جماران: ایران سرشار از جاذبه های گردشگری است، وجود تنوع قومی از سویی باعث تنوع فرهنگی و تنوع اقلیمی آن باعث تنوع طبیعت و جاذبه های طبیعی شده است. تنوع در دنیای گردشگری یک امتیاز و یک جاذبه مهم محسوب می شود. سالانه میلیون ها سفر در کشورمان انجام می شود و آمار نشان دهنده عدم توزیع مناسب سفر، به خصوص سفرهایی با هدف گردشگری به ویژه درایام تعطیلات در چهار گوشه کشورمان است. توزیع مناسب و متعادل سفر علاوه براین که باعث توسعه متعادل گردشگری در همه جای این سرزمین می شود ، موجب کم شدن فشار و تمرکز سفر در برخی مناطق بیشتر شناخته شده و نیز حفظ محیط زیست آن مناطق می شود و مناطق بکر و جدیدی را مقابل گردشگران و کسانی که به دنبال سفر به مناطق کمتر شناخته شده کشورمان هستند قرار می دهد. علاوه بر اقدامات مدیریتی و فراهم کردن زیرساخت های گردشگری و تبدیل این مناطق به مناطق هدف سفر و گردشگری، رسانه ها هم در این راستا می توانند در شناساندن این مناطق دارای نقش باشند. پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، در آستانه سال نو و اوج سفرهای نوروزی در چند گزارش مجزا به معرفی چند منطقه کمتر شناخته شده از کشور زیبایمان خواهد پرداخت.
سفر به طارم سرزمین زیتون و برنج
شهرستان طارم یکی ازشهرستانهای هفتگانه استان زنجان می باشد که درشمال این استان واقع گردیده، این شهرستان دربهمن ماه سال 1376 به مرکزیت "شهرآب بر"، تأسیس گردیده و شامل دوبخش ،پنج دهستان و 155 آبادی می باشدکه 101 آبادی آن دارای سکنه و مابقی خالی ازسکنه می باشند.
این شهرستان ازشمال به استان گیلان، ازشرق به شهرستان تاکستان استان قزوین، ازجنوب به شهرستان ابهر و ازغرب به شهرستان زنجان، محدود شده است. شهرستان طارم بامساحتی بالغ بر2235 کیلومترمربع درمدارهای جغرافیایی 48درجه و30 دقیقه تا49درجه و14دقیقه طول جغرافیایی از نصف النهار گرینویچ و 36 درجه و 38دقیقه تا37درجه و13دقیقه عرض شمال از خط استوا قرارگرفته است.
شهرستان طارم دارای ناهمواریهای بسیار بوده و رودخانه پرآب و خروشان قزل اوزن، دره عمیقی را درآن ایجاد نموده که ارتفاع کف این رودخانه درگیلوان به کمتر از 400 متر از سطح دریارسیده و طرفین آن رشته کوههایی قرار گرفته که ارتفاع برخی ازقلل آن به بیش از2800متربالغ می گردد.
گودترین نقطه استان ،یعنی گیلوان واقع دردره قزل اوزن باارتفاعی معادل 300مترازسطح دریادراین شهرستان واقع شده است و شهر آب بر، مرکزشهرستان در ارتفاع 600 متری ازسطح دریا قراردارد. همچنین با اینکه ارتفاع بخش اعظم مناطق مسکونی این شهرستان بطور محسوسی از دیگر شهرستانهای استان زنجان پایینتر می باشد_که این تفاوت، باعث تمایز ویژه آب و هوایی این شهرستان از استان می گردد_ اما نوارهای کوهستانی شمالی و جنوبی شهرستان که به لحاظ تقسیم بندی جغرافیایی متعلق به طارم می باشند، کاملا کوهستانی و مرتفع هستند بطوری که مرتفع ترین نقطه استان زنجان در شهرستان طارم و کوه آغ داغ با ارتفاع بالای 3000 متری واقع است. این نقطه بین بخش درام از طارم و ماسوله از استان گیلان و خلخال از استان اردبیل قرار دارد.
عبوررودخانه قزل اوزن به عنوان شاهرگ حیاتی این شهرستان توانمندیهای کشاورزی را دوچندان نموده و باعث رشد، توسعه و رونق اقتصادی منطقه گردیده ،تاحدی که به عنوان قطب کشاورزی مخصوصاً درزمینه تولیدمحصول زیتون (27% زیتون کل کشور) این منطقه رابه عنوان منطقه استراتژیک کشاورزی استان معرفی می نماید.
شهرستان طارم علاوه برموقعیت مهم کشاورزی ازنظرتاریخی نیز قدمتی به درازای تاریخ ایران دارد، به طوری که آتشکده ها و قلاع و دیگر آثار به جای مانده ازتاریخ کهن ایران زمین نشان ازتاریخ دیرینه این منطقه داردکه می تواندبیانگرتمدن وفرهنگ غنی واصیل ایرانی نیزباشد، تا آنجا که ناصرخسرو قبادیانی تاریخ نویس و محقق شهیرایرانی را در مهماننوازی و تنوع محصولات و باغات پرثمر واداربه تحسین نموده است.
آثار شاخص گردشگری:
آتشکده الزین
آتشکده الزین (الیز) مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان طارم، بخش چورزق، روستای الزین واقع شده و این اثر در تاریخ ۱مهر ۱۳۵۳ با شمارهٔ ثبت ۹۸۵ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این بنا در زمان ساسانیان مقدس بود و به عنوان عبادتگاه مورد استفاده قرار می گرفت. آتشکده الزین از سنگ و گچ ساخته شده و روی چهار تاقی سنگی در محوطه ای به نام قبرستان که قدمت آن به دوره های اسلامی باز می گردد. آتشکده الزین تنها بنای باستانی این منطقه است که تقریبا سالم مانده است و گنبد آن نریخته است.
آتشکده پیرچم
بنای معروف به آتشکده در حدود ۱۰۰ متری روستای پیرچم، روی تپه ای بزرگ؛ مشرف بر رود خانه قزل اوزن قرار دارد. بخشهای زیادی از تپه ای که بنا در آن واقع است، گورستانی احتمالا از دوران متأخر اسلامی است. تپه از جنوب به رودخانه قزل اوزن منتهی و از شمال و شرق با خانه های روستا همجوار است و از غرب به رود خانه و کشتزار های حاشیه آن محدود می گردد. بنا دقیقا در منتهی الیه جنوب تپه قرار دارد. بنای پیرچم از دو بخش ساختمان مربع شکل گنبد دار و سازه ای تقریبا چلیپایی در شمال آن تشکیل شده است. بنای اصلی، ساختمان کوچک مربع شکلی است که با مصالح لاشه و قلوه سنگ و ملاط آهک ساخته شده است.
آتشکده تشویر
آتشکده تشویر در روستای تشویر در شهرستان طارم در مسیر جاده سرخه دیزج به گیلوان قرار دارد. این آتشکده با پلان چهار طاقی به ابعاد ۴×۴ مترمربع و پوشش گنبدی شکل، از سنگ و ساروج ساخته شده است و برخلاف آتشگاههای عظیم دوران ساسانی که جنبه دولتی و تشریفاتی داشتهاند، تنها به عنوان آتشکده محلی مورد استفاده ساکنان منطقه قرار میگرفته و از قداست این محل، اطراف آن به قبرستان تبدیل شده است. عده ای از محققین کلمه تشویر را به معنای جایگاه آتش معرفی کرده و وجود این دو بنا را از دوران قبل از ورود اسلام به این منطقه ذکر می کنند . از این دو بنا نیز فقط چهار جرز آن باقی مانده است.
آتشکده پیر همدان
در شمال شرقی شهرآب بر در درون باغ های زیبا ودر میان ویرانه های به جای مانده از زلزله 1369 طارم و منجیل در محله پیر همدان ، بنای تاریخی و آتشکده ای قرار گرفته که از زلزله طارم در امان مانده است و قدمت آن به ۷حدود قرن می رسد.
این بنا در نزدیکی بقعه ی امامزاده جعفر (ع) و در یک کیلومتری امام زادگان هاشم و عوف(ع) در آب بر واقع شده و از پی دارای 6 متر ارتفاع است که در حال حاضر بر اثر جمع شدن خاک در اطراف بنا، به ارتفاع 4 متر دیده می شود. این هشت ضلعی منتظم دارای 4 درب بوده که درب اصلی آن در قسمت جنوب غربی آن واقع شده است. این بنای تاریخی دارای 8 پنجره کوچک منحنی شکل نورگیر بوده. در داخل بنا آثاری از گچ بری های تزئینی در بالای دیوارها و نزدیکی سقف ایجاد شده که به علت عدم ثبت آنها معلوم نیست در چه دوره ای ایجا شده است. در بالای درب اصلی که دارای قوس منحنی می باشد طرحهای و گچ بری هایی کار شده است که شامل طرحهای اسلیمی و گل می باشد. این بنا از مصالحی چون سنگ و گچ و خشت و آهک ساخته شده است.
در داخل بنا بااستفاده ازگچ بریها و طرحهای اسلیمی و هندسی برروی رواقها ودرزیرخمیدگی آنها تزئینات قابل توجهی صورت گرفته است که مقداری از آنها بر اثر نفوذ آب باران و فرسودگی از بین رفته است. به گفته افراد محلی در زمانهای دور این بنا دارای گنبدی بوده که بر اثر بی توجهی در هنگام تعمیرات تخریب و سقف موجود به جای آن ایجاد شده است.
در زیر این سقف و بربالای مقرنص ورواقها نشانه هایی از خمیدگی وامتداد قوسین سقف قدیمی دیده میشود. نمایی از سقف جدید آتشکده پیرهمدان نمونه هایی از طرحهای اسلیمی به کار رفته در داخل بنا را در زیر می آوریم که در آنها رنگهایی که به کار رفته را نیز مشاهده میکنید در این گچ بریها از رنگهایی مانند قرمز،نارنجی، زرد، و کمی هم سبز استفاده شده است. قابل ذکر است این بنای تاریخی بارها مورد دزدی و غارت مورد حفاریهای غیر قانونی قرار گرفته است که هنوز هم نشانه هایی از این حفاری ها در داخل بنا بر جای مانده است.
به گفته افراد محلی و سخنانی که به صورت محاوره ای در میان مردم شنیده شده است این بنا از 2 طبقه تشکیل شده است که طبقه دیگر آن درزیرآن قرارگرفته ودرداخل آن کتابخانه ای با کتب تاریخی وجود دارد. آنچه در این میان توجه بازدید کنندگان را به خود جلب می کند، این است که این بنای تاریخی بعد از گذر سالیان طولانی هنوز بر پا ایستاده و حتی از زلزله شدید طارم در سال 1369 در امان مانده و استقامت کرده است و هرچند خانه ها و مسجد اطراف آن کاملا با خاک یکسان شده اند ولی این بنا در میان آوار جلوه نمایی می کند.
آبشار وزنه سر
آبشارهای وزنه سر در روستای وزنه سر در ۱۷ کیلومتری آببر شهرستان طارم نرسیده به درام و ۹۵ کیلومتری شهر زنجان قرار دارد. آبشارهای وزنه سر از سه آبشار زیبا تشکیل شده است که برای دسترسی به آبشار اول از روستا، در حدود ۱ ساعت پیادهروی لازم دارد و از آبشار اول تا آبشار دوم نیز ۳۰ دقیقه فاصله است. مسیر آبشارهای وزنه سر از میان انواع باغهای میوه از جمله زیتون، گردو، فندق، انگور، تمشک و … عبور کرده و مناظر زیبایی به نمایش می گذارد.
لازم به ذکر است که نام این روستا در اصل «ورنه سر» بوده که در راستای تغییر نامهای ترکی به فارسی، به صورت «وزنه سر» درآمده که هیچ گونه ارتباط معنایی با مکان مورد نظر ندارد.
آبشار هشترخان
آبشار هشترخان طارم در موقعیت جغرافیایی E485342 N364420 در دره ای سرسبز میان کوه های ناحیه طارم، در شرق شهر زنجان در نزدیکی روستای لار واقع است.سرچشمه آبشار هشتر خان چشمه های جوشان آست و ابشار پس از ریزش،رودخانه هشترخان را تشکیل می دهد.ارتفاع آبشار حدود 30 متراست.
برای دیدن آبشار زیبای هشتر خان باید از جاده زنجان- طارم وارد راه خاکی و ناهمواری شد و پس از عبور از امامزاده حسن مثنی و روستای امام به آبادی لار رسید و از آنجا تا ابشار را حدود دو ساعت پیاده پیمود .از روستاهای دیگر نزدیک ابشار نیز می توان به تماشای ابشار رفت.کوه های بلند و سرسبز ،دره ای بسیار عظیم،رودخانه ای خروشان و پراب،جنگل درختان فندق،هوای خوب و طبیعت بکر ،ابشار و ناحیه هشترخان یا هشت چشمه را به یکی از نواحی زیبا و مناسب برای گردشگری ،کوهنوردی و دوچرخه سواری در کوهستان تبدیل کرده است.
این آبشار حاصل تلاقی هشت چشمه جوشان است که منظره بدیعی را به وجود آورده است. در طول مسیر، جنگل درختان فندق متعلق به روستاییان، زیبایی خاصی به منطقه داده است. منظره عمومی رودخانه قزل اوزن و باغ های زیبای زیتون از جاده زنجان به طارم و قبل از سرخه دیزج، بسیار جذاب و دیدنی است. ارتفاعات جالب منطقه، باعث پدید آمدن این مناظر بدیع برای مسافران عبوری شده است.
غار خرمنه سر، طارم
غار خرمنهسر، در روستای شاهنشین و در بلندای کوه خرمنه سر که 1600 متر ارتفاع دارد، واقع شده و به «شاه نشین» نیز معروف است. سنگ خارا و سنگهای سفید آهکی به صورت ستونهای استالاکتیت و آویزههای استالاگمیت مانند چلچراغهای زیبایی از سقف غار آویخته و جلوهای رویایی پدید آوردهاند.
در این غار چاههای بسیار و درههای خطرناک و لغزندهای وجود دارد؛ بنابراین برای بازدید از آن حتماً باید از وسایل غارنوردی و کوهنوردی بهره گرفت. فضاهای تالار مانند، دالانها و دهلیزهای زیبا و دخمههایی شبیه مغازههای قدیمی بازارهای شهرهای سنتی در غار خرمنهسر، نشانگر آن است که این مکان زیستگاه انسانهای نخستین بوده است و به همین دلیل غار خرمنهسر دارای ویژگیهای منحصر به فرد است.
برای رسیدن به دهانۀ غار (خرمنهسر)، ابتدا باید از بستر رودخانهای که از کوههای شمالی شاه نشین سرچشمه میگیرد و از میان درختان سرسبز زیتون و انجیر گذشت و به سوی ارتفاعات شمالی پیش رفت تا در نزدیکی قلۀ کوه خرمنهسر، دهانۀ مشبک و پنجره مانند وسیع غار را دید. این دهانه ربطی به غار اصلی ندارد و نباید با در اصلی غار اشتباه گرفته شود.
بالای در غار، حفرۀ بزرگ و تنورمانندی که شبیه اتاق است، در میان حفره های کوچک احاطه شده است. بالا رفتن از میان سنگها نیاز به دقت و مهارت لازم دارد. درون این اتاقها، آثاری از زندگی انسان شامل ظرفهای سفالی شکسته و پیه سوزهای قدیمی شکسته دیده میشود.
در حفرههای اطراف، خفاشها و شبپرههای بسیاری لانه کردهاند که از روشنایی بیرون گریزانند و با صدای پای هر تازهواردی، هراسان، در هر سو به پرواز درمیآیند.
با ادامۀ راهپیمایی، یک فضای نسبتاً وسیع پدیدار میشود و پس از آن، برکۀ آب صاف و زلالی جای دارد.
در مطالعات و بررسیهای اولیه، روشن شده است که این غار در دو دوره زیستگاه انسان بوده است: در دورۀ نخست، این غار سکونتگاه انسانهای غارنشین دورههای پیش از تاریخ بوده است و تعیین قدمت دقیق آن با بررسی یافتههای باستانشناسی همچون ابزار سنگی و تیغههای سنگ چخماقی که در این غار به دست آمده است، کار بسیار دشواری است.
در دورۀ دوم، مردمان قرن چهارم هجری در این غار مسکن داشتهاند و این تاریخ به بررسی سفالینهها و وسایل زندگی آنان که در اتاقها و دهلیزها به دست آمدهاند، متکی است.
این غار قدیمی و تاریخی با قلعۀ «شمیران» یا «سمیران» که امروزه به نام مجموعۀ تاریخی «قاسمآباد» معروف است و در ساحل راست رودخانۀ قزل اوزن واقع گردیده، مرتبط است و به نظر میرسد سرکردگان حکومت «کنگریان»، از این غار به عنوان پناهگاهی امن در مقابله با فشارهای سیاسی حکومت بغداد استفاده میکردهاند.
روستای شیت
روستای شیت از توابع بخش چورزق شهرستان طارم در استان زنجان میباشد. روستای شیت از روستاهای نمونه گردشگری و دارای ظرفیتهای زیبای طبیعی است.
روستای سرسبز شیت روستایی کوهستانی است که در بخش شمالی استان زنجان واقع شدهاست. فاصله این روستا تا مرکز استان در حدود ۱۲۶ کیلومتر و تا نزدیکترین شهر (چورزق: مرکز بخش) ۸ کیلومتر و تا مرکز شهرستان (آب بر) ۳۸ کیلومتر میباشد.
این روستا با قدمت ۵۰۰ ساله، در حال حاضر دارای ۲۴۰ خانوار و قریب به هزار نفر جمعیت است. معیشت روستا از طریق کشاورزی، باغداری، دامداری، زنبورداری و قالیبافی می گذرد و گویش محلی آن زبان ترکی است.
بخشی از جاذبههای دیدنی و گردشگری روستا: چشمه سارها، قلعه شیت، رودخانه چهار فصل، غار سیدباغی، ییلاق دولا و ییلاق نَراب، امامزاده سید محمد ماهوری شیت به شمار می رود.
روستای شیت بر روی دامنه میانی کوهی قرار گرفتهاست که از سمت مقابل و کنارهها نیز توسط کوههای بلندی احاطه شدهاست و گیاهان سبز و درختان گیلاس و انار و انجیر و انواع درختان میوه دیگر و رودخانه چهار فصل آن که آبی زلال از میان دو کوه بلند در جریان است منظره بسیار زیبا و دلنشینی را به وجود آوردهاست که همه ساله تعداد زیادی توریست را به این منطقه جذب میکند.
امامزاده سید محمد ماهوری شیت
طبق اظهار اهالی محل، این امام زاده از نوادگان حضرت امام محمد باقر علیه السلام می باشد. این بنا مربوط به قرن 7 هجری است و با چند قطعه سنگ قبری که بدست آمده انشان می دهد که در زمان صفویه مورد مرمت قرار گرفته است . بقعه امام محمد ماهوری در پشت قلعه شیت واقع شده و برای رسیدن به این بنا می بایست از روستای درام و یا شهر چورزق به طرف روستای شیت حدود ده کیلومتر طی طریق کرد .
این بنا در هشت ضلع پیوسته بهم که اضلاع آنها به ترتیب 5/2 تا 65/2 بنا گردیده و دیوارهای بقعه به عرض 10/1 متر می باشد مصالح اصلی بنا از سنگ و ملاط مخصوص که از گچ و گچ نیم پخت و خاکستر و خاک رس و آب آهک بدست می آید ساخته شده است ارتفاع دیوارهای جانبی 10/4 متربوده و طاقی باسنگ و ملاط ذکر شده روی آن را پوشانیده است بالای هر قسمت از ضلع ها پنجره یا هواکش به عرض 50 سانتی متر و ارتفاع و قوس بالای آنها با 15 سانتیمتر قوس ایجاد شده است .
امامزاده محمد ماهوری (ع) در مجاورت جاده تهم _ چورزق و در نزدیکی روستای شیت و در مجاورت قلعه باستانی شیت در یک منطقه سرسبز کوهستانی قرار دارد.
غار سید باغی شیت
این غار از گذشته های دور وجود داشته ولی بر اثر حوادث طبیعی غیر مترقبه مسدود شده و امکان عبور از قسمت ورودی فقط تا مسافت 20 متر امکانپذیر است ولی با توجه به تمهیدات و برنامه ریزی هایی که انجام شده ادامه بازگشایی این غار در برنامه کاری مسئولین قرار گرفته ست.
در روستای شیت محصولات کشاورزی زیادی کشت می شود که علاوه بر تامین نیاز خانوارها بخش عمده آن به فروش می رسد . عمده محصول باغات روستا گیلاس ، انار ، انجیر و زیتون می باشد. سایر محصولاتی که بیشتر درحد مصرف است و لی مازاد آن به فروش می رسد، عباتند از: خرمالو ، گردو، فندق ، انارترش و انگور.
سد طبیعی کرد آباد(چینی لر)
سد طبیعی کرد آباد(چینی لر) شهرستان طارم که بر اثر زلزله سال ۱۳۶۹طارم در قسمت شرق شهر آب بر، در فاصله ۵کیلومتری این شهر درست شده است، محیطی جذاب ودیدنی برای علاقمندان به طبیعت می باشد.کوهپایه های طارم پرجاذبه، ناشناخته، دارای طببیعت زیبا و متفاوت، وجود آبشارها، چشمه ها، ییلاقات، یخچال های طبیعی دایمی و غار شگفت انگیز، از جمله جاذبه های طبیعی کوهپایه های سرسبز، سر به فلک کشیده و با طراوت شهرستان طارم است که چندان شناخته شده نیست.
در ادامه تصاویر دیگری از زیبایی های طارم را می شاهده می کنید:
