جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

رسانه ها پل ارتباطی مردم و نظام -۵

محمد هاشمی :رسانه ها پل ارتباطی بین مردم و فرهنگ ساز هستند

کد خبر: ۱۸۳۷۵
محمد هاشمی :رسانه ها پل ارتباطی بین مردم و فرهنگ ساز هستند
"قلم و بیان آزادند بنویسند و بگویند اما توطئه نباید بکنند" این جمله بخشی ازسخنان حضرت امام است که محمد هاشمی ، رییس صدا و سیما در زمان امام راحل در گفت و گو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی و خبری جمارن به آن اشاره کرد. ماحصل این گفت و گو که به مناسبت روز خبرنگار انجام شده است را می خوانید :
نگاه حضرت امام (س) به نقش آزادی بیان در رسانه چه بود و چه رسالتی برای اهالی رسانه قائل بودند؟
امام در مورد آزادی بیان و قلم مطالب زیادی را فرمودند که اگر بخواهیم یک جمع بندی از آن داشته باشیم این است که می فرمایند :" قلم و بیان آزادند بنویسند و بگویند اما توطئه نباید بکنند"
تعریفی هم هست که می گویند آزادند بنویسند اما توطئه نکنند و مفهوم توطئه به مخاطره انداختن مصلحت کشور و انقلاب و تحریف در مسائل نهضت اسلامی است. بنابراین می توان گفت آزادی به معنی این که هر که هرچه می خواهد بگوید و به معنای هرج و مرج نیست بلکه آزادی مشروط به این است که توطئه نکنند.
مسئولیت مدنی و همچنین وظیفه دینی و ملی روزنامه نگاران ازدیدگاه امام خمینی (س) چه بود؟
امام بحث اساسی که در این زمینه مطرح می کردند بحث فرهنگ سازی بود یعنی وقتی انقلاب اسلامی پیروز شد جامعه ی قبل از انقلاب یک جامعه ی مبتنی بر فرهنگ اسلامی نبود،در حقیقت فرهنگ سیاسی حاکم برجامعه یک فرهنگ شاهنشاهی و طاغوتی بود و فرهنگ اجتماعی نیز فرهنگ بی بندباری بود . فرهنگ اقتصادی کشور نیز فرهنگ مبتنی بر عدالت نبود بنابراین مجموع فرهنگی که قبل از پیروزی انقلاب برجامعه حاکم بود فرهنگی ضد اسلام ، طاغوتی و استبدادی بود. انقلاب اسلامی ما یک انقلاب محتوایی و فرهنگی است ،انقلابی است که مبتنی بر ارزش اسلامی است. بنابراین آن تعریفی که امام از رسانه های گروهی و جمعی اعم از صدا و سیما و روزنامه ها داشتند این بود که رسانه ها فرهنگ سازی کنند یعنی فرهنگ و ارزش های اسلامی را در جامعه معرفی کرده و آنقدرآن را تکرار کنند که فرهنگ اسلامی جایگزین فرهنگ طاغوتی و ضد اسلامی شود. این انتظاری بود که امام از رسانه ها داشتند و آن مسئولیتی بود که امام برای رسانه ها قائل می شدند . حتی برای صدا و سیما این جمله از امام بسیار تکرار شده که " صدا و سیما، صدا و سیمای اسلام است " پس باید از این رسانه ارزشها ی اسلامی بیان و تببین شود. ایشان رسالت مطبوعات را فرهنگ سازی وفرهنگ سازی را نیز فرهنگ انقلاب و فرهنگ اسلام می دانستند . مکتب زیربینای انقلاب مکتب اسلام و مکتب اهل بیت است .
نقش رسانه ها در توسعه فرهنگی و سیاسی جامعه چیست ؟
رسانه ها در توسعه نقش زیادی دارند. رسانه ها پل ارتباطی بین مردم هستند و فرهنگ ساز هستند. در گذشته رسانه ها برد کمتری نسبت به امروز داشتند. رسانه های گروهی و جمعی یعنی کل رسانه های که در کشور قابل دریافت هستند با جذابیت های متفاوت وقتی وارد عرصه جامعه می شوند کاملا در جهت فرهنگ سازی عمل می کنند و می توانند فرهنگ جامعه را به راحتی تغییر دهند زیرا نسل جدید تاثیر پذیر هستند. در گذشته بحثی وجود داشت و گفته می شد موارد فرهنگ سازی سینه به سینه است. ولی در دهه حاضر آن فرهنگ سنتی و سینه به سینه در مقایسه با فرهنگ رسانه ها بسیار کمتر است یعنی در اقلیت قرار دارد. امروزه وسیل ارتباط جمعی زیادی از جمله اینترنت و ماهواره وجود دارد، این رسانه ها همه ابزار فرهنگ سازی هستند ، محتوایی که در درون این رسانه ها ریخته و به داخل جامعه منتقل می شود فرهنگ آن جامعه را می سازد. پس رسانه ها نقش زیادی دارند در توسعه کشور دارند ولی این موضوع که رسانه های داخلی نسبت به رسانه های خارجی تا چه اندازه موفق هستند بحث جداگانه ای است . ولی در کل رسانه ها به معنای واقعی کلمه نقش بسیار تاثیر گذار در فرهنگ جامعه یا در تغییر فرهنگ جامعه دارند و این رسانه ها هستند که فرهنگ سازی می کنند.
نظر شما درباره ضرورت آزادی مطبوعات و چارچوب این آزادی چیست؟
آن چیزی که باعث انقلاب اسلامی شد و در واقع یکی از موتور های محرک انقلاب بود و امام به آن بسیار تکیه می کردند بحث آزادی های سیاسی بود. امام فرمودند بحث آزادی های سیاسی اساسی ترین حقوق یک انسان و انسان ها در جامعه محسوب می شود . آزادی سیاسی یعنی این که اشخاص آزاد باشند و به راحتی بتوانند عقاید و نظرات خود را بیان کنند. ولی این آزادی چارچوب دارد و در چارچوب قانون معنا پیدا می کند. ولی در کل آزادی سیاسی جزو اساسی ترین حقوق اولیه انسان ها است . یکی از مواردی که همیشه پایگاه حرکت حضرت امام بود بود این بود که معتقد بودند نظام شاهنشاهی یک نظام قانونی و مبتنی بر آراء مردم نیست و یک نظام غیر قانونی است بنابراین سرنگونی این نظام را وظیفه مردم و آزادی سیاسی را مطالبه حقوق مردم می دانستند و از حکومت ها می خواستند که پاسخگو باشند. بنابراین اگر با این دیدگاه امام به قضیه نگاه کنیم آزادی به این معنا حق مردم است. امام معتقد بودند که خبرنگارباید آزادی بیان و قلم داشته باشد ولی توطئه نکند و این چارچوب باید در هر نظامی وجود داشته باشد.
توصیه امام به صدا و سیما چه بود؟
تعریفی که امام از صدا و سیما داشتند این بود که می گفتند صدا و سیما دانشگاه عمومی سراسری است . دانشگاه به معنی آموزنده بودن، عمومی یعنی برای همه یعنی جناحی نبوده و متعلق به حزب خاصی نباشد و سراسری یعنی این که صدا و سیما باید در کل کشور نیازهای مردم را منعکس کنند . امام معتقد بودند که این رسانه ملی باید آموزنده باشد و ارزش های اسلامی را ترویج و بیان کند. بنابراین می توان گفت توصیه های که معدل تعاریف حضرت امام بود را می توان این گونه تعریف کرد : اول این که صدا وسیما متعلق به به عموم مردم است و برای قشر خاصی نیست دوم این که صدا و سیما باید آموزنده باشد . سوم نباید بد آموزی داشته باشد بلکه باید مروج احکام اهل بیت باشد .
از طرف دیگر مواردی بود که حضرت امام آنرا نفی میکردند به طور مثال این که صدا و سیما نباید با حیثیت مردم بازی کرده واقعیت ها را تحریف کند چه واقعیت های تاریخی و چه واقعیت های اجتماعی و برای این مسائل چارچوبی را برای صدا و سیما مشخص می کردند .
با توجه به این که فرمودید امام برای آزادی بیان بسیار اهمیت قائل بودند بفرمایید دیدگاه ایشان در باره نقد حکومت چه بود؟
در این مورد بیان صریح دارند . درآن زمان صراحتا بیان می کردند که نظام جمهوری اسلامی یک نظام مردمی و مبتنی بر خواست و اراده اسلام و متکی به آراء مردم است . ایشان معتقد بودند که باید باب انتقاد، نصیحت و شکایت از حکام و اعتراض نسبت به کارگزاران باز باشد و مردم باید ناظر کار مسئولین باشند. مسئولین هم در برابرمردم باید پاسخگوی عملکردشان باشند . نظرات حضرت امام درباره رابطه مردم و رسانه ها و حکومت در صحیفه امام بسیار روشن آمده است و ایشان صریحا بیان کردند که انتقاد باید وجود داشته باشد و کسی که مسئول است باید پاسخگو بوده و مردم نیزحق نظارت دارند.
وظیفه رسانه در خصوص تبلیغ اندیشه های امام چیست ؟
انقلاب اسلامی مبتنی بر اندیشه های امام است . البته زیر بنای فکری و اندیشه امام نیز مکتب اهل بیت بوده است. بنابراین انقلاب بدون اندیشه های امام از بستر خود خارج می شود. پس رسانه ها وظیفه دارند که همواره اندیشه امام را به عنوان چراغ راهنمای هم مردم و هم مسئولان تبیین کنند . یعنی راه سعادت مردم ایران از اندیشه های امام می گذرد و اگر از اندیشه های امام غفلت کنیم یا انحرافی از اندیشه های امام به وجود آید درانقلاب نیز انحراف به وجود می آید . مطبوعات در این زمینه واقعا وظیفه سنگینی دارند زیرا امام در بین مردم نیستند و نسل فعلی و نسل آینده امام را از روی اندیشه های ایشان خواهند شناخت پس تبیین اندیشه های امام به عهده رسانه ها است و رسانه ها باید این اندیشه ها را بازگو کرده و به ادبیات و فرهنگ جامعه تبدیل کنند .
انتهای پیام

دیدگاه شما