هر هفته یک ایرانی تغییر جنسیت میدهد. هنگامی که این آمار در کنار درخواست سالانه 2600 ایرانی به پزشک قانونی برای تغییر جنسیت قرار بگیرد میتوان گفت این آمار، آماری نیست که بتوان به راحتی از کنار آن گذر کرد. موج فزاینده تغییر جنسیت افراد پس از آن شتاب گرفت که برخی از مراجع تقلید از جمله حضرت امام خمینی(س) برای اولین بار مجوز تغییر جنسیت را برای یک مرد با روحیات زنانه صادر کرد.
صدور همین مجوز کافی بود تا تی اس ها از حاشیه به متن بیایند، به ترتیبی که بعد از گذشت بیست و هشت سال از صدور حکم تاریخی امام خمینی هر روز تعداد بیشتری تقاضای تغییر جنسیت را ارائه میدهند. این آمار به گونهای بود که روزنامه گاردین چاپ لندن گزارشی مفصلی را به این مسئله اختصاص داد و فتوای امام خمینی را فتوایی برای آزادی ارزیابی کرد.
رابرت تیت در این مقاله مینویسد: «پس از صدور فتوای امام خمینی، ایران در زمره کشورهای پیشگام در تغییر جنسیت مطرح شد». این اتفاق در حالی رخ داد که در بسیاری از کشورهای منطقه هنوز بحث تغییر جنسیت به عنوان یک بیماری مورد ارزیابی قرار نمیگیرد. حتی در مواردی به این افراد
به عنوان افرادی شارلاتان نگریسته میشود کما اینکه در کشورهای عربی بسیاری از زنان برای ارث بردن بیشتر دست به این اقدام میزنند.
فارغ از تمام سوء استفادههایی که امکان دارد در عمل تغییر جنسیت رخ بدهد باید عمل جراحی را به عنوان تنها راهکار برای حل مشکل افراد دو جنسیتی یا همان تی اسها به رسمیت شناخت، زیرا این عمل تنها روشی است که میتواند روح فرد را با جسمش هماهنگ کرده و او را از بحران شخصیتی نجات دهد.
چالش های حقوقی
به دنبال عمل تغییر جنسیت مسائل حقوقی زیادی مطرح میشود که تا قبل از آن وجود نداشته است. به همین دلیل به این اصول، اصول «مستحدثه» گفته میشود. یکی از مهمترین مسائلی که مطرح میشود این است که اگر زنی تغییر جنسیت داد و مرد شد آیا مهریه به او تعلق میگیرد یا اینکه فرد تغییر جنسیت داده شده بر فرزندان خود ولایت دارد، آیا تغییر جنسیت زن یا مرد، بعد از ازدواج، در حضانت آنها نسبت به فرزندان خود تاثیرگذار است؟ آیا پدر، بعد از تغییر جنسیت، همچنان عنوان پدر را دارا میباشد؟ و بالعکس... آیا سهمالارث کسانی که تغییر جنسیت دادهاند، بر اساس وضعیت فعلی آنها محاسبه میشود... اینها نمونهای از صدها سوالی است که بعد از عمل تغییر جنسیت مطرح میشود.
در مباحث کیفری حساسیت این مباحث، بیشتر جلوه گر میشود. فرض کنید که مردی قاتل زنی باشد و حکمش قصاص باشد، خانواده مقتول باید نصف دیه را به خانواده قاتل بدهند تا حکم قصاص اجرا شود، حال، اگر قاتل بعد از قتل تغییر جنسیت داده و زن شده است، آیا باید نصف دیه را به خانواده قاتل تحویل دهد یا این حکم ملغی میشود. فرض کنید مردی مرتد شده باشد و بعد زن شود حکم وی چه تغییری میکند؟ در بحث ارتداد، اگر مردی مرتد شود، حکم آن اعدام است و اگر چنانچه زنی مرتد شود به حبس ابد محکوم میشود، حال سوال این است مرد یا زنی که مرتد شدهاند و بعد از ارتداد، تغییر جنسیت دادهاند، حکم این افراد چگونه است؟
پاسخی به دغدغه ها
یکی از مسائل مطرح شده حجاب است. مردی که تا پیش از این حجاب نداشته حال باید حجاب خود را رعایت کند. به عبارت بهتر فرد تغییر جنسیت داده شده از نظر احکام لازم است حکم عنوان جدید را رعایت کند و در این جهت فرق نمیکند که اصل تغییر و یا اصلاح را جایز بدانیم یا خیر.
دومین مسئله مطرح، مهریه است. برخلاف تصور، زن بعد از تغییر جنسیت همچنان میتواند مهریه خود را دریافت کند و مهریه از گردن مرد ساقط نمیشود. اما در مبحث نفقه میتوان گفت که اصل و مبنا برای پرداخت نفقه ملاک وضعیت فعلی شخص است. به عبارت بهتر به زنی که تغییر جنسیت داده است نفقه تعلق نمیگیرد چون زوجیت منتفی شده است.
در بحث ارث بردن میتوان گفت ملاک جنسیتی است که در هنگام فوت مورث وجود دارد و وجه آن این است که در هنگام فوت، سهم معینی از ماترک به آنها تعلق میگیرد و بعد از تغییر جنسیت با شک در بقاء استصحاب حکم به بقاء میکند یا اینکه شهادت زنی که مرد شده است همانند مردان است اما اگر تغییر جنسیت بنا بر اضطرار صورت نگرفته باشد آن مرد شرط عدالت را ندارد.
در شرایطی که فرد قاتلی تغییر جنسیت میدهد، اختلاف زیادی وجود دارد. برخی بر این باورند که ملاک وضعیت فعلی شخص است و برخی دیگر این نظریه را قبول ندارند. در این موارد لازم است تفصیل داده شود و به حسب اختلاف موارد مختلف است و وجه آن این است که در برخی از موارد ملاک وضعیت فعلی شخص است مثلاً اگر مردی زنی را به قتل رسانده باشد و برای قصاص او فاضل دیه مطرح است. چنانچه قاتل تغییر جنسیت دهد و خود را تبدیل به زن کند، چون در هنگام قصاص دیگر مرد نیست بنابراین لازم نیست فاضل دیه پرداخت شود. اما در برخی موارد دیگر ملاک حین عمل است مثلاً کسی که در حین قتل عنوان والد را داشته باشد چنانچه تغییر جنسیت دهد و خود را به زن تبدیل کند نمیتوان جواز قصاص را در این فرض پذیرفت و به
عبارت دیگر ظاهر ادله لایقاد الوالد بالولد، والد در حین قتل است، ولو بقاءً از عنوان مرد بودن خارج شود.
مسئله مطرح دیگر این است که آیا نکاح منتفی میشود یا خیر؟ در پاسخ به این سوال باید گفت چنانچه تغییر صورت گیرد ولو به صورت کامل نباشد باز زوجیت منتفی است. قبلاً نیز بیان شد که اعتبار زوجیت متقوم بر بقاء زوج بر مرد بودن و زوجه بر زن بودن است. اگر از این عناوین خارج شود، نکاح نیز باطل میشود، البته در این مسئله نمیتوان عده نگه داشت زیرا نه عنوان طلاق و نه عنوان فسخ میتوان بر آن اطلاق کرد، بلکه انفساخ است و عدّه وجود ندارد.