پایگاه اطلاع رسانی جماران: ایران سرشار از جاذبه های گردشگری است . کثرت قومی مردمان آن موجب تنوع فرهنگی و تنوع اقلیمی آن باعث تنوع زیادی در طبیعت و جاذبه های طبیعی آن شد است. تنوع در دنیای گردشگری یک امتیاز و یک جاذبه مهم محسوب می شود. سالانه میلیون ها سفر در کشورمان انجام می شود و آمار نشان دهنده عدم توزیع مناسب سفر، به خصوص سفرهایی با هدف گردشگری به ویژه درایام تعطیلات در چهار گوشه کشورمان است. توزیع مناسب و متعادل سفر علاوه براین کخ باعث توسعه متعادل گردشگری در همه جای این سرزمین می شود، موجب کم شدن فشار و تمرکز سفر در برخی مناطق بیشتر شناخته شده و حفظ محیط زیست آن مناطق می شود، مناطق بکر و جدیدی را مقابل گردشگران و کسانی که به دنبال سفر به مناطق کمتر شناخته شده کشورمان هستند قرار می دهد. علاوه بر اقدامات مدیریتی و فراهم کردن زیرساخت های گردشگری و تبدیل این مناطق به مناطق هدف سفر و گردشگری، رسانه ها هم در این راستا می توانند در شناساندن این مناطق دارای نقش باشند. پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، در آستانه سال نو و اوج سفرهای نوروزی در چند گزارش مجزا به معرفی چند منطقه کمتر شناخته شده از کشور زیبایمان خواهد پرداخت.
سفر به گنبد کاووس
شهرستان گنبدکاووس با مساحت 2059 هکتار در بخش شرقی استان گلستان واقع شده از طرف شمال به جمهوری ترکمنستان، از طرف غرب به شهرستانهای علی آباد، آق قلا و گرگان، از طرف شرق به شهرستان های کلاله و کوهستانی و جلگه ای تشکیل شده، حد فاصل بین گرگان رود و نوار مرزی ترکمنستان که در بخش داشلی برون قرار گرفته ، مناطق استپی وسیعی را در بر دارد. این مناطق، مهمترین مراتع قشلاقی اند. آب و هوای این شهرستان در ارتفاعات آزادشهر و رامیان، معتدل و کوهستانی بوده و در شمال گرگانرود به سوی مرز ترکمنستان به آب و هوای نیمه بیابانی معتدل و نیمه خشک تبدیل می شود.میزان بارندگی آن هم از جنوب به شمال و از شرق به غرب کاهش می یابد. جمعیت 325000 نفری شهرستان گنبدکاووس را ترکمن ها، مهاجران ترکی آذری و اقوامی از خراسان ،سمنان و سیستان و بلوچستان و ... تشکیل می دهند.پایۀ اقتصادی این شهرستان کشاورزی بوده و از محصولات عمدۀ آن ،گندم ،جو، پنبه و دانه های روغنی است. دامداری و صنایع وابسته به کشاورزی نیز در ان رواج دارند. از صنایع دستی هم قالی، قالیچه و قارچین شهرستان گنبد به ویژه فرش های سرخ رنگ و مرغوب ترکمن که مظهر پایداری این قوم است، دارای شهرتند، پرورش اسب هم در منطقه رایج بوده و اسب ترکمن از معروفیت جهانی برخوردار است.
از اثار قدیمی شهر گنبدکاووس ، بلندترین بنای آجری جهان بنام برج قابوس و امامزاده یحیی ابن زیدو خرابه های جرجان قدیم است. تالاب های آلاگل ، اجی گل و آلما گل در بخش داشلی برون که زیستگاه پرندگان مهاجر و کنار آبی است از جذابیت های طبیعی منطقه می باشد. از دیگر دیدنی های شهر گنبدکاووس، مجموعه سوارکاری و برگزاری مسابقات اسبدوانی و کورس پاییزه و بهاره است.
در ادامه برخی از مهمترین جاذبه های گردشگری گنبد کاووس معرفی می شود:
شهر تاریخی جرجان
شهر تاریخی جرجان یکی از شهرهای بزرگ جهان اسلام بوده است که با شهرهایی همچون ری، مرو و جندی شاپور برابری می کند. این شهر معماری و شهرسازی بسیار پیشرفته ای داشته که با کاوش های انجام گرفته، معلوم شد که بیش از ۱۰۰۰ سال قبل دارای فاضلاب شهری، خیابانهایی با سنگفرش های منقش آجری و سیستم آبرسانی به خانه ها بوده که از طرح شهرسازی و وجود نقشه برای ساخت آن خبر می دهد. آبگینه ها و سفال های ارزشمند به دست آمده از دفینه های جرجان نیز گویای این مطلب است که این شهر یکی از مراکز صنعت آبگینه و سفال در دوره های بعد از اسلام یعنی سده های ۵ و ۶ هجری شمسی بوده است... خرابه های شهر جرجان که اکنون در سه کیلومتری جنوب غربی شهر گنبدکاووس قرارگرفته در زمان آبادی ۱۲۰۰ هکتار را شامل می شده که در قرن اخیر به علت های مختلف چون کاوشهای غیرمجاز، توسعه کشاورزی و ساخت خانه های جدید، از بین رفته و فقط مساحتی در حدود ۲۵۰ هکتار در دوسوی گرگان رود از آن باقی مانده است. در اصل این شهر در زمان سامانیان بر روی ویرانه های برجای مانده از شهری ساسانی بنا شد و به صورت چندضلعی نامنظم همانند شهرهای منطقه در قبل از اسلام ساخته شده است.
برج قابوس
این بنای معروف که یکی از بلندترین آثار تاریخی جهان بشمار میآید بر فراز تپه خاکی که قریب 15 متر از سطح زمین بلند تر است قرار دارد این بنا در سال (397 ه. ق. و 375 ه. خ) و در زمان سلطنت شمس المعالی قابوس بن وشمگیر و در شهر جرجان که پایتخت پادشاهان آن دیار بوده، بنا گردیده است. پروفسور آرتور اوفام پوپ در مورد این بنا چنین نوشته است: در زیر سمت شرق کوههای البرز و در برابر صحراهای پهناور آسیا یکی از بزرگترین شاهکارهای معماری ایران با تمام شکوه و عظمت خود قد بر افراشته است. این بنا گنبد قابوس بقعه آرامگاه قابوس بن وشمگیر میباشد و برج آرامگاه از هرگونه آرایش مبراست. جنگندهای با نیروی ایمان در نبرد رودرروی، پادشاهی شاعر در نبرد با اب مشخصات سازه گنبد قابوس شامل 2 قسمت است: * 1-پی یا پای بست بنا و بدنه * 2-گنبد مخروطی پی سازی بنا از زمین سفت شروع و تا ارتفاع حدود 15 متری با آجر و مصالح مشابه خود بنا انجام شده است. درون پای بست سردابی وجود داشته که پا کار طاق آن هنوز بر جای است ولی بر اثر کاوشهای پیاپی کاوشگران که در پی گنج بودهاند آثاری از کف آن بر جای نمانده است. بدنه مدور خارجی گنبد قابوس دارای 15 ترک (دندانه نود درجه) میباشد (همانند ستاره ده پر) این ترکها که در اطراف آن و به فواصل مساوی از یکدیگر قرار دارند، از پای بست بنا شروع و تا زیر سقف گنبدی ادامه مییابد و میان این ترکها با کوههای آجری پر شده است. این بنا یکی از اولین ساختمانهایی است که مرز بین شیوة معماری خراسانی و رازی محسوب می شوند و در واقع مربوط به اوائل دوره شیوه معماری رازی است ساختمان این بنا تماماً از آجر و ملات ساروج ساخته شده است . یکی از بارزترین ویژگیهای شیوة معماری رازی استفاده از آجر با بهترین کیفیت ممکن است .
امامزاده یحیی بن زید (ع)
حضرت یحیی بن زید (ع) از نوادگان حضرت حسین بن علی بن ابی طالب می باشد ، مادرش ریطه دختر ابوهاشم عبدا… بن محمد بن حنیفه بن امیرالمؤمنین حضرت علی (ع)است.حضرت یحیی بن زید در زمان یزید با 700 نفر از طرفداران خود در خراسان قیام نموده و آنچنان با دشمن به جنگ پرداخت که سپاه دشمن را شکست داد و با پیروزی خارق العاده ای عازم هرات شد و از آنجا به شهر جرجان روانه شد. نصروالی خراسان همراه هشتاد هزار سوار مجهز از سپاه شام و اطراف برای سرکوبی یحیی وارد قریه ارغوان شد سه روز و سه شب جنگ کرد و در نتیجه یحیی و همراهانش به شهادت رسیدند یحیی همانند پدر و بر اثر تیری که به پیشانیش وارد شد درعصر روز جمعه سنه 125 هجری قمری شهید گشت.حضرت یحیی بن زید که از طرف پدر و مادر با سه واسطه به امام علی (ع) میرسد نوه امام زینالعابدین (ع) و یکی از راویان و محدثین بوده است که در سنین جوانی به شهادت رسید و در نوشتههای تاریخی او را اولین فردی میدانند که کتاب صحیف سجادیه را به ایران آورده است.این امامزاده دارای بنای بزرگ و محوطهای وسیع و رواق آیینهکاری شده میباشد و محوطه داخلی این امامزاده دارای صحن وسیع و بناهای متعدد برای استراحت و رفاه حال مسافران و زائران است و در خارج از محوطه نیز پارکینگ وسیع و همچنین بازارچهای به منظور رفع نیازمندیهای زوار و مسافران اعم از صنایع دستی و مواد خوراکی ایجاد شده است. از امتیازات این مکان مذهبی وجود محراب گچ بری دوره سلجوقی در جوار ضریح مطهر آن امام است و همچنین این مقبره در نزدیکی شهر تاریخی جرجان قرار دارد.
این امامزاده در شهرستان گنبد قرار دارد و دارای 23150 متر مربع فضای مسقف و شبستان است و در اطراف آن 134 زائر سرا وجود دارد و هر کدام در طول سال تعداد 3000 نفر زائر را پذیرا می باشد .
مجتمع عظیم سوارکاری گنبد
مجتمع سوارکاری گنبد در سال 1340 با اهداف مسابقات کورس اسب دوانی وتولید وپرورش اسبهای اصیل ترکمن تاسیس گردید. بعد از انقلاب مجموعه با تصویب شورای انقلاب به سازمان تربیت بدنی واگذار گردید ودر حال حاضر مدت سه سال است که مجتمع با کلیه اموال منقول وغیر منقول به شرکت تجهیز ونگهداری اماکن ورزشی سازمان تربیت بدنی واگذار گردیدوا ز سوی دیگر فدراسیون سوار کاری مجموعه را برای مدت نامعلومی از شرکت تجهیز اجاره نموده است.
این مجموعه دارای 120 هکتار زمین کشاورزی،پارکینگ،فضای سبز،پیست اسبدوانی به مساحت تقریبی30 هکتار،سوئیت،ویلا،اصطبل زمستانه وتابستانه،جایگاه مسابقات واستخر شنا است.
مسابقات اسبدوانی در فصلهای بهاروپاییز برگزار می شودو علاقمندان زیادی را ازگوشه وکنار کشور به خود جذب می کند.مسابقات اسبدوانی به جز گنبد در شهرهای تهران، مشهد،کردستان وبندر ترکمن برگزار می گردد، طول مسافت مسابقه 1400 متر است که به شکل بیضی است شرایط نام نویسی اسبها به دو صورت انجام می شود.
دریاچه مصنوعی
نخستین دریاچه مصنوعی گلستان واقع در گنبد کاووس پس از چهار سال از احداث به انوع پسابها و آلاینده ها آلوده شده است. این دریاچه که به مساحت پنج هکتار و گنجایش 120 هزار مترمکعب آب در سال 84 و در ورودی شهر گنبد کاووس احداث شد، اکنون به دلیل ورود انواع پسابها و آلاینده ها نیازمند تخلیه آب و لایروبی است.
کدر بودن آب دریاچه، بوی نامطبوع ناشی از ورود انواع پسابهای مناطق حاشیه به این دریاچه، این مکان تفریحی و گردشگری شهرستان گنبد کاووس را از نظر زیست محیطی دچار مشکلاتی کرده است. این دریاچه که با هدف تلطیف هوای مناطق جنوب شرقی گنبد کاووس احداث شد اکنون خود از مشکلات زیست محیطی رنج می برد و در آرزوی زیباسازی و توجه است.دریاچه مصنوعی گنبد سال 84 همزمان با هفته دولت با مساحت حدود ۵هکتار و با گنجایش ۱۲۰هزار مترمکعب آب طراحی و به بهره برداری رسیده است
مساحت اسکله این دریاچه دارای ۸۵ مترمربع و اسکلت آن نیز به صورت بتنی است و با توجه به موقعیت قرار گرفتن این دریاچه و جهت غالب باد به سمت شهر، این دریاچه میتواند در تلطیف هوا به ویژه در منطقه جنوب شرقی شهر نقش بسزایی داشته باشد. قرار گرفتن دریاچه در نزدیکی پارک شادی و حاشیه تفرجگاهی به مساحت ۱۳هکتار، جاذبه های این مکان تفریحی را افزایش داده است.
زیارتگاه خالد نبی
زیارتگاه خالد نبی یکی از اماکن متبرکه ایرانیانِ ترکمن است که در فاصله 90 کیلومتری شمال شرقی گنبدکاووس و در کوههای بین کلاله و مراوهتپه بر روی کوهی به ارتفاع 700 متر واقع شده است. براساس اعتقادات مردم ترکمن، خالد نبی (خالد بن سنان) یکی از چهار پیامبری است که در فاصله پیامبری حضرت عیسی (ع) و حضرت محمد (ص)، مردم زمان خود را به شریعت خدا دعوت میکرده است و از اعراب بوده است. در نزدیکی و پایینتر از بقعه خالد نبی بقعههای عالم بابا و چوپان آتا و درهای به نام پنج شیر و همچنین چشمهای به نام خضر قرار دارد. طبق روایات عالم بابا؛ پدر همسر خالد نبی و چوپان آتا یکی از اولیای گمنام است که مورد توجه و احترام هموطنان ترکمن است.
تالاب آلاگل
در شرق جاده آق قلا به اینچه برون واقع گردیده است این تالاب در چند کیلومتری مرز ترکمنستان و در مرکز شوره زار بزرگ ترکمن صحرا واقع شده و یک دریاچه آب شور است، به همین جهت پرورش ماهیان آب شورزی دریای خزر به ویژه ماهی سفید و کپور در این تالاب رونق زیادی دارد.مساحت آن در زمان پر آبی به 2500 هکتار می رسد آب این تالاب همانند تالابهای آجی گل و آلماگل از رودخانه مرزی اترک و زهکش های طبیعی نهرهای شور به نامهای سامان و شورجه تامین می گردد در بعضی از محیط های پیرامونی کم با پوشش نی و جگن و درختچه های گز پوشیده شده است سطح آب آن نوسان داشته و به میزان ورودی آب اترک بستگی دارد هر ساله در فصل مهاجرت هزاران پرنده به این تالاب می آیند و انواع قوها - فلامینگو - اردکها - پرستوهای دریایی - چنگر - غازها - سلیم ها- کاکایی ها- با تلان - آبچلیکها و غیره را نام برد.
تالاب آجی گل
این تالاب در جنوب روستای تنگلی واقع شده است و مساحت آن بالغ بر 350 هکتار می باشد در بالادست این تالاب دریاچه ای به مساحت 100 هکتار به نام دریاچه نمک قرار دارد این تالاب از دوبخش تشکیل شده است قسمت غربی آن تا حدی عمیق بوده و عمق آن در بیشتر نقاط 5/1 - 1 متر و حداکثر 3 متر است و قسمت شرقی که به وسیله نیزاری از بخش غربی جدا می شود.
تامین آب تالاب از رودخانه مرزی اترک می باشد.
تالاب آلماگل
تالاب آلماگل در شمال روستای تنگلی و با فاصله کمی از مرز ایران و ترکمنستان قرار گرفته است و مساحت آن 207 هکتار می باشد عمق این تالاب در بیشتر نقاط 5/1 - 1 متر می باشد و حداکثر عمق آن به 3 متر می رسد.
حواشی این تالاب را در اکثر نقاط پوشش نی فرا گرفته است ضلع جنوبی و مسیر کانال ورودی آب به تالاب را جنگلهای گز پوشانیده است . دراین تالاب به علت نزدیکی به مرز شکار هرگونه تیراندازی ممنوع است .تالاب آلماگل به علت نزدیکی به رودخانه اترک شیرین است . در کنار تالاب آلماگل پارک جنگلی به وسعت 30 هکتار در حال احداث می باشد.
چون هر سه تالاب آلماگل ، آجی گل و آلاگل در نزدیکی بازارچه جوار گمرک قرار دارد ، مسافرین محترم می توانند ضمن صید ماهی از تالاب ها و خرید از بازارچه از هتل و رستوران مستقر در آن محل نیز برای بیتوته استفاده نمایند.
سد گلستان
سد گلستان در شهرستان گنبد کاوس در حدود12 کیلومتری شمال شرقی شهر گنبد کاووس بر رودخانه گرگان رود احداث گردیده است. سد گلستان از نوع سدهای خاکی همگن می باشد و شاخه اصلی آن از ارتفاعات کوه های شرق استان سرچشمه می گیرد.
استان گلستان از مناطق سیلخیز ایران میباشد. از جمله اقدامات انجام شده جهت کنترل سیل در این استان احداث سدهای گلستان و بوستان بر روی رودخانه گرگانرود میباشد. هدف از احداث آن توسعه اراضی ساحل راست گرگانرود با استفاده از سیستم آبیاری تحت فشار در سطح 5600 هکتار خالص اراضی، کمک به بهبود اراضی فعلی شبکه آبیاری سد وشمگیر معادل 9200 هکتار و کنترل و مهار سیلابهای مخرب سالانه میباشد.