(1) نگاه سرخ و نگاه سبز، استراتژی راهبردی شیعه!
مدتها پیش کنفراسی در تل آویو توسط رژیم اسرائیل تشکیل شده بود؛ ظاهراً با هدف تحلیل انقلابهای شیعی به خصوص انقلاب اسلامی ایران؛ در پایان به این نتیجه می رسند که: مسلمانان شیعه مذهب دارای دو نگاه متفاوتند که استراتژی راهبردی آنان را در بر می گیرد: یکی «نگاه سرخ» است و دیگری «نگاه سبز». نگاه سرخ به واقعه عاشورای حسینی و نگاه سبز به مسئله انتظار و مهدویت است. صاحب نظران این گردهمایی بیان می کنند: اینان [شیعیان] به اسم امام حسین (ع) قیام کرده و به اسم امام زمان (عج) قیام خود را حفظ میکنند. لذا انتظار سبز شیعیان را باید سیاه کرد، تا ضربه زد.
از این که خیلی وقت پیش ها دشمنان دشمنی خود را در این زمینه شروع کرده و در صدد سیاه نمایی و مخدوش کردن چهره ی شیعه و اعتقادات و استراتژی راهبردی آنها بودهاند، شکی نیست: «ز دشمن دوستی ناید و یاری نشاید.» اگر این کار را نکنند باید شک کرد! «زدشمن نیاید مگر دشمنی!» این اقدامات از طبیعت آنان است. اما از قدیم گفتهاند: «دشمن چون از هر حیلتی درماند، سلسله ی دوستی بجنباند تا به دوستی کارها کند که در دشمنی نتواند!» اینجاست که باید فتنه ها و انحرافات داخلی را دریابید که؛ دشمنان توسط دوستان نادان و عاشقان کم خِرد و ناآگاه، آن کنند که در دشمنیِ رودرو نتوانند کنند! و آن حیله، نیست مگر حیلهی خرافات! داخل کردن خرافات و موهومات و سخنان بیهوده و نامربوط به اعتقادات و فرهنگ شیعه! نشر اکاذیب و ادعاهای دروغ نسبت به عاشورا و قیام امام حسین (ع) و مهدویت و امام زمان (عج)! افسانه سرایی و غلوّ نسبت به ائمه اطهار (ع)! پخش و دست زدن به گفتار و اعمال و رفتارهایی که اگر در گذشته بین عوام مردم رواج داشت و بالطبع خطرش اقل بود ولی امروزه بین خواص نادان و مدعیان نااهل پدیدار گشته و متأسفانه رسمیت بیشتری پیدا کرده است.
نتیجه آنکه سیاه نمایی نگاه سرخ و نگاه سبز شیعه، دیگر از بیرون و با پرچم و نشان ظاهری و مشخصی نیست که به راحتی شناخت و فهمید و مقابله نمود، بلکه دشمنان با نفوذ به حریم داخل و با نشان دوستی و توسط دوستان نادان است. یکی از بهترین و بُرنده ترین وسایل و امکانات آنان نیز همین پخش و بسط و نهادینه کردن خرافات و موهومات و ادعاهای دروغین بوده و هست.
(2) تأثیر ظلم حاکمان بر نوع عزاداری سالار شهیدان
با کمی شدت و ضعف، تمام جوامع و فرهنگ ها دارای نوع خاصی از سوگواری و عزاداری هستند. جامعه ای یافت نمی شود که برای قهرمانان و بزرگان و اسطوره های دینی مذهبی و ملی خود پاسداشت و سوگواری نداشته باشند و هر ساله یادی از آنان نکنند. در ایران نیز چه پیش از اسلام و چه پس از ورود اسلام، از این قبیل پاسداشت ها و سوگواری ها رواج داشته و دارد. یکی از مهمترین و فراگیرترین آنها، آیین عزاداری برای امام حسین(ع) و شهدای کربلاست.
با اینکه نوع برگزاری و شکل و قالب آن در نواحی مختلف و بین اقوام ایرانی تفاوت هایی دارد ولی در همه ی آنها محوریت عشق و علاقه و سوز و گداز بر اهل بیت عصمت و طهارت است و سالار شهیدان کربلا و یارانش. جالب اینجاست که با بررسی تاریخ عزاداری های حسینی میبینیم که در زمان ها و دوره های مختلف تاریخی و حکومتی سلطنت سلاطین ایران تفاوت هایی در عزاداری ها بوده است.
با کمی دقت و بررسی محتوایی این عزاداری ها و تعزیه ها می بینیم که در دوره های خاصی بر جلوه ها و جنبه های خاصی از واقعه کربلا و جریانات بعدی آن بیشتر تأکید شده است. یعنی در برهه های زمانی و حکومتی مختلف، برداشتها متفاوتی از حادثه عاشورا انجام گرفته و مردم و حکومت ها متناسب با جوّ حاکم و وضعیت جاری، وجهه ها و نمادهای ویژه ای از واقعه کربلا را محوریت بخشیده و برجسته کرده اند.
در دوره ای از تاریخ که مردم تحت ظلم و جور و ستم زمانه بوده و از هجوم بیگانگان در امان نبودند. فشارهای همه جانبه سیاسی و اجتماعی و اقتصادی و روحی و روانی امانشان نمی داد، دست از عزای امام حسین و اهل بیت بر نمی داشتند اما نوع و مضامین سوگواری و تعزیه آنان فرق کرده و قالب خاصی می گرفت. در این دوره ها به طور طبیعی برای تسلی خاطر و تخلیه روحی و روانی خود، به جنبه های مظلومیت و تنهائی و بی کسی امام حسین و اهل بیتش تأکید کرده و می گریستند. ظلم و جور اشقیا و دشمنان را برجسته کرده و سختی ها و زجرهای اسرای کربلا را محور عزاداری ها قرار داده و از این طریق هم خود را تسلی می دادند و هم دست به افشاگری زده و اعتراض سیاسی می کردند. مثل دوره هایی از حاکمیت خلفای اموی و عباسی و یا هجوم مغولان و...
در برهه ای زمان که گشایشی پیش می آمد و فرصتی برای مردم، و زمینه حرکت و قیامی، یا اینکه «اشغل الظالمین بالظالمین» می شد و ظلم و ستم کمتر متوجه مردم بود و زمینه جوش و خروش مهیا! باز در سوگواری ها و عزاداری های مردم تغییراتی ایجاد شده و جنبه های حماسی عاشورا پررنگتر می گردید. صفات ایثار و شجاعت و از خودگذشتگی حماسه سازان کربلا بر زبان ها جاری و بر منابر بیان می شد و روح دلاوری و جنگی مردم به غلیان در می آمد. در این دوره امام حسین مظهر آزادگی و نماد ظلم ستیزی و مبارزه با قدرت حاکم می گشت. عزاداری ها صرفاً بر سر و سینه زدن و گریه و زاری و بیان مصیبت های امام حسین و اهل بیت(ع) خلاصه نمی شد بلکه شور و عشق و حماسه حسینی محور می شد. این حالت در نهضت های مختلف ایرانیان و شیعیان در طول تاریخ، از جمله قیام های دوره مشروطه و انقلاب اسلامی به رهبری امام خمینی مشهود بود.
در مقاطعی از تاریخ هم، وقتی حاکمان و سلاطین برای تداوم حکومت خود و گاه مشروعیت بخشیدن به آن، به حکومتشان چهره دینی و مذهبی داده و خویش را ظل الله می نامیدند، باز جنبه های سوگواری عوض می شد و به صفات و جنبه های اصل و نسب امام حسین و حماسه سازان کربلا نمایان می شد. اینکه حکومت پیامبر خاتم(ص) در اهل بیت و فرزندان او جاری و ساری است نه غیر. مثلاً در دوره صفویه این جنبه بیشتر توجه می شد طوری که سلسله شاهان صفوی خود را از سادات و فرزندان فاطمه(س) و امام علی(ع) و پیامبر(ص) دانسته لذا حکمرانی را حق خود می پنداشتند.
پس با بررسی و دقت در نوع و کیفیت عزاداری های حسینی در طول تاریخ می توان به وضعیت حاکم بر مردم و جامعه و نوع روابط بین مردم و حاکمیت پی برد.
(3) مظلومیت اباعبدالله (ع) در میان مدعیانش!
آیا تاکنون با خود اندیشیدهایم که گر چه شور و نوای حسینی در ایام محرم نوعی غربت زدایی از چهره ی امام حسین (ع) است، ولی اگر ملاک را عمل و رفتار پیروان آن امام همام بدانیم و نگاهی به عملکرد خودمان به عنوان رهروان آن حضرت بیفکنیم، خواهیم دید فاصله هاست میان عمل ما با آنچه امام حسین (ع) به خاطرش کشته شد. لذا مناسب است اشاره ای شود به کج رویهائی که در بعضی اصناف به نام عاشورا و کربلا و امام حسین (ع) انجام می گیرد، منتها با ادبیاتی تلخ و طعنه آلود.
حسین هنوز مظلوم است؛ زیرا تنها وقتی محرم می آید به یاد او هستیم و یازده ماه دیگر او و آرمان هایش را به فراموشی می سپاریم. کل یوم عاشورا؛ یعنی ده روز غم و گریه و کل ارض کربلا؛ یعنی چند تکیه و هیئت و حسینیه! و وقتی خورشید عصر عاشورا غروب می کند او هم از ذهن و دل و دیده ی مردم می رود تا سال بعد و یاد بعد!پس به جای این که ما بر مصیبت مولا گریه کنیم او بر مصیبت ما گریه می کند!
و کلام آخر:
حسین (ع) بیش از آب، تشنه ی پیروانی است که راهش را بپویند. ولی افسوس که بیش از هر چیز زخمهایش را و عطش ظاهریش را نشانمان دادند.