شوراها، نهادی برگرفته از تعالیم اسلامی که وحدت، انسجام و احترام گذاردن به رای دیگران را در جامعه ای مردم سالار به جهانیان نشان میدهد.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی وخبری جماران، مشاوره و مشورت کردن در اسلام دارای جایگاه خاصی است، زیرا مشورت علاوه بر هدایت انسان، وی را از تنگناها نجات میدهد و در انجام امور، چراغ راهنما و هدایت او میشود. در قرآن کریم، نیز سوره ای به نام «شورا» وجود دارد که در آن مشورت را مورد بررسی و تاکید قرار داده است.
تاکید قرآن بر این موضوع نشانگر جایگاه والای نظام شورایی در قوانین اسلامی است؛ چرا که در نظام شورایی، مردم با دخالت در سرنوشت خویش، حق نظارت بر مجموعه سیاست گذاری ها و تصمیم گیری ها را دارند و با پیشنهادها و نظرات خود در اجرای امور، مشارکت و نقش موثر خود را بر طبق آیه «و امرهم شوری بینهم» در مقاطع مختلف ایفا میکنند. بزرگان دین ما نیز در بیانات و توصیه های خود به این امر مهم بسیار اشاره دارند از جمله: پیامبر(ص) در رابطه با افرادی که نباید با آنها مشورت کرد میفرمایند: با ترسو مشورت مکن؛ زیرا راه حل مشکل را بر تو تنگ میکند و با بخیل مشورت مکن ؛ زیرا تو را از هدف باز میدارد، و با حریص مشورت مکن؛ زیرا آزمندی را در نظرت زینت میدهد.
امیر المومنین علی(ع) نیز با عبارت «هیچ پشتیبانی اطمینان بخشتر از مشورت نیست.» به این مسئله به عنوان یک پشتوانه در امور نگاه میکنند و همچنین میفرمایند: با دشمن خردمندت مشورت کن، ولی از رأی دوست نادان خود بیمناک باش.
در همین رابطه نقل است از امام حسن(ع) که هیچ قومی با یکدیگر مشورت نکردند مگر آن که به راه پیشرفت خود رهنمون شدند و امام صادق(ع) که به آداب مشورت اشاره میکنند و میفرمایند: در مشورت نخستین کس مباش که نظر میدهد و از اظهار نظر ناخواسته بپرهیز.
در دیدگاه امام کاظم(ع) فردی که به مشورت خوانده میشود وظیفه سنگینی نسبت به مردم بر عهده دارد ایشان میفرمایند: «کسی که مشورت کند، اگر کارش را درست انجام دهد، مردم او را بستایند و اگر به خطا رود، معذورش دارند».
در ایران اسلامی، با پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی معمار بزرگ انقلاب، امام خمینی(س) به فاصله کمتر از یک ماه پس از انجام رفراندوم تعیین نظام جمهوری اسلامی، در نهم اردیبهشت 1358، در حکمی شورای انقلاب را موظف فرمودند که بیدرنگ آییننامه اجرایی تشکیل شوراها را درجهت حاکمیت مردم بر سرنوشت خویش تهیه و تنظیم و به منظور اجرا در اختیار دولت قرار دهند.
در قانون اساسی، هنگامی که در بیان اصول کلی حاکم بر نظام جمهوری اسلامی در اصل ششم شیوه اداره امور کشور را بر آراء عمومی مبتنی کرد و روش آن را انتخابات قرارداد، به موازات اشاره به انتخاب رییس جمهوری و نمایندگان مجلس شورای اسلامی، از انتخاب اعضای شوراهای اسلامی نیز به عنوان ابزاری برای تحقق حاکمیت مردم و تجلی اراده عمومی یاد کرده است.
شوراها اصول ششگانهای دارد که در فصل هفتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به عنوان یکی از راهکارهای حکومت مردمی در قوانین اسلامی به آن اشاره شده و در اصل 100 این قانون آمده است که :
«برای پیشبرد سریع برنامه های اجتماعی، اقتصادی، عمرانی، بهداشتی، فرهنگی، آموزشی و سایر امور رفاهی از طریق همکاری مردم با توجه به مقتضیات محلی اداره امور هر روستا، بخش، شهر، شهرستان یا استان با نظارت شورایی به نام شورای ده، بخش، شهر، شهرستان یا استان صورت می گیرد که اعضای آن را مردم همان محل انتخاب میکنند. شرایط انتخاب کنندگان و انتخاب شوندگان و حدود وظایف و اختیارات و نحوه انتخاب ونظارت شوراهای مذکور و سلسله مراتب آنها را که باید با رعایت اصول وحدت ملی و تمامیت ارضی و نظام جمهوری اسلامی و تابعیت حکومت مرکزی باشد قانون معین می کند».
بنابراین شوراهای اسلامی شهر وروستا، با یاری رساندن به مسئولان از جمله شهرداران و دهیاران، در اداره امور همراه آنان می شوند، دراین زمینه لازم است که افراد متخصص و آگاه به مسائل روز برای این بخش انتخاب شوند.
نخستین انتخابات رسمی شوراها در چارچوب اجرای قانون اساسی در هفتم اسفند 1377 در راستای برنامه توسعه سیاسی و گسترش نهادهای مدنی و مشارکت عمومی برگزار شد و حدود 185 هزار نفر اعضای اصلی و علی البدل از سوی مردم برگزیده شدند و در نهایت در نهم اردیبهشت 1378 شوراهای شهر و روستا به طور رسمی دوره چهار ساله مسئولیت خود را برای تحقق آرمانهای امام راحل با پیام رهبر معظم انقلاب، آغاز کردند.
تاکید قرآن بر این موضوع نشانگر جایگاه والای نظام شورایی در قوانین اسلامی است؛ چرا که در نظام شورایی، مردم با دخالت در سرنوشت خویش، حق نظارت بر مجموعه سیاست گذاری ها و تصمیم گیری ها را دارند و با پیشنهادها و نظرات خود در اجرای امور، مشارکت و نقش موثر خود را بر طبق آیه «و امرهم شوری بینهم» در مقاطع مختلف ایفا میکنند. بزرگان دین ما نیز در بیانات و توصیه های خود به این امر مهم بسیار اشاره دارند از جمله: پیامبر(ص) در رابطه با افرادی که نباید با آنها مشورت کرد میفرمایند: با ترسو مشورت مکن؛ زیرا راه حل مشکل را بر تو تنگ میکند و با بخیل مشورت مکن ؛ زیرا تو را از هدف باز میدارد، و با حریص مشورت مکن؛ زیرا آزمندی را در نظرت زینت میدهد.
امیر المومنین علی(ع) نیز با عبارت «هیچ پشتیبانی اطمینان بخشتر از مشورت نیست.» به این مسئله به عنوان یک پشتوانه در امور نگاه میکنند و همچنین میفرمایند: با دشمن خردمندت مشورت کن، ولی از رأی دوست نادان خود بیمناک باش.
در همین رابطه نقل است از امام حسن(ع) که هیچ قومی با یکدیگر مشورت نکردند مگر آن که به راه پیشرفت خود رهنمون شدند و امام صادق(ع) که به آداب مشورت اشاره میکنند و میفرمایند: در مشورت نخستین کس مباش که نظر میدهد و از اظهار نظر ناخواسته بپرهیز.
در دیدگاه امام کاظم(ع) فردی که به مشورت خوانده میشود وظیفه سنگینی نسبت به مردم بر عهده دارد ایشان میفرمایند: «کسی که مشورت کند، اگر کارش را درست انجام دهد، مردم او را بستایند و اگر به خطا رود، معذورش دارند».
در ایران اسلامی، با پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی معمار بزرگ انقلاب، امام خمینی(س) به فاصله کمتر از یک ماه پس از انجام رفراندوم تعیین نظام جمهوری اسلامی، در نهم اردیبهشت 1358، در حکمی شورای انقلاب را موظف فرمودند که بیدرنگ آییننامه اجرایی تشکیل شوراها را درجهت حاکمیت مردم بر سرنوشت خویش تهیه و تنظیم و به منظور اجرا در اختیار دولت قرار دهند.
در قانون اساسی، هنگامی که در بیان اصول کلی حاکم بر نظام جمهوری اسلامی در اصل ششم شیوه اداره امور کشور را بر آراء عمومی مبتنی کرد و روش آن را انتخابات قرارداد، به موازات اشاره به انتخاب رییس جمهوری و نمایندگان مجلس شورای اسلامی، از انتخاب اعضای شوراهای اسلامی نیز به عنوان ابزاری برای تحقق حاکمیت مردم و تجلی اراده عمومی یاد کرده است.
شوراها اصول ششگانهای دارد که در فصل هفتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به عنوان یکی از راهکارهای حکومت مردمی در قوانین اسلامی به آن اشاره شده و در اصل 100 این قانون آمده است که :
«برای پیشبرد سریع برنامه های اجتماعی، اقتصادی، عمرانی، بهداشتی، فرهنگی، آموزشی و سایر امور رفاهی از طریق همکاری مردم با توجه به مقتضیات محلی اداره امور هر روستا، بخش، شهر، شهرستان یا استان با نظارت شورایی به نام شورای ده، بخش، شهر، شهرستان یا استان صورت می گیرد که اعضای آن را مردم همان محل انتخاب میکنند. شرایط انتخاب کنندگان و انتخاب شوندگان و حدود وظایف و اختیارات و نحوه انتخاب ونظارت شوراهای مذکور و سلسله مراتب آنها را که باید با رعایت اصول وحدت ملی و تمامیت ارضی و نظام جمهوری اسلامی و تابعیت حکومت مرکزی باشد قانون معین می کند».
بنابراین شوراهای اسلامی شهر وروستا، با یاری رساندن به مسئولان از جمله شهرداران و دهیاران، در اداره امور همراه آنان می شوند، دراین زمینه لازم است که افراد متخصص و آگاه به مسائل روز برای این بخش انتخاب شوند.
نخستین انتخابات رسمی شوراها در چارچوب اجرای قانون اساسی در هفتم اسفند 1377 در راستای برنامه توسعه سیاسی و گسترش نهادهای مدنی و مشارکت عمومی برگزار شد و حدود 185 هزار نفر اعضای اصلی و علی البدل از سوی مردم برگزیده شدند و در نهایت در نهم اردیبهشت 1378 شوراهای شهر و روستا به طور رسمی دوره چهار ساله مسئولیت خود را برای تحقق آرمانهای امام راحل با پیام رهبر معظم انقلاب، آغاز کردند.
منبع: ایرنا