دانش آموزان پایه نهم؛ قربانی بی برنامگی ها / هدایت تحصیلی و سردرگمی دانش آموزان و مشاوران

پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران: با اجرای طرح 6-3-3، که بسیاری از کارشناسان اجرای آن را شتاب زده می دانند، بحث انتخاب رشته ی دانش آموزان، به پایه نهم منتقل شده است، که در دوره متوسطه اول قرار دارد. در نظام گذشته، انتخاب رشته بعد از پایه اول دبیرستان صورت می پذیرفت که این پایه اول، در دبیرستان بود.

اینک اما هدایت تحصیلی، در دوره متوسطه اول، یعنی پایه نهم صورت می گیرد. بعد از کش و قوس های فراوان و تاخیرات غیر موجه، چند روز پیش برگه های هدایت تحصیلی دانش آموزان آماده شد که این برگه ها، چندان مطلوب و مورد رضایت کارشناسان و مشاوران مدارس نبود.

عباس فرجی، کارشناس مسائل آموزشی و عضو شورای نویسندگان تارنمای صدای معلم، که بیش از 24 سال سابقه مشاوره در مدارس تهران را دارد به عنوان منتقد با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران به گفت و گو پرداخت.

وقتی دانش آموزان پایه نهم فراموش می شوند

فرجی با انتقاد از تاخیر در اجرای هدایت تحصیلی دانش آموزان نهم، به خبرنگار جماران گفت: « به طور مشخص از اوایل آبان ماه، موضوع هدایت تحصیلی دانش آموزان پایه نهم، روی میز مسئولان آموزش و پرورش قرار گرفت؛ یعنی بسیار دیرتر از آن چه که بشود فکرش را کرد. دانش آموزان پایه نهم، دو سال گذشته، یعنی پایه هفتم و هشتم را در متوسطه اول گذرانده اند و اینک به پایه نهم رسیده اند؛ فرض این است که مسئولان محترم آموزش و پرورش، می دانستند که وقتی سیستم آموزش و پرورش به 6-3-3 تغییر یافته، دیگر دانش آموزی در متوسطه دوم انتخاب رشته نخواهد کرد.»

اقدام غیر کارشناسانه ی آموزش و پروش

وی افزود: « تاخیر در تدوین آیین نامه دقیق هدایت تحصیلی، فقط یک شبهه را ایجاد می کند و آن این است که از اساس مسئولان آموزش و پرورش، دانش آموزان نهم متوسطه را فراموش کرده بودند. حال که مسئولان امر متوجه اوضاع شده اند، در اقدامی غیر کارشناسانه، تصمیم گرفتند شیوه نامه ی هدایت تحصیلی را عوض کنند تا مثلا بگویند کاری هم در آموزش و پرورش وزارت آقای فانی صورت گرفته است.»

گفته های مدیر کل شهر تهران؛ 15 سال پیش خیانت کردند!/دانش آموزان را به هنرستان ها هدایت کنید

فرجی با اشاره به سخنان اسفندیار چهاربند، در جمع مشاوران ابراز داشت: « مدیرکل شهر تهران، در اولین گردهمایی مشاوران عنوان کرد که در 15 سال پیش، مسئولان آموزش و پرورش خیانت کرده اند و هر چه الان در آموزش و پرورش مشکل داریم، ریشه در آن جا دارد؛ لذا ما قرار است طرحی نو دراندازیم و همه مشاوران را تشویق کرد که دانش آموزان را به رشته فنی و حرفه ای و هنرستان ها ترغیب کنند و مشاوران و مدیران مدارس هم در اقدامی هماهنگ، هم سو با منویات مدیرکل شهر تهران، چنین کردند.»

علاقه دانش آموزان به رشته تجربی بیشتر است

وی اضافه کرد: «گرچه از همان ابتدا معلوم بود که طرحی که در آن جلسه و به آن صورت مطرح شد، سرانجام خوبی نخواهد داشت؛ چرا که خروجی صحبت های آقای چهاربند، به این جا منتهی می شود که مدیرکل آموزش متوسطه دوم وزارت آموزش‌ و پرورش، با اشاره به رشته‌های پُرطرفدار تحصیلی میان دانش آموزان دختر و پسر، می گوید که هم‌اکنون با مُشکل گرایش زیاد به رشته تجربی و تمایل کم به رشته ریاضی مواجهیم. و این یعنی این که گویا گرچه تبلیغ برای رفتن دانش آموزان به فنی و حرفه ای بسیار زیاد بوده، ولیکن دانش آموزان علاقه ی بیشتری برای رفتن به رشته تجربی پیدا کرده اند.

تاخیر یک ماهه ای که دردسر ساز خواهد شد

فرجی با انتقاد از دیر نوشته شدن طرح هدایت تحصیلی خاطر نشان کرد: «به نظر من، طرحی که در دقیقه نود نوشته شده باشد، مدیران و طراحانش مهم ترین مشکل آن خواهند بود. هر چه به روزهای پایانی سال نزدیک می شود، بیشتر متوجه می شویم که مسئولان اساساً بدون هیچ برنامه و چشم اندازی گام برداشته اند؛ به گونه ای که علی رغم وعده هایی که داده شده بود، برگه های هدایت تحصیلی نه تنها در خرداد آماده نشد بلکه به روزهای پایانی تیر ماه کشیده شد.»

مشاورانی که از نحوه هدایت تحصیلی بی خبر بودند!

وی ادامه داد: « سر انجام در 19 تیر، اولین برگ های هدایت تحصیلی دانش آموزان منتشر شد که البته با کلی سئوال و ابهام همراه بود. مهم ترین مسئله این بود که تا آن زمان، هیچ یک از مدیران و مشاوران مدارس نمی دانستند این برگه ها دقیقا چگونه هستند.»

فرجی اظهار کرد:« این را بدیهی ترین موضوع می دانم که یک مشاور قبل از آن که بخواهد دانش آموز خود را هدایت کند، بداند ابزاری که در اختیار دارد چگونه است؛ مثل آن که جراحی به اتاق عملی فرستاده شود، بدون آن که بداند در اتاق عملش چه وسایلی در اختیار او قرار خواهد گرفت؟ الان دقیقا این اتفاق افتاده است.»

دانش آموزان می توانند 12 رشته تحصیلی را انتخاب کنند

فرجی به محتوای برگه های هدایت تحصیلی اشاره کرد و گفت: «آن چه در برخورد اولیه با این برگه ها، توجه همگان را به خود جلب می نماید این است که دانش آموزان، مجاز به انتخاب تمامی 12 رشته تحصیلی در متوسطه دوم هستند؛ با این تفاوت که برای هر یک از این رشته ها، اولویتی لحاظ شده است.حتی دانش آموزانی که در یک یا چند ماده درسی، نمره لازم را کسب نکرده اند، باز هم شرایط رشته را آورده اند و این در نوع خودش بسیار جالب توجه است!»

مشکلاتی که در ساماندهی مدارس پیش خواهد آمد

وی اضافه کرد:« در این شیوه اگر فرض بگیریم؛ دانش آموز بخواهد انتخاب رشته کند، از آن جا که مجاز به انتخاب تمامی رشته ها می باشد، ایجاد تعادل برای سامان دهی در مدارس دچار مشکل جدی خواهد شد.»

عدم توجه به استعدادهای دانش آموزان

فرجی عدم توجه به استعدادهای دانش آموزان را یکی دیگر از اشکالات این برگه ها دانست و گفت: « در این برگ هدایت تحصیلی، به نظر می رسد درصدی که برای علاقه دانش آموز در نظر گرفته شده، بسیار بیشتر از استعداد دانش آموز باشد؛ چرا که وقتی دانش آموزی مجاز به انتخاب تمامی رشته ها است، بدون آن که شرایط علمی لازم را کسب کرده باشد، نشان از آن دارد که استعداد دانش آموز اصلا لحاظ نشده است.»

هزینه های که هدر شد!

وی اضافه کرد: « با این شیوه ی هدایت تحصیلی، تمامی دفترچه هایی که بعد از تعطیلات نوروزی در کلیه استان تهران با هزینه گزاف چاپ شده و در اختیار مدارس قرار گرفته بود، بی فایده خواهد ماند؛ هزینه ای که معلوم نیست از جیب چه کسی خارج شد و در جیب چه کسی وارد شد؛ اما آن چه مسلم است هزینه کمی نبوده است.»

برگه هایی که فاقد سوابق تحصیلی دانش آموزان است

این فعال رسانه ای به اشکال دیگر این برگه ها اشاره کرد و اذعان داشت: « این برگه، متاسفانه فاقد سوابق تحصیلی دانش آموز است و لذا مشاوران وقتی آن را مشاهده می کنند، نمی دانند آیا دانش آموز شرایط علمی لازم را برای ورود به رشته مورد نظر را احراز نموده است یا خیر؟در گذشته، در برگه های هدایت تحصیلی دانش آموزان، علاوه بر امتیازات مشاوره ای، سوابق تحصیلی دانش آموز نیز در آن لحاظ شده بود، لذا مشاور بر اساس علاقه و استعداد دانش آموز، می توانست به هدایت دانش آموز به رشته تحصیلی اقدام کند.»

طرحی که خواسته ی مدیران را برای هدایت دانش آموزان به فنی حرفه ای برآورده نمی کند

وی اضافه کرد :« متاسفانه موضوعی که بسیار بارز است، آن است که این طرح، فاقد هر گونه کار کارشناسی بوده است؛ به این صورت که علی رغم توجه مسئولان برای هدایت دانش آموزان به رشته های فنی و حرفه ای، در اخبار این گونه منتشر می شود که اقبال دانش اموزان به رشته تجربی بسیار زیادتر بوده است، مثلا همان طور که پیشتر گفتم بنا به گفته مدیرکل آموزش متوسطه دوم وزارت آموزش‌وپرورش هم‌اکنون با مُشکل گرایش زیاد به رشته تجربی و تمایل کم به رشته ریاضی مواجهیم.»

مشکل در مدارس مقصد

فرجی به اشکال دیگری اشاره داشت و گفت: «در این برگه هدایت تحصیلی، وقتی کف معدل منطقه مشخص شود، برای پر کردن مدارس مقصد، به طور حتما دچار مشکل خواهیم شد؛ مثلا شما تصور کنید که دو دبیرستان همجوار، یکی از شرایط تحصیلی برخوردار و دیگر محروم وجود داشته باشند. وقتی کف معدل منطقه ای مشخص شود، دبیرستان مقصد را عمدتا دانش آموزان دبیرستان برخوردار پر خواهند کرد. تا این جای داستان قابل فهم است؛ اما اگر هر دو مدرسه محروم باشند، دچار یک مشکل عمده خواهیم شد؛ به این صورت که دانش آموزانی با حداقل نمره می توانند در رشته مورد نظر خود ثبت نام کنند ولی دانش آموزانی دیگر با حداکثر نمره ای که کسب کرده اند، در دبیرستان دیگر قادر به ثبت نام در رشته مورد نظر نخواهند شد و این یک نوع بی عدالتی آشکار محسوب می شود.»

وقتی سیاست ها تغییر می کند

وی اضافه کرد :« در جلسات توجیهی تاکید بر آن بوده که دانش آموزان بر اساس اولویت اولشان،هدایت و سامان دهی خواهند شد ولی گویا اکنون این وضع تغییر یافته و دانش آموزان می توانند هر کدام از اولویت هایی که کسب کرده اند، بر اساس ظرفیت منطقه ای برای ادامه تحصیل انتخاب نمایند.»

هنرستان کافی وجود ندارد

فرجی مشکل دیگر را نبود هنرستان های کافی دانست و ابراز داشت:« با توجه به تاکید مسئولان برای هدایت دانش اموزان به رشته فنی و حرفه ای، در حال حاضر در بسیاری از مناطق، دانش آموزان رغبت زیادی برای ورود به رشته فنی و حرفه داشته اند؛ در حالی که هنرستان کافی با رشته ی مورد نظر به اندازه تقاضا وجود ندارد. این نشان از آن دارد که مسئولان مربوطه، پیش بینی لازم را در این خصوص نداشته اند تا بر اساس نیاز، ظرفیت ایجاد کنند؛ لذا فقط تشویق دانش آموزان برای رفتن به رشته هنرستان را مهم دانسته اند.»

عدم تقسیم عادلانه ی ظرفیت ها

وی ادامه داد:« در جداولی که در دفترچه های ارسالی توسط اداره کل شهر تهران به مدارس داده شده، گاهی مشاهده می شود که ظرفیت ها عادلانه تقسیم نشده است. حتی گاهی این دفترچه در سهمیه بندی اشکالات زیادی داشته اند که موقع توزیع، مشاوران و مدیران مجبور بوده اند به آن ها اصلاحیه بزنند.»

عدم رضایت مشاوران

فرجی در دنباله سخنانش تاکید کرد: «تاکید و برگه برنده مسئولان، به قدرت اقناع گری مشاوران مدارس است و این در حالی است که نه مشاوران نسبت به آن چه که در حال رخ دادن است رضایت دارند و نه این شیوه را قبول دارند؛ لذا در این میان، حجم سنگینی از اعتراضات متوجه منطقه و استان خواهد شد و طبعا مناطق و استان نیز حرفی که بشود به آن استناد کرد را در اختیار ندارند.»

مشاوران:چه باید بکنیم!

وی تصریح کرد :« با تمام اتفاقاتی که در حال رخ دادن است، متاسفانه هیچ گونه دستورالعمل اجرایی که به طور مشخص توضیح دهد مشاوران و مدیران متوسطه چه باید بکنند و چه شیوه ای را باید در پیش بگیرند، هنوز صادر نشده است؛ یعنی اگر هر یک از اولیا و دانش آموز اعتراضی داشته باشد، مشاوران و مدیران نمی دانند به چه چیزی باید استناد کنند تا پاسخ آن ها را بدهند.»

طبل تو خالی

فرجی در باره این طرح خاطر نشان کرد: «مسئولان آموزش و پرورش، متاسفانه از ابتدای سال تحصیلی، طبل هایی را به صدا در آوردند که از همان اول هم خالی بود این وسط،کلی هزینه مالی و زمانی روی دوش آموزش و پرورش ماند. همچنین هزینه روحی و روانی روی اولیاء و دانش اموزان هزینه ی احساسی و فکر روی دوش مشاوران و مدیران مدارس. مشاورانی که به جد و به حق معترض هستند؛ چرا که نه از تابستان خود توانسته اند استفاده داشته باشند و نه توانسته اند کاری که قبل از خرداد می توانستند به راحتی انجام بدهند به اتمام برسانند.».

مشکلات کلان مدیرتی در آموزش و پرورش

وی ادامه داد: «اگر سر جمع این هزینه را کنار هم بگذاریم، متوجه خواهیم شد که چرا مدیر کل شهر تهران، در مصاحبه ای گفته است فقط30 درصد امتحانات داخلی مدارس را تایید می کند؛ چون مشکل از نحوه برگزاری امتحانات نیست؛ مشکل از مدیریت کلان آموزش و پرورش است که تکلیف خودش را هم نمی داند، لذا انتظاری نباید داشته باشد که همه چیز درست و کامل باشد.»