ارائه آمار مرگ 60 هزار نفر ایرانی در اثر مصرف سیگار در طول یک سال، آماری است که هر شنونده ای را میخکوب می کند. اگر تا دیروز آمار تصادف منجر به فوت در سال از 25 هزار نفر فراتر رفت امروز چشم همگان به آمار ایرانیانی روشن شد که بر اثر استنشاق سیگار جان خود را از دست می دهند.
انتشار این آمار در حالی صورت گرفت که بسیاری از کاهش سن استفاده از سیگار از 14 سال به 10 سال ابراز نگرانی کرده و آن را پیش زمینه افزایش ابتلا به بیماری های قلبی وعروقی قلمداد کرده اند. با این حال متولیان دولتی به منظور نمایش اقدامات خود هفته ای را به نام هفته بدون دخانیات نامگذاری کردند که از چهارم خرداد ماه آغاز و تا ده خرداد ماه ادامه می یابد.
در تمام این ایام باردیگر رقم های نجومی استفاده از سیگار در بین ایرانیان بازخوانی می شود. در این مقطع زمانی می توان آماری همچون وجود ده میلیون سیگاری در کشور و صرف هزینه چهار میلیارد تومانی توسط سیگاری ها و تحمیل هزینه هشت میلیارد تومانی در روز برای درمان سیگاری ها را مشاهده کرد اما واقعیت این است که ارائه این آمار نه تنها در کاهش آمار سیگاری ها موثر نبوده بلکه سن استفاده از سیگار را کاهش داده و به ده سال رسانده است.
جالب اینجاست که یکی از عوامل موثر در بیماری های قلبی و عروقی استنشاق دود سیگار است که از عوامل موثر مرگ و میر شهروندان محسوب می شود، به عبارت دیگر بیست درصد از این مرگ ها به طور مستقیم به دلیل سیگاری بودن اتفاق افتاده است. البته در کنار بیماری های قلبی و عروقی می توانید به آمار سکته های مغزی توجه کنید زیرا احتمال وقوع سکته مغزی در افراد سیگاری، چهار برابر افرادی است که هرگز دخانیات مصرف نکردهاند.
البته این آمار تنها اختصاص به کسانی ندارد که خود سیگار استفاده می کنند بلکه تمام کسانی که در خانواده خود فرد سیگاری دارند در معرض خطر هستند. مطالعات جدید نشان داده که دود محیطی دخانیات، یکی از عوامل زمینهساز بیماریانسداد عروقی قلبی است. استنشاق دود محیطی سیگار میتواند خطر مرگ ناشی از انسدادعروق قلبی را در افراد غیرسیگاری، به میزان 20 تا 70 درصد افزایش دهد. احتمال وقوع بیماری انسداد عروق قلبی در آن دسته از افراد غیرسیگاری که در معرضدود محیطی سیگار قرار دارند، 1.25 برابر سایر افراد غیرسیگاری است. طبق مطالعهایدر چین، زنانی که همسرانشان دخانیات مصرف میکردند، 24 درصد بیشتر از سایر زنان بهبیماری انسداد عروق قلبی دچار شده بودند. همچنین زنانی که در محل کار خود در معرض دود محیطی سیگار قرار داشتند، 85 درصدبیشتر از سایر زنان به این بیماری مبتلا میشدند.
خطر استنشاق دود سیگار آنقدر جدی است که قانون جامع کنترل و مبارزه ملی با دخانیات بر جریمه 50هزار ریالی تا 100 هزار ریالی سیگار کشیدن در اماکن عمومی تاکید کرده است با این حال به نظر می رسد که این قوانین برای این نوشته شده است تا مرحله اجرا در نیاید زیرا با وجود آنکه شش سال از تصویب این قانون می گذرداما تعداد بسیار محدودی از وجود این قانون آگاهی دارند و در این زمینه اطلاع رسانی درستی انجام نشده است.
معضلی به نام قلیان
اگر تا دیروز تمام متولیان امر نگران سیگاری شدن نوجوانان بودند امروز این نگرانی به سمت استفاده از قلیان شیفت پیدا کرده است. متاسفانه تفکری در جامعه رشد پیدا کرده که بنا بر این تفکر؛ دود قلیان به دلیل عبور از آب اثرات زیانبار خود را به همراه ندارد اما واقعیت این است که هر وعده قلیان برابر مصرف یک پاکت سیگار بوده و قلیان در هر بار مصرف دود بسیار زیادتری را در مقایسه با کشیدن یک نخ سیگار ایجاد میکند، به صورتی که مصرف یک نخ سیگار بین 500 سیسی تا یک لیتر دود تولید میکند، اما استفاده یک بار از قلیان 10 تا 20 لیتر دود تولید میکند. فارغ از این دود قلیان مونوکسیدکربن بیشتری دارا است.
افراد سیگاری که به طور متداول 8 تا 12 نخ سیگار در روز مصرف میکنند، به طور متوسط با 40 تا 75 پک که به مدت 5 تا 7 دقیقه به طول میانجامد، حدود 5 تا 6 لیتر دود استنشاق میکنند و این در حالی است که مصرفکننده قلیان در هر وعده مصرف که به طور متداول 20 تا 80 دقیقه طول میکشد، حدود 50 تا 200 پک میزند که هر پک به طور متوسط حاوی 15.0 تا یک لیتر دود است. از سوی دیگر، میزان و عمق دَم در حرکت دادن آب قلیان بسیار مهم است و قلیان با وجود اینکه کمتر مصرف میشود، اما حجم دودی که از طریق آن وارد بدن میشود، 10 تا 20 برابر دود ناشی از مصرف سیگار است.
البته نباید این مسئله را فراموش کرد که کشیدن قلیان حجم تنفسی بدن را کاهش داده و مواد سمی ناشی از نوع توتون و تنباکوی قلیان، سلامت افراد را با خطر روبرو میکند؛ این ترکیب به علت حرارت زیاد، موادی را وارد بدن میکند که عوارض ناگواری برای انسان به دنبال دارد.
سخن آخر
به نظر می رسد که هفته مبارزه با دخانیات تنها به نامگذاری یک هفته خلاصه شده و مسئولان و متولیان امر کاری فراتر را انجام نمی دهند کما اینکه دکتر محمدرضا مسجدیدبیر جمعیت مبارزه با استعمال دخانیات از ورود 320 میلیون دلار سیگار امریکایی در سال به کشور خبر داده است. از سوی دیگر علی طه طاهری، قائم مقام دبیرکل جمعیت مبارزه با دخانیات در گفتگو با سایت قانون آنلاین تصریح کرده است که سالانه نزدیک به 20 میلیارد نخ سیگار به کشور قاچاق می شود که این کار به صورت رسمی از مبادی ورودی با هزار تریلی انجام می شود تعداد این تریلی ها آنقدر زیاد است که اگر کسی تریلی هایی که به ایران سیگار می آورند پشت هم بچیند مسافتی به اندازه تهران تا کرج را اشغال خواهد کرد.
مهمترین حلقه مفقوده مبارزه با استعمال دخانیات اقدامات عملی است تا زمانی که مبارزه تنها به نوشتار خلاصه شده و فراتر از آن نرود باید انتظار داشت که مرز استعمال دخانیات از ده سالگی عبور کرده و به دوران مهد کودک برسد.