جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

وحدت حوزه و دانشگاه

رییس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی: وحدت حوزه ای کردن دانشگاه و یا دانشگاهی کردن حوزه نیست

استاد حوزه علمیه قم گفت: وحدت از دیدگاه امام این بود که علوم حوزه و دانشگاه باید در کارکرد هم جهت باشند و جهت واحدی را در ارتباط با سرنوشت کشور و وحدت کارکردی داشته باشند.

کد خبر: ۱۳۳۵۳
رییس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی: وحدت حوزه ای کردن دانشگاه و یا دانشگاهی کردن حوزه نیست
حوزه و دانشگاه به عنوان دو بازوی علمی و فرهنگی ولایت، مسئول پاسداری از فرهنگ و ارزش های اسلامی نظام اند. از این رو وحدت این دو نهاد از اهم اموری است که در تبیین جایگاه فکری و فرهنگی نظام باید مورد توجه قرار گیرد. موانع آن برطرف شود؛ زیرا وجود تضاد در مبانی نظری، عقیدتی و علمی این دو پایگاه مهم به ایجاد ناهماهنگی و تضاد در اداره نظام اسلامی منجر می شود و تضعیف نظام را در پی خواهد داشت. از این رو انتظار می رود که وحدت حوزه و دانشگاه امری جدی و مهم و در صدر برنامه های این دو نهاد قرار گیرد.
امروز وحدت حوزه و دانشگاه برای تحکیم پایه های انقلاب اسلامی و جلوگیری نفوذ بیگانگان در جامعه ضروری است. نقش مهم این دو مرکز علمی و فرهنگی در کیفیت اداره نظام و مقابله با تهاجم همه جانبه استکبار جهانی، وحدت این دو نهاد را به ضرورت گریزناپذیری بدل کرده است. امام خمینی(س)می فرمایند: استقلال کشور ما منوط به استقلال همین دانشگاه ها و فیضیه ها است. دانشگاهیان و جوانان برومند عزیز هر چه بیشتر با روحانیان و طلاب علوم اسلامی پیوند دوستی و تفاهم را محکم تر و استوارتر سازند و از نقشه ها و توطئه های دشمن غدار غافل نباشند.
پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران به مناسبت روز وحدت حوزه و دانشگاه در این خصوص با حجت الاسلام و المسلمین احمد مبلغی، رییس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، استاد حوزه علمیه قم به گفت‌وگویی پرداخته است که در پی می ‌آید:
چرا امام بحث وحدت میان حوزه و دانشگاه را مطرح کردند و نوع نگاه امام به این دو نهاد چگونه بود؟
در نگاه امام خمینی(س) پاره ای از اندیشه های کلیدی و محوری وجود داشت که معتقد بود اگر این اندیشه ها استقرار پیدا کند چارچوبی را می سازد که در آن چارچوب همه اقدمات و تحرکات رنگ مثبت و درست و ایجابی به خود می گیرد. یکی از آن اندیشه های محوری امام خمینی(س) ایجاد تعامل و ارتباط متقابل و سازنده میان دو نهاد حوزه و دانشگاه بود . تکرار این ارتباط در سخن امام و اصرار ایشان بر پیگیری این اندیشه بسیار محسوس بود. حقیقتا امام از هر فرصتی برای طرح این مساله بهره می گرفت و گاه فراتر از توصیه به خطوط و محورهای چنین تعاملی توجه می فرمود و ضرورت های انجام آن را برای مسئولان گوشزد می فرمود. بعضی از این محورها که در این گفت و گو قابل طرح است را می گویم وگر نه با مطالعه می توان به یک چارچوب دقیق تری رسید و تحلیل کامل تری از آنچه مد نظر امام در بحث وحدت حوزه و دانشگاه بود مطرح کرد.
محورهای مورد تاکید امام در بحث وحدت حوزه و دانشگاه چه مسایلی بودند؟
یکی از محورهای مورد نظر امام خمینی(س) آن بود که اصولا حوزه و دانشگاه را دو مغز متفکر برای جامعه به حساب می آوردند و پیشرفت جامعه را ناشی از فعالیت و به صحنه آمده این دو مغز متفکر به حساب می آوردند. در نگاه امام چنین ارایه شده بود که نه حوزه به تنهایی و نه دانشگاه به تنهایی قادر است پیشرفت را برای کشور رقم بزند و حتما باید این دو مغز متفکر در ساحت فعالیت انقلاب و کشور حضور داشته باشند تا پیشرفت رقم بخورد. پس در اندیشه امام حوزه و دانشگاه دو مغز متفکر جامعه هستند و حضور یکی ضامن و عامل پیشرفت به تنهایی نیست و حضور هر دو ضروری و لازم است و اینکه حوزه و دانشگاه حتما باید در یک تعامل و یک ارتباط متقابل با هم قرار بگیرند و بدون قرار گرفتن در یک تعامل و چرخه ارتباطی متقابل حضور این دو در عرصه شکننده خواهد بود.
اتحاد حوزه و دانشگاه چگونه میسر می شود؟
برای اینکه حضور گرم حوزه و دانشگاه را در کنار فعالیت های اجتماعی و علمی در جامعه داشته باشیم لازم است حوزه و دانشگاه پیشاپیش با هم اتحاد و ارتباط برقرار کنند و یک همسویی و هم جهتی با هم داشته باشند این مساله مستلزم داشتن یک باز تعریف از فعالیت های حوزه و دانشگاه در کنار هم است تا حضورهیچ یک نسبت به حضور دیگری شکننده نباشد و البته امام معتقد بود که اگر حوزه با دانشگاه تعامل داشته باشد در واقع به خود حوزه خدمت کرده و به دانشگاه هم همین طور لذا این مسئله از اندیشه های محوری امام در قبال وحدت حوزه و دانشگاه بود.
آیا وحدت در اندیشه امام به معنای حوزه ای کردن دانشگاه یا دانشگاهی کردن حوزه است؟
اندیشه محوری دیگری که در کلام امام بود پذیرش وحدت حوزه و دانشگاه بر اساس واقعیت های هریک از این دو است .وحدت به معنی حوزه ای کردن دانشگاه و یا دانشگاهی کردن حوزه نیست. وحدت به معنای دست شستن دانشگاه از علوم خود و اکتفا به علوم حوزوی و دست شستن حوزه از علوم خود و رفتن به سمت علوم دانشگاهی نیست. وحدت به معنای تدریس علوم دانشگاهی در حوزه با همان شکل و قوت و در همان سبک نیست و یا تدریس علوم حوزوی در دانشگاه با همان قوت و سبک و میزان. وحدت به معنی باقی ماندن هر یک ازاین دو به عنوان یک هویت ویژه است یعنی حوزه با همین ماهیت همچنان حوزه باقی بماند و دانشگاه هم با هویت و ماهیت خودباقی بماند، لذا وحدت از دیدگاه امام این بود که علوم حوزه و دانشگاه باید در کارکرد هم جهت باشند و جهت واحدی را در ارتباط با سرنوشت کشور و در واقع وحدت کارکردی داشته باشند.
وحدت کارکردی میان حوزه و دانشگاه چگونه شکل می گیرد؟
حوزه باید به بیان جنبه های دینی مرتبط به علومی که دانشگاه مشغول به فراگیری آن است بپردازد وبه خلا و کاستی ها و وظایف خود در قبال آن علوم که دانشگاه نمی تواند مستقیما و مستقلا به آن بپردازد توجه کند و دانشگاه نیز به بحث های ژنتیکی بپردازد اگر چه بررسی و پژوهش فعالیت های ژنتیکی اختصاص به دانشگاه دارد اما اخلاق، وظایف دینی و فقه مربوط به این نوع فعالیت ها باید در حوزه مورد توجه قرار بگیرد. از طرف مقابل دانشگاهیان هم می‌‌ توانند خدمات علمی را در جهت برطرف سازی کاستی های حوزویان ارایه کنند. به عنوان مثال اگر حوزویان بناست وظایف فقهی را در ارتباط با مسائل پیچیده عصر امروز ارایه کنند گاه ارایه این وظایف بدون آشنایی به شناخت ماهیت این مسائل غیر ممکن است. تا حوزویان ندانند در مورد چه چیزی می خواهند سخن بگویند چطور می توانند در باره آن به تعیین وظیفه بپردازند لذا دانشگاهیان باید به کمک بشتابند. بنابراین از دیدگاه امام تعامل و وحدت کاربردی میان حوزه و دانشگاه به معنای وجود دو طرف و قدرت مند بودن آن دو و باقی ماندن هر یک از دو طرف برآن فعالیت ویژه است.
چگونه می توان به اندیشه امام خمینی(س) در بحث وحدت حوزه و دانشگاه در جامعه امروز جامعه عمل پوشاند؟
اگر بخواهیم اندیشه امام را در بحث وحدت میان حوزه و دانشگاه قدرتمندانه شکل بدهیم لازم است هویت دانشگاه و حوزه را با همان قوت و قدرت حفظ کنیم . البته دراندیشه امام تعامل اخلاقی و عاطفی هم به عنوان بخشی از تعامل حوزه و دانشگاه است یعنی نباید حوزویان از دانشگاهیان بترسند و یا دانشگاهیان از حوزویان خوف داشته باشند. باید فضای عدم خوف میان این دو حاکم باشد و یک الفت و انس میان این دو قشر فرهیخته فراهم باشد. بخشی از تعامل، همکاری فیزیکی و نشستن حوزویان و دانشگاهیان به شکل فیزیکی در کنار هم است. اگر چهار محور اصلی فرمایشات امام در ارتباط با تعامل با حوزه و دانشگاه محقق شود به نظر می رسد بتوانیم به توفیقاتی بزرگی در این عرصه دست پیدا کنیم.
چهار محور اصلی فرمایشات امام در ارتباط با تعامل حوزه و دانشگاه چه چیزهایی هستند؟ بیشتر توضیح می دهید؟
محور اول وحدت کارکردی میان حوزه و دانشگاه است، محور دوم پرداختن به نقش ها و کاستی های طرف مقابل بر اساس توانایی هایی است که هر طرف دارند و محور سوم این است که یک تعامل و ارتباط عاطفی و اخلاقی میان حوزه و دانشگاه شکل گیرد و محور چهارم هم تعامل به معنای نشستن در کنارهم و رایزنی است. اینها چهار محور تعامل است و پیش فرض ها و بستر های فکری این تعامل هم عبارت است از اینکه هویت هر یک دقیقا پابرجا بماند و تقویت این هویت را نه تنها به ضرر این وحدت ندانیم که هر چه بیشتر هم بکوشیم تا آن تقویت شود.
بعد ازانقلاب چقدر شاهد وحدت میان حوزه و دنشگاه بوده ایم؟
به نظر من ما هنوز به آن آرمان حضرت امام در بحث وحدت حوزه و دانشگاه نرسیده ایم و راه زیادی داریم تا به آن نقطه برسیم باید کوشش کنیم تا محورهای اصلی اندیشه امام در این خصوص را در جامعه ایجاد کنیم. یک بخش مربوط به پیش شرط های این تعامل است. گام اول این است تعامل خوبی میان حوزویان و دانشگاهیان ایجاد کنیم. تا زمانی که حوزوی نسبت به دانشگاهی احساس ویژه ای داشته باشد و متقابلا دانشگاهی نسبت به حوزوی ما احساس خوبی نداشته باشد تعاملی ایجاد نمی شود. اولین و فوری ترین شرط چنین تعاملی کم کردن و از بین بردن حساسیت هاست که حوزوی نسبت به دانشگاهی و متقابلاً دانشگاهی نسبت به حوزوی دارد. البته بعد از انقلاب به حمد الله این خوف فرو ریخته است ولی باید سعی کنیم به صورت نو شونده چنین خوفی را کم کنیم و از بین ببریم.
مشترکات و عوامل پیوند دهنده حوزه و دانشگاه چه چیزهایی بوده اند؟
عوامل و زمینه های ایجاد پیوند میان حوزه و دانشگاه بسیار زیاد است چون هر دو از جنس عالم هستند و این یک نقطه مشترک است . هر دو دغدغه شرایط جهانی و شرایط مربوط به کشور را دارند. هر دو خواستگاه دینی دارند. هر دو در یک تحلیل واقع بینانه نیاز به هم را احساس می کنند. هر دو در قبال اینکه استقلال و آزادی کشور باید تامین شود و ارزش های دینی باید مبنای تعامل باشد نگاه های مشترک دارند.
انتهای پیام

دیدگاه شما