از آتش بس و تاریخ پایان جنگ هشت ساله درست 24 سال میگذرد، اما... اما هنوز که هنوز است خیلی از ماها خیلی چیزها درباره جنگ، دفاع و رزمندگان و عملیاتها و شبها و روزهای جبههها و پشت جبهه و شهدا و مادرها و پدرهایشان، جانبازها و دست و پاها و چشمهای به جا گذاشتهاشان و مفقودها و تفحص شدهها و نشدهها و یک عالمه چیز دیگر نمیدانیم.
خودم را میگویم، با اینکه تقریبا نسل دفاع مقدس هستم و با چشم خود خیلی چیزها را دیده و خیلی چیزها را در همان زمانها شنیدهام، باز هم اعتراف میکنم که دربارهی دفاع هشت ساله ناگفتههای زیادی هست که گفته نشده و شنیده نشده و نوشته نشده و ثبت و ضبط نشده. مثل درس اخلاق، مثل درس عرفان، مثل درس فلسفه حتی مثل درس فیزیک و ریاضی که هر چه بیشتر بدانیم تازه میفهمیم که هیچی نمیدانیم.
راستی کسی مقصر است؟ اصلاً باید کسی را مقصر بدانیم یا نه؟ رهبر معظم انقلاب فرمودهاند که جنگ ما یک گنج است... انگار این گنج تمام و کمال استخراج نشده شاید هم مثل یک دریای گاز و نفت باشد که زیر خاک وطن روان است و هنوز بسترش کشف نشده است.
جنگ تحمیلی جهانی علیه کشور امام زمانی ایران، هشت ساله که شد، مقدس شد. راستی چرا؟ هیچ فکر کردهاید چرا خون و خونریزی و ویرانیشهرها و کشتار جوانها و فرو ریختن آوار بر سر کودکها و خراب شدن بیمارستانها و گلوله خوردن اتاقهای عمل و زایشگاهها... چرا یتیم شدن هزاران فرزند قد و نیم قد، بیوه شدن هزاران زن جوان، بیجوان شدن هزاران مادر، به سوگ نشستن هزاران پدر... چرا آباد شدن گورستانهای این سرزمین که بعداً قطعه شهدا اسم گرفتند، چرا پر شدن بیمارستانها از مجروحین و جانبازان شیمیایی، چرا پر شدن زندانهای دشمن از جوانهای بیگناه، چرا تحریمها، تهدیدها، زدن هواپیماهای غیرنظامی، ریختن بمب شیمیایی، بمباران شهرها، روستاها، پلها، مساجد، امامزادهها و... چرا کمبود سلاحهای جنگی، فشارهای اقتصادی، ترورها همزمان با جنگ در مرزها، چرا زیانهای ناشی از خیانت خائنهای داخل کشور چرا و هزاران چرای دیگر بعد از هشت سال، مقدس شدند و دفاع مقدس نام گرفتندو افتخار شدند و جاودانه شدند؟
شاید بشود در یک جمله گفت: به خاطر ایمان مردم، به خاطر دینداریشان. به خاطر پایبند بودن به آرمانها، به خاطر انقلابی که مردم خودشان به پا کردند، به خاطر امامی که خودش را وقف خدا کرده بود، به خاطر پرچم عاشورا، به خاطر دعای ندبه، به خاطر نماز شبهای پنهانی، به خاطر راز و نیازهای عاشقانه...
جنگ هشت سالهی ما از وقتی که دفاع مقدس اسم گرفت، زیبا بود، زیباتر شد. جلوه گرفت. تماشایی شد. دیدنی شد. شنیدنی شد. خاطره شد. شعرو داستان و کتاب و فیلم و سریال شد. اشک و بغض شد. لبخند و طنز شد."دا" شد.
«نورالدین پسر ایرانی» شد. تاریخ شد. شگفتانگیز و با شکوه و ستودنی شد. مثل عاشورا، مثل محرم، مثل کربلا شد.
جنگ هشتسالهی ما از اتحاد بچههای رزمندهی ارتشی و سپاهی و بسیجی به دفاع مقدس معروف شد. برای جنگ نابرابر وقتی شناسنامه به نام دفاع مقدس صادر کردند، که از یک عشق آسمانی روی یک تکه زمین پاک و مطهر زاییده شد و با لالایی آخر شهیدان، لای گلبرگهای لاله و شقایق، عطر جاودانگی گرفت.
دفاع مقدس یک نام مستعار برای یک جنگ نابرابر و تحمیلی نیست، یک اسم با مسمی، با عزت و با غرور، با عظمت و با افتخار و با زیبایی تمام است.
یکی از زیباییهای دفاع مقدس، مادران شهیدان هستند. مادرانی که هنوز شناخته نشدهاند، خودم همین چند روز پیش با یکی از ایشان آشنا شدم. عصر روز جمعه دو هفته قبل در یک خانه کوچک و باصفا درمحلهی آیتالله بروجردی سیرجان چشمم تو چشم مادر شهیدی افتاد که قلب و دلش را به الطاف الهی گره زده است. سالهای سال. بعد از شهادت پسر هجدهسالهاش.
خانهی مادر شهید بیشباهت به یک حسینیه نیست، از در و دیوارش انوار ایمانی و تبرک نام خداوند متعال و ائمه اطهار میتراود و به دیدهها روشنی میبخشد.
در اتاقی که چند تا عکس از فرزند شهید گذاشته شده، مینشینیم و مادر شهید با خوشرویی از خودش، پسرش، زندگیاش و چیزهای دیگر برایمان صحبت میکند.
فاطمه حوایی مادر شهید سید حسن موسوی، میگوید: پنج تا فرزند، قد و نیم قد، چهار تا دختر و یک پسر داشتم که شوهرم توی یک تصادف جان باخت و رفت به رحمت خدا. سال 57. هنوز انقلاب پیروز نشده بود، خیلی مرد خوبی بود. انقلابی بود، راهپیمایی میرفت. با فوت همسرم خیلی تنها شدم. دلخوشیام بچهها بودند که میبایست کار کنم و بزرگشان کنم. دلخوشیام تنها پسرم بود که میگفتم بزرگ میشود و کمک حالم هست. عصای دستم میشود. سیدحسن عین پدرش خوب بود. خیلی به من کمک میکرد با اینکه سنی نداشت، مواظب خواهرهایش بود.
تا اینجای قصه تقدیر الهی برای زن جوان چنین رقم میخورد که بچههای یتیمش را با عزت نفس بزرگ کند. سی و یک شهریور سال 59 جنگ در مرزهای کشور شروع میشود، خبرش به همه جا میرسد، فاطمهخانم که برای پسرش نقشهها کشیده و شاید هر روز به این فکر میکند که خدا کند سیدحسن از سربازی معاف شود که حتماً میشود، گرفتار عشق ناخواسته پسرش میشود، تقصیر خودش هست، او پسرش را اینجور بزرگ کرده، مگر مردم دیگر میگذارند به همین راحتی بچههایشان به این راه قدم بگذارند. حالا چه کند با این عشق و با این پسر و با دل خودش.
یکی بهش میگوید برو جلوی پایگاه بسیج بگو پسرم را نبرید به جبهه... عشق شعلهور پسر فاطمه، جبهه است. شب و روز ندارد. عاشق شده است. بدجوری. عاشق شهادت. مادر تنها، خواهرها. چهار تا. نه. فایده ندارد. راه خدا و پیغمبر و امامان را رفتن همین هزینهها را هم دارد. روضهخوانی، عاشورا و سینه زنی و «یا حسین»(ع) گفتن این آخر و عاقبت را دارد. نه پسرت آرامش دارد و نه قلب خودت میتواند عشق به ولایت را پشت عشق به فرزند و قد و بالای رعنایش و محاسن ریز و نرمی که تازه تو صورتش جوانه زده، قایم کند، گم کند، و به روی خودش نیاورد.
پسر متولد سال 44 در هجده سالگی به جبهه میرود و در آخرین روزهای سال 62 در عملیات خیبر، در اوج جوانی، داوطلب معبر گشایی میشود و در چشم به هم زدنی، ملائک هم عاشقش میشوند و بال و پرش میدهند و سیدحسن مثل هزار سیدحسن دیگر میشود نوداماد حوریهای بهشتی.
فاطمه حوایی پنج سال بعد از فوت همسر، دوباره عزادار میشود. برای پسرش. دل داغدارش را هیچ جوری نمیتواند آرامش ببخشد، همانها که سرکوفتش میزدند: چطور راضی میشوی تنها پسرت برود جبهه، دو چشم داشتند و دو تا دیگر قرض گرفتند که ببینند چطور مادر از خود گذشته تحمل فراق پسر را میکند، که تحمل کرد، خوب خوب هم تحمل کرد، مثل همهی مادرهای آن روزها، دریغ از یک ناشکری یا بیتابی، او دل داغدارش را سپرد به خدا و صبر خواست و صبر خواست. اشک ریخت اما در خفا، نالید اما فقط در تاریکی شب و در پیشگاه قادر متعال، تا اینکه خدا پاداش استقامتش را داد و مزدش این شد: خواب بودم یا نبودم احساس میکردم حرفهایی، صحبتهایی، در دلهایی شبیه آنچه احساس خودم هست، میآید توی ذهنم که انگار بهم میگفتند اینها را بنویس.
فاطمه حوایی فقط سواد قرآنی داشته است. فقط قرآن خواندن مکتب خانهای. خواندن و نوشتن رسمی و مدرسهای اصلاً یاد نداشته است چه رسد به شعر گفتن و آنها روی کاغذ نوشتن: هر وقت میخوابیدم کاغذ و قلم میگذاشتم بالای سرم تا اگر شعری به ذهنم رسید آن را فوراً بنویسم.
مادر شهید دفتری دارد پر از حرفهای منظم، شعرهای الهامی، دردلهای ناگفتنی و گفتنی.
تازه متوجه نوشتههایی شدم که بر در و دیوار اتاق چسبانده شده بود. شعرها میشوند مونس مادر و استقامتش روز به روز بیشتر میشود. میگوید: با راهیان نور رفته بودیم دیدن محل شهادت پسرم، گفتم خدایا، میشود همین جا شعری بگویم که گفتم و نوشتم و شب در جمع خانوادههای شهدا خواندم.
میپرسم حالا هر چه بگویند میتوانید بنویسید که میگوید: بله، به لطف خدا. غروب میشود و ما دلمان نمیآید خانهی شهید را ترک کنیم که باید ترک کنیم. بغض راه گلویم را بیرون ازخانه میگذارم آب شود، دلم نمیخواهد تصویر مادری صبور، محکم و استوار که رابطهاش با خدا آنقدر زیاد و کامل و عطرانگیز است که همهی حرفهایش توصیه به توکل به خداست، پشت پردهای از اشک تار و لرزان شود.
منبع روزنامه جمهوری اسلامی