جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

در گفت و گوی جماران با رئیس پژوهشگاه و مرکز درمان ناباروری ابن سینا مطرح شد:

آخوندی: جدایی وزارت بهداشت و وزارت علوم در بحث آموزش اشتباه بود/ در این هشت سال همه بافته ها پنبه شد

کد خبر: ۳۰۴۶۲
آخوندی: جدایی وزارت بهداشت و وزارت علوم در بحث آموزش اشتباه بود/ در این هشت سال همه بافته ها پنبه شد


نخستین روز شهریورماه، روز بزرگداشت حرفه ای است که مدتهاست مقدس و شریف انگاشته می شود. روز پزشک، روز بزرگداشت افرادی است که در بدو ورود به صنف خود سوگند یاد می کنند که «زندگانی خود را در خدمت به جامعه بشریت» وقف کنند و هرگز راضی نشوند که «مذهب و ملیت و سیاست و مقامات دنیوی مادی» اندک لحظه ای توجه آنان را «نسبت به بیماران باز دارد».

پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، در گفت و گویی با محمد مهدی آخوندی، رئیس پژوهشگاه و مرکز درمان ناباروری ابن سینا، رئیس انجمن علمی جنین شناسی و بیولوژی تولید مثل، عضو کمیته تحقیقات علوم پزشکی وزارت بهداشت و رئیس کمیسیون اخلاق زیستی یونسکو، به شرح وضعیت پزشکی و شبکه بهداشت و درمان کشور پرداخته است:

وضعیت پزشکی ما بدون تعارفات رسانه ای، چه در زمینه آموزش و چه در زمینه درمان در چه سطحی است؟

ببینید اگر برگردیم به تاریخ و پیشینه خودمان، می بینیم در زمینه پزشکی حکمای بزرگی مثل ابن سینا داشتیم که چیزی بیش از هزار سال پیش سرآمد پزشکی زمان خود بود که خودش می گفت در هجده سالگی هیچ کدام از علوم زمان برای او مخفی نمانده بود. با این پیشینه می توان گفت می توانستیم وضع بهتری داشته باشیم و باید برنامه ریزی بهتری می کردیم. در مورد وضع پزشکی بعد از انقلاب اگر به تاریخ آن زمان مراجعه کنیم ما از کشورهای دیگر پزشک وارد می کردیم اما اقدامات خوبی درمورد توسعه تعداد پزشکان کشور شد، هرچند می توان گفت همزمان با افت کمی آموزش پزشکی مواجه شدیم. بهرحال توانستیم نیاز پزشکی کشور را در بحث درمان برآورده کنیم. با اینکه مجلس قوانین خاصی را درمورد حرفه پزشکی تصویب کرد و آنها موظف به گذراندن دوره سربازی و یک دوره طرح در مناطق محروم شدند ولی سازماندهی قابل قبولی را برای اینکه پزشکی که به محل اعزام می شود امکان استقرار و ماندگار شدن داشته باشد را تدارک ندید. کشور ما امروز هزینه بالایی را برای بحث درمان و سلامت می پردازد ولی متاسفانه روند پرداخت آن تراز منطقی ندارد و نه مردم از انجام هزینه های خود راضی اند، نه سازمان های بیمه گر با روند پرداخت موافق اند و توان پرداخت دارند و نه دولت توان هزینه کرد بالاتری را دارد، درحالیکه وقتی شما به کشورهای دیگر مثل انگلستان مراجعه می کنید می بینید هیچ کس نگران هزینه های درمانی خود نیست زیرا نظام سلامت کشور (nhs) آنها توانسته است از 50 سال گذشته تا به حال این تراز منطقی را پیدا کند و کاری کرده است که هر فرد به هر خانه بهداشت محل خود مراجعه کند و از روند رجوع به درمان تخصصی و خرج حداقل هزینه بهره مند شود. در این چارچوب همه آدم ها یک شناسنامه درمانی دارند که بیش از حد هزینه نمی کند و اگر کسی بیش از حد نیاز به درمان داشته باشد همه آن را دولت پرداخت می کند. آیا ما با این وضع خیال رسیدن به این شرایط را هم می توانیم داشته باشیم؟ آیا در شبکه بهداشتی روستایی ما ما آموزش منطقی به افراد داده ایم که فلان دارو تاثیری در درمان شما ندارد؟ وقتی یک روستایی به پزشکی رجوع می کند که نسخه او را با دارو پر نمی کند حاضر نیست پزشک را بپذیرد و حتی گاه پزشک را از روستا بیرون می کنند. اما همان روستایی برای رفع نیاز خودش سراغ فوق تخصص می رود و چون سیستم آموزش ما توان رفع این نیاز را ندارد می بینید به اصطلاح نان پزشکان فوق تخصص در روغن است اما پزشکان عمومی ما که 60 تا 70 درصد جامعه پزشکی ما را تشکیل می دهند بیکار و احیانا علیرغم توانمندی و توان قرارگرفتن در شبکه سلامت کشور در کارهای خدماتی اند.

پس شما علت اینکه طرح هایی مثل پزشک خانواده هم در عمل شکست خورده است را همین می دانید؟

عملا وقتی برنامه ریزی مساعد و همه جانبه نباشد و از زور و تحمیل استفاده شود همه این اقدامات شکست خواهد خورد. وقتی ما موفق خواهیم بود که آموزش صحیح را به مردم بدهیم و هم تیم پزشکی در فرآیند تدوین شده سود ببرد، هم آزمایشگاه ها و هم باقی ساز و کار ها. ما باید اول این طرح ها را در سطوح کوچک تر اجرا و آزمایش و اصلاح کنیم نه اینکه از اول در شهرهای بزرگ به زور اجرا کنیم و هرکه اجرا نکرد را توبیخ کنیم.

این مساله مرتبط است با نهادهای آموزشی و رسانه ای؟

نه بحث من بحث بیمه ها و وزارت کار و سازمان تامین اجتماعی است. مامشکل آموزش را هم وارد درمان کرده ایم. ما چه الزامی داریم که همه بیمارستان های ما بیمارستان های آموزشی باشند و کیفیت درمان مردم را فدای مسائل آموزشی کنیم که گاه اصلا مدیریت و نظارت خوبی هم بر آن نداریم؟ با توجه به محدودیت بودجه درمان موجبات کاستی در بحث آموزش و تحقیق را هم ایجاد می کنیم. اگر به گذشته نگاه کنیم راه های بسیار غلطی رفته ایم که باید آنها را اصلاح کنیم. شاخه های مختلف بحث درمان مثل شبکه دارو و سازمان پزشکی و آموزش هرکدام یک کار برای خود می کنند و به همین دلیل هم هست که می بینیم مردم ما اصلا از هزینه های بالای درمان راضی نیستند. ما بیشتر از عدم مدیریت در نظام های پزشکی خود رنج می بریم و هر مسئولی کار مسئول قبلی خود را نقض می کند نه اینکه هم افزایی و بهبودی ایجاد کند. البته در هشت سال گذشته الحمدلله هیچ ثباتی درکار نبود و همه بافته های گذشته پنبه شد!

به نظر شما اصلا لازم بود وزارت بهداشت را متکفل بحث آموزش هم قرار دهیم و این کارویژه را از وزرات علوم خارج کنیم؟

من معتقدم ما یک اشتباه اساسی کردیم در مورد جدا کردم وزارت بهداشت از وزارت علوم و یکپارچه کردن بحث درمان و آموزش و تحقیق. شاید هیچ جای دنیا این کار را نکرده باشد. این کار ما باعث شده که فشاری که به بخش آموزش وارد می شود عینا به بخش درمان و تحقیق هم وارد شود و بالعکس. ولی وقتی ما یک نظام درمان منسجم داشته باشیم دیگر درگیر مساله اجرایی دیگر بخش ها نخواهیم بود و بخش درمان ما می تواند عملا متکفل بحث سلامت مردم باشد. سرانه ای که از بودجه کشور خرج این بخش می شود کم نیست اما به جای خود خرج نمی شود. شما اگر این هزینه را با هزینه مردم جمع کنید مبلغ هنگفتی می شود که بسیاری از کشورها با رقم خیلی پایین تر دارند به بهترین وجه بحث سلامت را مدیریت می کنند. پس خیلی راحت می توان این دو را از هم جدا کرد و ما یک نظام درمانی مثل نظام درمانی قبلی داشته باشیم که وزارت درمان متکفل سلامت و درمان جامعه باشد و از طرف دیگر استقلال آموزش و تحقیق یک بخش یکپارچه ای را بسازد. بسیاری از تحقیقاتی که ما در دانشگاه های علوم پزشکی انجام می دهیم به صورت موازی در دانشگاه های وزارت علوم انجام می شود. اصلا چه دلیلی برای جدا بودن دارند؟

اشاره شما بیشتر به مسائل درونی شبکه بهداشت و درمان بود. اما در بخش ارتباطات این شبکه با نهادهایی مثل نهادهای آموزشی که در مسائلی مثل تقبیح خوددرمانی می توانند آگاهی بخش باشند و یا در مسائلی مثل توسعه درمان در ارتباط با مراکز فقهی ما که در جامعه موثر و ذی نفود اند مثل درمان ناباروری و تلقیح مصنوعی، آیا همکاری لازم وجود دارد؟

ببینید، بحث آموزش باید در دوجنبه بحث شود. یکی وقتی شما از ارتباط آموزش های تخصصی و فوق تخصصی با سازمان ها و دانشگاه ها سخن می گویید که باید وظایف این آموزش ها را برعهده بگیرند. و یک سری هم بحث آموزش های عمومی و مردمی داریم که مرتبط با بالا بردن آگاهی مردم است که بخش عمده آن به درمان و سلامت و یاددادن مسائلی برای اصلاح روش و کج فهمی آنها و... اختصاص دارد. روش های این کار، آموزش هایی است که از کودکی به فرزندان می دهند و یا رسانه های جمعی که خوشبختانه جدیدا شبکه سلامت هم راه اندازی شده که در ارتقای آموزش های عمومی می تواند خیلی موثر باشد. شما نگاه کنید؛ ما امروز ناگهان از کاهش جمعیت نگران شدیم اما چکار کردیم؟ امکان خدمت رسانی پایگاه های بهداشتی مختلف را جمع کرده ایم. استفاده از منع کننده هایی مثل کاندوم چکار می کند؟ تنها یکی از وظایف آن پیشگیری از بارداری ناخواسته است، اما یک وظیفه دیگر آن جلوگیری از انتقال برخی آلودگی هاست. جلوی پخش رایگان این محصول را اگر گرفته ایم آیا آموزشی برای جایگزین آن معرفی کرده ایم برای این دو وظیفه؟ حال یا درمورد پیشگیری از بیماری و چه درخصوص پیشگیری از حاملگی؛ چه در یک خانواده و چه در یک رابطه نامشروع. اگر این اتفاق افتاد راهکار جایگزین مردم می شود سقط غیرقانونی. ببینید جلوی یک راهکار را منع می کنید اما راه های جایگزین سالم معرفی نمی کنید. فرض این است که هیچ کس نباید رابطه نامروع داشته باشد، که نباید هم داشته باشد. اما آیا این رابطه در جامعه وجود ندارد؟ خب ما باید چکار کنیم؟ باید بگذاریم کار به سقط غیرقانونی برسد؟ اینها مسائلی است که همه آن ربطی به کارآمدی تیم پزشکی ندارد. دولت باید در کنار حوزه، در کنار مساله اجتماعی و در کنار شبکه بهداشت و درمان این ها را با هم حل کنند. باید امکان ارائه آمار درست و ارائه راه حل های درست وجود داشته باشد. راه های جایگزین گاهی از آسیب های سلامت و عفونت و... تا آسیب های روانی و اجتماعی به همراه دارد اما چشم ها را بر آن می بندند و هیچ کس هم حق حرف زدن ندارد. اگر تیمی باشد که این مسائل را دقیق به حوزه های علمیه ارائه دهد و حوزه هم واقع بین باشد و بتواند وضع موجود را بپذیرد و راه حل هایی ارائه شود و آگاهی بخشی های عمومی سر و سامان بگیرد وضع ما خیلی بهتر از این خواهد بود. اگر این اتفاق نیافتد مردم همیشه ساده ترین یا ارزان ترین راه را انتخاب می کند و هیچ کس هم پاسخگوی آسیب های آن نخواهد بود. ما همواره خودمان به خودمان آسیب می زنیم؛ از آلودگی هوا و بنزین های آلوده تا تغذیه های نامناسب که ناگهان بیماری های قلبی و جانبی ما را بالا می برد. باید چارچوبی باشد که حتی مسئولین هم به آن احترام بگذارند و برای آن تبصره نزنند و دنبال راهکار میانه ای نباشیم.

تلقی شما از تیم جدید وزارت بهداشت چگونه است؟

ببینید زمانی پیشرفت متوقف می شود که ما سرمایه اجتماعی خود و نیروهای نخبه خود و این امکانی که می توانیم با هم افزایی امکانات خود و بنیه های اجتماعی و اقتصادی خود پیشرفت کنیم را از دست بدهیم. در این هشت سال ما شاهد بی توجهی جدی به تحقیق و آموزش بودیم. الان حداقل احساس اشتیاق و امید برای پیشرفت در دانشجویان و اعضای هیات علمی دیده می شود و کسی به میدان آمده که سابقه دیرینه پزشکی و مدیریت دارد. خود من هم به بهبود وضع امیدوارم اما شرط آن این است که چارچوبی را مدون کنیم که از آن اجازه عدول ندهیم و نه چارچوب هایی که در اتاق های دربسته ساخته شود و نهایتا به طرح های شکست خورده ای که شما هم اشاره کردید ختم شوند.

انتهای پیام

دیدگاه شما