یک زن را هم انتخاب می کنند. این همان سیره عملی در کنار نگاه تئوریک است. اما اینکه چرا در حوزه های اجرایی این نگاه کاملا اجرا نشد؛ هم به دلیل عدم همراهی برخی از اطرافیان در اداره حکومت با امام برمی گشت و هم بر می گردد به پذیرش اجتماعی جامعه آن روز ما که به تفکر سنتی و متحجرانه به شدت آلوده بود و این نگاه متحجرانه و سنتی نسبت به مساله زن هنوز هم با شدت کم رنگتری ادامه دارد.

مقابله نگاه تحجری با نگاه و تفکر امام خمینی تا آنجا بود که گاهی برخی مخالفان امام و متحجرین محل حضور امام را پاک نمی دانستند. تفکرات پیشتاز امام تنها در حوزه مساله زنان نبود. امام در بسیاری از حوزه ها نظریات تازه و نویی داشتند و این فقه پویای سیاسی ایشان تا این حد هجمه ها را در حوزه های علمیه علیه ایشان افزایش داده بود.

امام جز علمایی بودند که معتقد بودند که این تفکر را که "باید بنشینیم تا جهان را ظلم بگیرد تا امام زمان(عج) ظهور کند" بر خلاف نگاه قرآن و کاملا غلط می دانستند. ایشان مطابق این اصل قرآنی که می گوید: سرنوشت هیچ ملتی را کسی تغییر نمی دهد مگر خودشان بخواهند، کاملا با این نظر مخالف بودند که منتظر فراگیری ظلم باید شد.

از دیگر مثال های سیره عملی حضرت امام در مورد زنان و لزوم ارتقای جایگاه آنان می توان به خانواده ایشان استناد کرد. دختران امام تحصیلکرده و دارای جایگاه و فعالیت سیاسی و اجتماعی هستند. اگر واقعا دیدگاه امام در مورد رسیدن زنان به جایگاه والای خود این نبود، این امر در خانواده ایشان محقق نمی شد.

اما متاسفانه امروز تفکر امام در بسیاری از زمینه ها از جمله نگاه مترقی ایشان نسبت به زنان به حاشیه رانده شده و بعضا دستخوش فراموشی شده است. متاسفانه یکسری افراد با تفاسیر خود به دنبال استحاله آن دیدگاه هستند. مثلا برخی اینگونه تفسیر می کنند که اگر امام خانم دباغ را برای فرستادن پیام به گورباچف می فرستد، تنها این امر منحصر به شخص ایشان و سوابق و توانمندی های ایشان بوده و نه لزوم و ترجیح امام برای حضور یک زن در این هیات؛ یا مثلا اگر همسر امام یک خانم تحصیلکرده و آشنا به زبان دوم بوده اند، دلیل و معیار انتخاب امام نبوده است بلکه پدر همسر امام چون بسیار با نفوذ بوده اند امام دست به این انتخاب زده اند و نظایر این توجیحات که نقش اصلی و تفکر امام را زیر سوال می برد و این به نظر بنده ظلم به امام است.

در تک تک جریانات پیروزی انقلاب اسلامی هم می توان به سیره عملی امام در مورد نگاه ایشان به زنان تاکید کرد. هزاران نفر در فرانسه به دیدن امام می روند از جمله دانشجویان دختر و پسر و هزاران نفر با ایشان ملاقات می کنند. بسیاری از یاران امام حتی به ایشان توصیه می کنند که ملاقات ها و دیدارهای زنان را کنسل کنند با این توجیح که هم خود زنان در اثر ازدیاد جمعیت اذیت می شود و هم خود ایشان؛ اما امام هیچکدام از این دیدارها را لغو نمی کنند. اگر لزومی برای دیدار زنان با امام نبود امام دستور می دادند که زنان نیایند. اما تفکر امام برآمده از قرآن است و آن هم قرآنی که انسان ها را فارغ از جنسیت و نژاد و رنگ برابر می داند مگر در تقوای آنان. اگر قرار قرآن بر تبعیض جنسیتی بود از مریم و آسیه سخن نمی گفت. اگر بنا بر تبعیض و ناتوانی زنان بود از شهریاری ملکه سبا تمجید نمی کرد....امام خمینی(س) پایه تفکراتشان مبتنی بر قرآن است،

خبرنگار جماران: تاکید امام بر امر تعلیم و تعلم زنان به چه دلیل بود؟ ضرورت این امر از نظر ایشان چه بود؟

همانطور که عرض کردم مبنای نگاه امام به زنان بر اساس جنس زن نیست و نگاه ایشان براساس جنسیت است. جامعه متشکل از مردان و زنان است و برای رسیدن به توسعه ما نیازمندیم که همه افراد جامعه و منابع انسانی خود را تعلیم دهیم و آنان را واداریم که بیاموزند و بیاموزانند. ما نمی توانیم به کمال انسانی در جامعه و یا به توسعه برسیم در حالی که 50 درصد جامعه مان را از آموزش و تعالی باز داریم. روش عملی امام در تعالیم و وقایع دینی هم قابل ردیابی است. حضرت زینب(س) در حادثه کربلا، پیش قراول نهضت عاشورا پس از روز عاشوراست. کسی که قرار است پیام امام حسین(ع) را به تمام جهانیان منتقل کند؛ کسی نیست جز حضرت زینب(س). اگر حضرت زینب(س) توانایی و دانش و بصیرت انتقال این پیام را نداشتند، حادثه و رسالت کربلا عقیم می ماند. نکته ای که همه ما از آن غفلت می کنیم این است که در مجلس یزید امام سجاد(ع) دیگر سلامتی خود را بازیافته بودند، اما سخنرانی خود را مختصر کردند و فرمودند: وقایع و درخواست های ما را عمه ام زینب می گوید و حضرت زینب آن خطابه معروف و غرا را ایراد می کنند که باعث رسوایی یزید شده و او مجبور به آزادی اسرا می شود. ما چرا نقش سیاسی حضرت زینب(س) و حضرت زهرا(س) را نگاه نمی کنیم؟ نگاه امام از این آبشخور نوشیده است. چرا دیگران نقش سیاسی حضرت زهرا(س) را در حمایت از خلافت و امامت حضرت علی(ع) و احقاق حق خود نمی بینند. آن تفکری که از حضرت زهرا(س) نقش و تفکر سیاسی آن حضرت را نمی بیند و آن را مسکوت می خواهد، متاسفانه در حال رشد است. از آنجا که نمایندگان این تفکر در دوران امام خمینی(س) به حاشیه رانده شده بودند و امروزه متاسفانه به دلیل ضعف اطلاع رسانی از یک سو و تفسیرهای بعضا بی ربط از کلام امام از سوی دیگر، این تفکر امام است که در مواردی به حاشیه رانده می شود.


خبرنگار جماران: نظر امام در مورد حقوق زنان در اسلام، دارای چه ویژگی ها و مختصاتی بود؟

امام در اوایل انقلاب حتی حکم دادند اگر فرزند دختر بالغ به این جمع بندی رسید که یک شخص برای ازدواجش مناسب است، با شرایطی نیازی به اجازه پدر ندارد.1 اما متاسفانه امروز داریم می بینیم که در مجلس مطرح می‌شود زنان 40 ساله مجرد ما حق گرفتن پاسپورت بدون اجازه ولی را ندارند. ببینید از کجا به کجا رسیده ایم؟!

امام از حق شرط ضمن عقد خانم ها در ازدواج سخن می گویند و حتی از گرفتن حق طلاق در هنگام ازدواج، که مساله کاملا پیشتازی بود.(ر. ک." صحیفه امام"/ جلد6) برخی از مخالفان امام از این حرف می زنند که امام با حق رای زنان در سال 42 مخالف بود. اگر امام در اساس اندیشه شان مخالف حق رای زنان بودند که اینگونه در زمان انقلاب از این حق دفاع نمی کردند. مخالفت امام در آن زمان با اصل حاکمیت آن دوران و نبودن آزادی، حقیقی هم برای مرد و هم برای زن بود. در واقع مخالفت با حرکت های نمایشی بود. امام برای زنان حق انتخاب قایل بود همانگونه که برای مردان.


خبرنگار جماران:از سخنان معروف حضرت امام(س) در تایید حضور زنان در مسایل سیاسی و اجتماعی این جمله است: "زنان باید در مقدرات اساسی مملکت دخالت کنند2. معنا و مفهوم این عبارت دامنه حضور زنان در اجتماع را تا کجا می گستراند؟

مقدرات اساسی کشور مگر کجاست؟ مقدرات اساسی یک کشور مگر جنگ و دفاع از کشور نیست؟ مگر انتخاب رهبر و انتخاب نمایندگان مجلس نیست؟ همین ها مقدرات اساسی را تشکیل می دهند. اگر قرار بود زنان در این حوزه ها دخالت نداشته باشند پس در کجا حق دخالت و رای و نظر داشته باشند؟. امام معتقد بود در همه این عرصه ها زنان نباید غایب باشند. چه در رای دادن و چه در رای گرفتن همانطوری که امام در بحث تعیلم زنان، تعلیم و تعلم توامان را تاکید می کنند در مساله مشارکت سیاسی نیز هم برای رای دادن تاکید دارند و هم بر رای گرفتن. زنان تنها ماشین رای برای احزاب سیاسی نیستند. زنان خود نیز باید به این مهم با توجه به نزدیک شدن انتخابات مجلس توجه کنند.

زنان ما به این باور و دانش رسیده اند که دیگر حاضر نیستند ماشین رای احزاب سیاسی و گروهها باشند و می خواهند که 50 درصد مجلس شورای اسلامی هم در اختیار آنان باشد و چرا نباشد؟ مگر نیمی از جمعیت کشور ما را زنان تشکیل نمی دهند؟ زنان قطعا مانند مردان قادرند که در کنار نقش مادری خود نقش اجتماعی شان را هم به خوبی انجام دهند. همه نقش و وظیفه زن مادری نیست، کما اینکه امام در کنار تاکید بر نقش مادری زنان به نقش اجتماعی آنان نیز تاکید می کنند. همانطور که قرآن هم همین را می فرماید. برای زنان در آیات قرآن همواره در کنار مردان مسئولیت ها و نقش و وظایف گفته شده است. همیشه در کنار مومنان از مومنات هم خواسته شده است وظایف دینی و اجتماعی خود را انجام دهند.

قطعا اگر زن سواد نداشته باشد چگونه فرزند زمان تربیت کند و اگر حضور اجتماعی نداشته باشد چگونه می تواند فرزندانی اجتماعی تربیت کند؟ اگر زن در مقدرات اساسی مملکتش نقشی داشته باشد چگونه می تواند فرزندانی به جامعه تحویل دهد که پذیرای نقش های اجتماعی باشند. پس باید یک مادر در کنار نقش مادری نقش های دیگر را هم خوب ایفا کند.


خبرنگار جماران: جایگاه نقش مادری و تربیت فرزند برای زنان از دیدگاه امام چگونه جایگاهی است؟ برای تعالی این جایگاه چه ملزوماتی لازم است؟

مادری لحظه به لحظه اش وظیفه آموزش و نیاز به آموزش است. لحظه به لحظه درک احساسات و نیازمندی های متفاوت فرزند است. اگر مادر توانمند نباشد و نتواند نیاز فرزندش را در خانواده تامین کند، فردا فرزندان نیازهای خود را در کجا تامین خواهند کرد؟ فرزندی که از محیط خانواده دور شود و مادر را انسان موفق و الگوی مناسب خود نبیند سراغ الگوهای خارج از چارچوب های خانواده خواهد رفت که آن هم در عصر جریان شتابان اطلاعات، که بایستی من مادر با جدیت و تلاش خود مدام در درک مسایل و اطلاعات روز، به روز باشم. دیگر زمان و دورانی که نیاز بود تکنولوژی هر 100 سال یکبار به روز شود نیست. امروزه تکنولوژی و اطلاعات به روز و ساعت در حال رشد است. لذا تحولات این قدر سریع است که بایستی یک مادر در معرض این اطلاعات و توانمندی ها باشد، تا بتواند در فضا و چارچوب خانواده پاسخگو و تامین کننده نیاز فرزندش باشد.

از لازمه های این به روز بودن، حضور زن در اجتماع است و به نظر من زنان شاغل و حاضر در اجتماع به دلیل اینکه مدام در معرض شنیدن و تبادل اطلاعات و اخبار هستند توانمندی تربیت و رشد فرزندانشان هم بیشتر است. حتی این زنان در زندگی زناشویی خود نیز موفق ترند چرا که روابط و مناسبات جامعه را بیشتر می آموزند و بر اساس واقعیات جامعه در تنظیم روابط زناشویی خود توانمندترند.

متاسفانه برخی افراد در تحلیل کم شدن جمعیت خانواده و جامعه، اشتغال یا تحصیل زنان را به عنوان دلیل این امر معرفی می کنند در حالی که همه ما می دانیم واقعیت کاهش فرزندآوری چیز دیگری است. مشکلات اقتصادی، عدم امکان ازدواج جوانان و بیکاری آنان از دلایل عمده این امر است. مشکل این است که جوانانی که ازدواج کرده اند توان اقتصادی داشتن فرزند ندارند و اگر جمعیت جوان ما که امکان ازدواج ندارد بتواند ازدواج کند، جمعیت هم افزایش خواهد یافت. متاسفانه امروز جوانان 40 ساله هم داریم که همچنان خرجشان را پدر می دهد. بایستی کمی به مشکلات ریشه ای تر نگاه کنیم. مشکل آنجاست که جوانان مشکل ازدواج یا فرزندآوری دارند و گرنه برای خانواده هایی که هم مرد و هم زن شاغل هستند دو فرزند کافی است. ما احتیاج به اصلاح در این امور داریم. وقتی ما اسلام و بنیانگذار انقلابمان را خوب نشناسیم مجبور می شویم در بسیاری از حوزه ها برای تامین نیازهایمان و رفع مشکلات سراغ دیگرانی برویم که نه با تفکر ما و نه با جامعه ما سنخیتی دارند و اینجاست که شکافها ایجاد می شود.


خبرنگار جماران: با گذشت بیش از سه دهه از پیروزی انقلاب اسلامی چقدر زمینه های اجتماعی، فرهنگی و سیاسی جامعه برای بروز نقش و هویت زن ایرانی آنگونه که مدنظر امام خمینی و انقلاب اسلامی بود، آماده شده است؟ برای رسیدن به آن جایگاه چه تدابیری لازم است؟

من احساس می کنم در بخش های اجتماعی، جامعه خودش تغییر کرده است. ما امکانات اشتغال برای زنانمان قرار نداده ایم. اما زنان ما به خاطر تامین نیازهای خود و حتی نیازهای جامعه (با توجه به تخصص زنان) فرصت های شغلی را گرفته اند. امروز هر پدر و مادری را می بینید دنبال پیدا کردن کار برای فرزند دخترش است، حتی اگر مادر خود خانه دار باشد. پس در مساله اجتماعی ما خوشبختانه مشکل زیادی نداریم. اما در بخش هایی از حوزه زنان که به دولت ها و حاکمیت بر می گردد، خلأها دیده می شود. امروز باید پرسید در این حوزه مسئولان چقدر سعی کرده اند زنان را به جایگاه مورد نظر امام برسانند. چقدر به زنانمان فرصت داده ایم که در جامعه نقش و هویت و اهمیت پیدا کنند تا سراغ ارزشهای دم دستی و مبتذل نروند.

البته خوشبختانه نرخ باسوادی بسیار بالا رفته است و هر چقدر هم که در جامعه ایران این تفکر وجود داشته باشد که نخواهند زنان بیایند و در جامعه مشارکت اجتماعی داشته باشند، موفق نخواهند بود جلوی این حضور و حرکت رو به جلو را بگیرند. امروز هم جامعه به تخصص زنان نیاز دارد و هم خود زنان دیگر به یمن انقلاب اسلامی راه و هویت خود را یافته اند. این مسیر ممکن است افت و خیز داشته باشد اما مسیری رو به جلو است و من به آینده بسیار امیدوارم.

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

1- [مطابق فتوای حضرت امام خمینی(س) در ازدواج دختر باکره اذن پدر یا جد پدری به عنوان ولی شرعی شرط است ولی استثنائاتی هم وجود دارد به شرح دو سؤال زیر:

س: 1: - جوانى است که- بنا به وظیفه شرعى و نیازهاى روحى- تصمیم به ازدواج گرفته و دختر جوان رشیده بالغه‏اى را انتخاب نموده است که با او توافق کامل دارد، أمّا پدر دختر موافقت نمى‏کند، تکلیف شرعى چیست؟

ج‏: - در ازدواج دختر باکره إذن پدر شرط است، بلى اگر دختر مائل به ازدواج باشد و پسر کفو عرفى و شرعى او هست و دختر بترسد که اگر او را ردّ کند بعدا شوهر خوبى پیدا نشود پدر نمى‏تواند او را منع کند؛ و در صورت منع، ولایتش ساقط مى‏شود.( استفتاءات، ج‏3، ص: 158)

س 6: - آیا دختر بدون إذن پدر مى‏تواند شخصا إقدام به ازدواج نماید، در صورتى که این سه شرط برقرار باشد: 1- میل به ازدواج 2- هم کفو بودن دو طرف 3- احتمال این که اگر این شخص را ردّ کند هم کفو دیگرى براى او پیدا نخواهد شد؛ ضمنا پدر نیز داراى صلاحیّت اخلاقى نبوده و متعهّد به إجراء أحکام الهى نیست؟

ج‏: : ازدواج دختر باکره منوط به إجازه پدر است، ولى اگر با میل دختر به ازدواج، پدر از ازدواج وى با کفو شرعى و عرفى ممانعت کند و خوف آن باشد که کفو دیگرى براى خواستگارى دختر پیدا نشود در این صورت ولایت پدر ساقط است، و دختر مى‏تواند بدون إجازه پدر ازدواج کند. (استفتاءات، ج‏3، ص:160و 161)]

2- صحیفه امام/جلد6

انتهای پیام

دیدگاه شما