اشاره: شاید بتوان حجاب و مساله پوشش زنان را یکی از مهمترین چالش های اجتماعی ایران معاصر قلمداد کرد نظام پهلوی با اجباری کردن کشف حجاب، جامعه را به التهاب و واکنش اعتراضی کشاند و در نظام جمهوری اسلامی نیز، برخی ها برخلاف اندیشه های معمار کبیر انقلاب اسلامی، رفتارها و تصمیمات اشتباهی اتخاذ کردند که در نهایت به نارضایتی بخشی از جامعه منجر شد. برآنیم به مناسبت کشف حجاب، اندیشه های بنیانگذار نظام جمهوری اسلامی را بازکاوی کنیم. آنچه در ذیل می آید، سخنرانی امام درباره توطئه کشف حجاب در 22 اسفند 1361 است:
بسم اللَّه الرحمن الرحیم
منحرف نمودن جوانان به نام تمدن
باید از خانمهاى محترم و بانوان معظم قم و حضار محترم که امروز در اینجا تشریف دارند تشکر کنم و قدردانى. شاید من بهتر از دیگران مشکلاتى که بر این مملکت در طول سلطنت این پدر و پسر گذشت شاهد بودهام، و به اندازه من کمتر کسى از باب اینکه عمرش وفا نکرده است، شاهد این مسائل بود.
اکثر شما خانمها آن زمان را یاد ندارید و شاید در بین شما بسیار کم باشد که آن زمان اسفبار را یاد داشته باشد. در آن زمان به اسم اینکه مىخواهیم نیمى از جمعیت ایران را فعال کنیم، آن شقىّ جنایتکار دست به یک جنایت زد و آن جنایت کشف حجاب بود؛ و به جاى اینکه نیمى از جمعیت ایران را فعال کند آن نیم دیگرى هم که نیمه مردان بود به طور بسیار زیادى از فعالیت انداختند و این عروسکهایى که درست کردند و در همه ادارات جا دادند و در همه خیابانها راه انداختند، آنهایى که در ادارات بودند، سایر افرادى که در ادارات بودند را هم از کارهاى خودشان بازداشتند و آنهایى که در خیابانها رها بودند، جوانهاى ما را به فساد کشاندند و فعالیت جوانهاى ما را از دست آنها گرفتند.
به اصطلاح خودشان مىخواستند که تمدن شرق را وارد ایران کنند، و با آن وضعى که درست کردند، تمدن بزرگ اسلامى را هم از بین بردند. و بحمد اللَّه در شهر مقدس قم آن چنان پایدارى کردند خانمها و بانوان که مشت به دهن آنها زدند و در تهران و سایرشهرها هم اکثریت زنها، اکثریت بانوان با آن مخالفت کردند و تو دهنى زدند؛ و همان مقدار از عروسکهایى که خودشان را مهیا کرده بودند براى اینکه، ایران را به فساد بکشند، کافى بود که جوانهاى ما را، چه دخترها و چه پسرها را منحرف کنند. و خداى تبارک و تعالى بر ما، بر ملت ما منت گذاشت و نجات داد این ملت را، این بانوان را از آن نقشههایى که آنها کشیده بودند. و شما ملاحظه کنید در طول سلطنت این دو نفر فاسد، این خانمهایى که آمدند بیرون و وارد جامعه شدند، اینها چه کار مثبتى انجام دادند؟ الآن را مقایسه کنید با آن وقت.
فعالیت ارزشمند بانوان در عرصههاى مختلف
الآن ایران تقریباً یک مدرسه شده است و در هر جاى ایران که انسان نگاه مىکند، بانوان آنجا مشغول فعالیت اسلامى، دینى و حتى فعالیت سیاسى هستند، با حفظ عفافشان، با حفظ شرفشان. آنها در طول این مدت که رها بودند در بین مردم، جز فساد ایجاد نکردند. و این بانوان در این مدت کم، آن قدر فعالیت کردند که شما نمونهاش را در قم ملاحظه مىکنید، و از این نمونه در شهرهاى دیگرى هم هست. و البته من باید تشکر کنم از اهالى قم و از بانوان معظم قم که در یک همچو اوقاتى که ما گرفتار ابرقدرتها و قدرتهاى فاسد هستیم و ایران از هر طرف مورد حمله آنها هستند، شما بانوان در پشت جبهه، آن فعالیتى را مىکنید که آن سلحشوران در جبههها، و همان طورى که آنها مشغول فعالیت هستند، شما مشغول فعالیت هستید. یک راه، از راه ساختن خود و جوانهاى خود و خانمهاى جوان و یک راه، از راه پشتیبانى به آنهایى که در جبهه هستند؛ و این یک امرى است که بسیار مورد تشکر است و بسیار ارزنده است و در پیش خداى تبارک و تعالى ارزندگى شایان دارد. و اما هر کارى که انسان اشتغال به آن دارد، خصوصاً کارهاى اسلامى و انسانى، البته یک دسته هم پیدا مىشوند که در مقابل این کارها براى اینکه یا حس حسادت دارند و یا حس رقابت و اینها، یا انحراف دارند، البته آنها مخالفت مىکنند و شما کسانى که مشغول به این مؤسسه هستند و مدیران این مؤسسه هستند و کسانى که در این مؤسسه مشغول خدمت هستند و کسانى که در این کلاسهاى درس مشغول درس خواندن هستند، توقع این را نداشته باشید که همه بانوانى که هستند و همه زنهایى که هستند با شما موافق باشند. هستند در بین اشخاص کسانى که آنها نمىتوانند این مسائل اسلامى را ببینند. و بعضى از آنها مسائل اسلامى را یک مسائلى مىدانند که با تمدن شرق چون مخالف است و با تمدن غرب چون مخالف است از این جهت، ارتجاعى است. پیشرفتگى را آنها به این مىدانند که یا تابع غرب باشند و غربزده و یا تابع شرق باشند و شرقزده. و امروز که ایران دست رد به سینه هر دو گروه زده است و نه متمایل به شرق است و نه متمایل به غرب و مىخواهد انسانى زندگى کند، با شرافت و ارزندگى انسان شروع کند به کار، البته کارشکنیها هست. لکن آنهایى که کارشکنى مىکنند اگر مسلمان هستند، این خدمت بزرگى که این خانمها و این بانوان دارند مىکنند و پیش خدا خدمت شایسته است، از معاصى کبیره است که کارشکنى در این موضوع بکنند. و اگر چنانچه آنها هستند که پایبند به اسلام نیستند و مىخواهند هرزگى بکنند، فصل هرزگى گذشت. دیگر به شما اجازه نمىدهند بانوان ایران که کارهایى که سابق مىکردید این کارها را اعاده بدهید. و من باید از همه شماها تشکر کنم. و البته شماها بحمد اللَّه مشغول فعالیت دینى هستید و بینش سیاسى هم در بین شماها هست و در بین بانوان ایران، هم بینش دینى هست و هم بینش سیاسى، و از آن چیزى که شما را بازمىداشت از اینکه فعالیت سیاسى و دینى بکنید آن موانع مرتفع شد. و امیدوارم بزودى شما به یک پایهاى برسید که هر کدامتان بتوانید عدهاى را تربیت کنید. و ان شاء اللَّه ایران یک ایران زنده، یک ایران پاینده، یک ایران مقاوم در مقابل شرق و غرب و در مقابل آنهایى که در مقابل ما ایستادهاند باشد.
عدم تعهد کشورها نسبت به قدرتهاى بزرگ
و اما یک کلمه هم راجع به مسائلى که در این اوقات پیش آمده است عرض کنم. یکى از مسائل، این کنفرانس سران به اصطلاح غیر متعهدهاست. این کنفرانسى که سران اول در سابق تأسیس کردند افراد بسیار متعهدى به اسلام و به کشورهاى خودشان بودند، و غیر متعهد نسبت به قدرتهاى بزرگ. لکن امروز مخلوط شده است از یک جنسهاى مختلف، بسیاریشان آنها هستند که غیر متعهدند و بعضى از آنها، آنها هستند که اگر اینها غیر متعهد باشند ما متعهد نباید داشته باشیم. اگر بنا باشد که حسین اردنى «1» و حسن «2» و حُسنى مبارک «3» و امثال اینها غیر متعهدند، همه غیر متعهدند، پس نباید بگویند که یک دسته متعهد، یک دسته غیر متعهد. و از کارهایى که باید این کنفرانسِ غیر متعهدین انجام بدهند که در رأس همه کارهاست و باید بعدها هم این مطلب را انجام بدهند، این است که اول متعهد و غیر متعهد را از هم جدا کنند. هر کس ادعا کرد که من غیر متعهدم، در بین خودشان راه ندهند. چه بسا افرادى که وابستگى آنها و غلام حلقه به گوش بودن آنها نسبت به شرق و نسبت به غرب از آن متعهدینى که هستند زیادتر است، و اگر وارد اینها باشند و نفوذ در اینها بکنند راه را منحرف مىکنند و دیگران را منحرف مىکنند.
لزوم تصفیه عناصر وابسته از کشورهاى غیر متعهد
باید اول این کشورهاى غیر متعهد، این کشورهایى که مىخواهند مستقل باشند، این کشورهایى که خودشان را غیر متعهد مىخواهند [تصفیه] بکنند، اول تصفیه کنند این مجلس خودشان را، این کنفرانس خودشان را، این جنبش خودشان را، تصفیه کنند از عناصرى که اینها به اسم غیر متعهد وارد مىشوند و مىخواهند خدمت کنند یا به امریکا، که اکثراً این طورند یا به شوروى که آن هم بسیارند. اگر اینها در بین شما باشند نمىگذارند که شما غیر متعهد بمانید، نمىگذارند که شما براى کشورهاى ضعیف کار بکنید، نمىگذارند که شما وابستگیهاى خودتان را از کشورها جدا کنید. اینها در شعار از شما پیشاند. شما ببینید که در این کنفرانسى که اخیراً همین چند روز تأسیس شد و پایان یافت، یکى از کسانى که طرفدارى کرد امریکا بود. امریکایى که همه عالم را مىخواهد تحت قدرت خودش بیاورد. اگر چنانچه این کنفرانس را او مىترسید ازِش، و گمان مىکرد که این کنفرانس بر ضدّ او خواهند قیام کرد، هیچ وقت از او تعریف نمىکرد، از اینها تعریف نمىکردند، لکن آنها از این کنفرانس تجلیل کردند. براى اینکه دلبستگى آنها به افرادى است که وارد این کنفرانس شدهاند، مثل حسین اردنى و حسنى و امثال اینها و صدام. اینها وارد شدند به اسم اینکه ما غیر متعهد هستیم، و این غیر متعهدها مىخواهند همه شما را به مثل خودشان غیر متعهد بکنند. اگر شما بخواهید که واقعاً یک جمعیت غیر متعهد، یک سران غیر متعهد باشید و بتوانید به آن عدم تعهد خودتان عمل بکنید، در رأس امور تصفیه است. اگر یک نفر فاسد در بین شما باشد نمىگذارد کار شما انجام بگیرد. باید اول امثال اینها را، صدام را، حسین را، حسنى را، حسن را و امثال اینها را از بین خودتان طرد کنید تا بتوانید یک کنفرانس صحیح تشکیل بدهید و یک جنبش غیر متعهد باشد. و الّا هر چند سال یک دفعه شما اجتماع مىکنید با آن همه زحمت، با آن همه خرج، با آن همه گرفتارى، بیش از یک مسائلى که طرح مىشود و گفته مىشود و بعدش هم عمل نمىشود، بیش از این کارى انجام نمىدهید. و این براى این است که، بین شما اینهایى که نفوذ کردهاند نمىگذارند که کارها انجام بگیرد.
عدم تعهد ایران در قبال قدرتها
باید در رأس امور این باشد که اینها کنار بروند و خودتان بنشینید، همان طور که ایران دستش را پیش هیچ کس دراز نمىکند و نکرده است در این چند سال و مستقل ایستاده است و زن و مردش ایستاده است در مقابل امریکا و در مقابل شوروى و در مقابل هر متعدّى. اینها غیر متعهدند واقعاً، نه تعهد فرهنگى دارند، نه تعهد نظامى دارند، نه تعهدهاى دیگرى دارند اما اگر یک جایى باشد که بگویند که ما تعهد نظامى نداریم اما تعهد فرهنگى داشته باشند، تعهد فرهنگى بدتر از تعهد نظامى است، وابستگى است نه تعهد. آنها هم که مىگویند تعهد و لا تعهد، اصلًا شما وابسته هستید و غلام حلقه به گوش اینها، بعضى از اینها هستند. اگر بخواهید که متعهد نباشید باید اساس را عوض بکنید نه تعهد از یک راه نظامى فقط. باید شما غیر متعهد و غیر وابسته باشید، در صنعت، در فرهنگ، در همه امورى که یک کشورى احتیاج به آن دارد؛ اگر این طور شد غیر متعهد مىشوید و مىتوانید سرپاى خودتان بایستید. و اگر این افراد وارد شما باشند نمىگذارند شما غیر متعهد بمانید و شما را وابسته مىکنند و شما را بدتر از تعهد درست مىکنند؛ براى اینکه، تعهد طرفینى است، این براى او تعهد مىکند او براى این تعهد مىکند. اما اینها مىخواهند وابسته کنند و بىچون و چرا همان طور که خودشان وابسته هستند و براى آنها کار مىکنند و همه دارایى کشور خودشان را با آن فقرایى که سرتاسر کشورشان هست به جیب ابرقدرتها مىریزند، اینها وقتى که وارد بشوند در بین شما همین کار را سر شما درمىآورند. من امیدوارم که غیر متعهدهاى واقعى در فکر بیفتند و این اشخاص فاسد تفاله را بیرون بریزند تا بتوانند براى کشورهاى خودشان و براى ملتهاى ضعیف یک کارى انجام بدهند.
ان شاء اللَّه خداوند به همه شما سلامت و صحت عنایت کند، و همه ما و شما را فعال کند در راه خدمت به مستضعفین، در راه خدمت به مستمندان، در راه سوادآموزى، در راه آموزش، در راه پرورش و همه شما ان شاء اللَّه به خدا سپرده باشید.
و السلام علیکم و رحمة اللَّه
منبع: صحیفه امام، ج17، صص 359 الی 365