جماران: «از دانشگاه باید سرنوشت یک ملت تعیین بشود» (صحیفه امام، 8/61) این جمله عمق نگاه امام به دانشگاه را نشان میدهد. امام با پیوند نهاد دانشگاه و حق تعیین سرنوشت میخواهد بگوید سرنوشت ملت را نه نهاد قدرت و نه نهادهای دیگر که دانشگاه تعیین میکند. امام دانشگاه را زیربنای جامعه میداند: «دانشگاه مبداء همه تحولات است» (صحیفه امام، 8/64) و سهمی اساسی در سعادت جامعه به دانشگاه میبخشد. افزون بر سخنان حکمیانه بسیار، رابطه دقیق و عاطفی امام با دانشگاهیان نیز جای تامل بسیار است. تبیین این رابطه و آن نگاه، در شرایط کنونی از آن حیث بیشتر حائز اهمیت است که در سال های اخیر نهاد دانشگاه در ایران حداقل به لحاظ کمی بسیار گسترده و بزرگ شده است و اکثر جوانان، دوران دانشگاهی و دانشجویی را تجربه می کنند. شصت سال پس از شهادت سه آذر اهورایی در 16 آذر 32، به بهانه روز دانشجو، در اقتراحی اختصاصی به تبیین نگاه امام به دانشگاه، نقش دانشگاه و دانشجو در جنبشهای اجتماعی و سیاسی مختلف از جمله انقلاب اسلامی پرداخته ایم تا از این رهگذر وضعیت نهاد دانشگاه در شرایط فعلی را آسیبشناسی کنیم. استقلال دانشگاه ها، سیاستگذاری علمی، سیاستورزی دانشجویان در دانشگاه، امنیتی شدن فضای دانشگاه، پولی کردن برخی دانشگاه های سراسری و ... از جمله مسالههای دانشگاهِ امروزی است. در اقتراحِ «دانشگاه، محلی برای تعیین سرنوشت ملت» به گفتگو با بیش از بیست نفر از مدیران ارشد دانشگاهی، صاحبنظران، اساتید و همچنین فعالان دانشچویی نشستهایم که به ترتیب منتشر میشود. آنچه میآید گفتگوی جماران با فرهاد بشیری نماینده مردم پاکدشت و عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی است که در پی میآید.
یک عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس گفت: همانگونه که همه میدانند علم آموزی، پژوهش و فراگیری آموزههای دینی و معارف اخلاقی از جمله مسائلی هستند که امام(س) به آنها توجه خاص داشت لذا ایشان کشوری را سربلند میدانست که بتواند در زمینههای علمی و فرهنگی به خوبی تلاش کرده و متکی به خود باشد. در این ارتباط دانشگاهها و حوزهها بیشترین جایگاه را از منظر امام(س) به منظور اجرایی نمودن این مسئولیت خطیر برعهده دارند و تعریف و تلقی امام(س) از دانشگاهی که بتواند سرنوشت کشور را به دست گیرد، دانشگاهی است که هم بتواند در زمینه علمی و فرهنگی تلاش کند و هم به هویت ملی و مسائل دینی خود پایبند باشد و بتواند با سربلندی از مسائل مهم کشورش دفاع کند.
وی ادامه داد: امام خمینی(س) دانشگاهی را به عنوان دانشگاه برجسته مدنظر داشتند که هم الگو، سرآمد و ممتاز بوده و هم در عرصههای مختلف علمی، سیاسی و فرهنگی بتواند حرف برتر را در همه جا بزند، لذا دانشگاه منفعل و بریده از مردم، جامعه و ارزشهای جامعه را نفی میکرد.
وی نقش دانشگاهیان در جامعه را بسیار مهم و اثر گذار دانست و ادامه داد: امام همواره از همان ابتدا که وارد مبارزه با حاکیت طاغوت شد دانشجویان رابه عنوان یک قشر موثر در نظر داشت و از آنها به عنوان آیندهسازان کشور یاد میکرد و آنها را جزو کسانی میدانست که میتوانند بیشترین تاثیر را در جهت استحکام، خودکفایی و پیشرفت همه جانبه کشور داشته باشند و بر این عقیده بود که دانشگاه مبدأ همه تحولات کشور است و قدرت سازندگی آن را بالاتر از هر نیروی سازنده توصیف میکرد.
بشیری در ادامه سخنان خود اظهار کرد: برای رسیدن به اهداف مورد نظر امام در رابطه با دانشگاه از جمله اسلامی کردن فضای دانشگاه، دخالت دانشگاهیان در تحولات سیاسی کشور، اتحاد گروههاى دانشجویى، کوشش در علم آموزى و کسب تخصصها و... شرایط باید به خوبی مدیریت شود و مسئولین وکسانی که دست اندرکار مراکز علمی و پژوهشی کشور هستند باید توجه داشته باشند که آموزههای اسلامی و رهنمودهای امام خمینی(س) و مقام معظم رهبری را سرلوحه کار خودقرار دهند و تلاش کنند دانشگاهها را در مسیر واقعی خود قرار دهند و در صورتی که دانشگاههای ما درمسیر اسلامی، انقلابی و ایرانی خود قرار گیرند، یقینا آینده کشور تضمین خواهد بود و میتوانند بیشترین تاثیر را در توسعه کشور داشته باشند.
وی افزود: هرچه دانشگاههای ما قویتر، مستحکمتر و توانمندتر عمل کنند و بتوانند بالندگی خود را درتمام زمینهها حفظ کنند، میتوانند در مقابل توطئهها و حرکتهای مستکبرانه دشمنان بایستند و اینجاست که راه نفوذ به حوزه و منطقه ما برای آنها بسیار سخت و دست نیافتنی خواهد بود.
عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس بیان کرد: دانشجویان و دانشگاهیان ما در این برهه از زمان باید از فهم سیاسی بالایی برخوردار بوده و بتوانند شرایط جامعه را به خوبی بررسی و تحلیل کنند همانگونه که مقام معظم رهبری به بحث کرسیهای آزاد اندیشی توجه خاصی داشتند و آنها را بسیار مهم و اثرگذار میدانستند و عقیده دارند که دانشجویان ما میتوانند با نقدهای دقیق، کارشناسانه و کاملا پخته به اصلاح امور جامعه کمک کنند و جامعه را در مقابل مسائل و مشکلاتی که دشمنان برای این کشور پیش آورده و درآینده نیز پیش میآورند واکسینه کنند.
نماینده مردم پاکدشت در مجلس شورای اسلامی در ادامه سخنان خود تصریح کرد:خودباوری و اتکا به خود یکی از مهمترین مسائلی است که امام خمینی(س) همیشه در سخنان خود به آن توجه داشت و همیشه «ما میتوانیم» را مورد تاکید قرار میداد لذا هرچه که ما بتوانیم خود را بیشتر باور کنیم موفقتر خواهیم بود و میتوانیم در مقابل ترفندهای دشمنان با صلابت حرکت کنیم.
وی افزود: دانشگاه مستقل از دیدگاه و منظر امام یعنی دانشگاهی که بتواند با تکیه بر ارزشهای دینی، اسلامی، انقلابی و ملی به هویت خود و به هویت مردم خود احترام بگذارد، خودباور باشد و توانمندیها و استعدادهای خود را به خوبی باور داشته باشد و با حفظ اهداف خود بتواند با مراکز علمی دنیا در تعامل بوده و در برابر آنها هرگز ضعف، خودباختگی و استیصال به خود راه ندهد و بتواند به نحو شایسته اثرات خود را هم داشته باشد
بشیری خاطر نشان کرد: با نگاهی به تاریخ گذشته این کشور پی خواهیم برد که هرکجا که بین دانشگاهیان و حوزههای علمیه ما وحدت و انسجام تقویت شده توانستهایم توفیقات بیشتر و بهتری پیدا کنیم و هرزمان این دو از هم فاصله گرفتهاند و بین آنها فاصله ایجاد شده است برای کشور نیز مشکلات زیادی ایجاد شده است و یقینا پیوند بین مراکز علمی و حوزههای علمیه ما به دلیل اینکه آنها پیشقراولان عرصه علم و اندیشه و فرهنگ جامعه هستند برای کشور مفید خواهد بود و میتوانند با هماهنگی و همدلی خود بنیههای علمی و معنوی جامعه را تقویت کنند.
وی ادامه داد: هرچه دانشگاهها و حوزههای ما در زمینههای علمی، فرهنگی، مذهبی و... آمیختگی و اختلاط بیشتری داشته باشند موفقتر خواهیم بود و امروزه همانگونه که شاهد آن هستیم در مسائل مختلف علمی به دلیل این نگاه دقیق امام به مسئله وحدت حوزه و دانشگاه، شاهد پیشرفتهای چشمگیری بودهایم و انشاءلله با همین تعاملات در سایه اندیشههای اسلامی و دینی و حفظ روحیه تحقیق، تدبر و پژوهش میتوانیم قلههای ترقی را یکی پس از دیگری طی نماییم.
وی در پایان سخنان خود اظهار کرد: با توجه به نیازهای امروزه جامعه وحدت بین حوزه و دانشگاه جای کار دارد اما میتوانیم با برگزاری جلسات هم اندیشی به وحدت هرچه بیشتر حوزه و دانشگاه کمک نماییم.