«اگر به فرمان هشت مادهای امام خمینی(س) عمل میشد، امروز شاهد چنین رخدادهایی در جامعه نبودیم». این را نه فقط مسعود پزشکیان بلکه بسیاری از کسانی که مفاد فرمان امام را بخاطر دارند میگویند. فرمانی که در 24 آذرماه سال 61 خطاب به قوه قضاییه و ارکان اجرایی کشور صادر شد. در ابتدای این فرمان به تهیه قوانین شرعی، تصویب و ابلاغ آنها اشاره شده و در بندهای بعدی هم راهکارهای اجرایی آن مورد تاکید قرار گرفته است. کما اینکه ایشان تاکید کردهاند که احضار و توقیف افراد باید با حکم قضایی بوده و ابلاغ و اجرای احکام باید سریعا انجام شود. در این فرمان تجسس در امور فردی افراد غیرمجاز خوانده شده و حریم خصوصی آنها محترم شمرده شده است.
مسعود پزشکیان با ابراز این عقیده که نه تنها این فرمان امام که برخی از توصیههای پیامبر (ص)و ائمه اطهار (ع)نیز به فراموشی سپرده شده است، از دور باطلی سخن میگوید که ابتدا با تصور مجرمانه بودن رفتار بخشی از مردم به آنها حمله میشود، بعد آن را بازداشت و محاکمه میکنند و وقتی در خارج از کشور، به رفتارهای اینچنینی نسبتهایی داده میشود، هیچ توجیهی برای رفتارشان ندارند.
وزیر بهداشت دولت اصلاحات، فقط گلایه نکرد. بلکه راهکاری هم برای حل اختلافات موجود ارائه داد. راهکاری که خود نخستین گام را برای اجرای آن برداشته و با نمایندگان طیف مقابل نیز درباره آن وارد مذاکره شده است. و آن اینکه معیارهای تشخیص «حق» با همکاری شفاف هر دو جناح تعیین شود. به گونهای که طرفین این معیارها را قبول داشته و رفتارها را بر اساس آن بسنجند. او که این راهکار را بر اساس شیوه حکومت داری حضرت علی (ع) ارائه میدهد، تاکید دارد که افراد نمیتوانند، شاخص قرار گیرند و نمیتوان حق را بر اساس رفتارهای یک «فرد» سنجید.
مسعود پزشکیان درباره مهمترین ویژگیها و برجستگیهای این پیام گفت : سخنان امام خمینی(ره) در آن زمان بسیار حیاتی بود. ایشان بارها در این پیام تکرار کردهاند که هیچکس حق ندارد به حقوق مردم تجاوز کند. ایشان خطاب به قضات در این پیام تاکید کردهاند که حق ندارند حکم خلاف ارائه دهند.بیاحترامی و تعرض به حقوق مردم بر اساس این پیام، پیگرد قانونی دارد. امام تاکید داشتند که هیچ کس حق ندارد کسی را بدون حکم قاضی که از روی موازین شرعی باید باشد، توقیف کند یا احضار نماید، هر چند مدت توقیف کم باشد. توقیف یا احضار به عنف جرم است و موجب تعزیر شرعی است. اگر به گفتههای امام در این پیام عمل میشد، بسیاری از مشکلات کنونی پدیدار نمیگردید. وی اظهار داشت :پیام هشت مادهای امام خمینی(ره)، روند منطقی قانونیای را ارائه داده بود که به هیچکس اجازه نمیداد به هیچ بهانهای وارد حریم خصوصی مردم شود ویا مکالمات آنها را شنود کند. بر اساس این پیام کسی حق ندارد به حقوق مردم تعدی کرده و آنها را بدون حکم قضایی بگیرد و ببرد. امام در این پیام تاکید دارند که نگهداری افراد باید با حکم قاضی باشد و حتی سریعا به وضعیت افراد رسیدگی شود تا بیدلیل
کسی در زندان نگهداری نشود.متاسفانه بسیاری از فرامین امام در فرمان هشت مادهای ایشان رعایت نمیشود. اگر به تکتک مفاد فرمان امام دقت کنید، دیگر اخذ نظر از دیگران لازم نیست. به نظر من هرکس که مدعی طرفداری از امام است باید فرامین ایشان در این پیام را رعایت کند. نه اینکه هرجا که سخنان امام به نفعشان بود آن را بپذیرند و هرگاه که بخواهند کسی را بزنند، به استناد بخشی از سخنان امام بگویند که فلانی امام را قبول ندارد.
نماینده مردم تبریز در مجلس اظهار داشت : امام خمینی(ره) در بندهای شش و هفت این فرمانشان، تاکید دارند که هیچکس حق ندارد به خانه یا مغازه و یا محل کار شخصی کسی بدون اذن صاحب آنها وارد شود و یا کسی را جلب کند. همچنین تاکید دارند که ماموران بدون حکم قضایی اجازه ندارند وارد منازل و یا محل کار افراد شوند. همه اینها گویای آن است که از منظر امام خمینی (ره) کسی حق تجسس در حوزه خصوصی افراد را ندارد. اگر کسی در محوطه خانه خودش گناهی مرتکب میشود به خود آن فرد و خدایش مربوط است و شرعا کسی حق دخالت در آن را ندارد. این جزء بدیهیات در دین ماست که کسی حق تجسس در امور دیگران را ندارد. اما متاسفانه خیلی وقتها به این فرمان امام عمل نمیشود. به همین دلیل مشکل پیش میآید و بعد میگویند که پیدا کنید پرتقال فروش را! وی با اشاره به اینکه حضرت امام خمینی (ره) دستور اکید داده بودند که مامورین حق کوچکترین تعدی و آزار و اذیتی به مجرمین را ندارند و هر کس مرتکب این کار شود، خودش جرم کرده است. گفت: نه تنها فرمان امام در این سطح رعایت نمیشود که در سطوح پایین تر از این هم اجرایی نمیگردد. مثلا میگویند راهپیمایی کردن جرم است. خب اگر کسی
در راهپیمایی شرکت کرده و از نظر قضایی مرتکب جرم شده است باید در دادگاه صالحه به جرم آن رسیدگی شود. اما آیا اینطور است ؟کجای قوانین ما آمده است که اگر کسی تشخیص داد فردی مرتکب جرمی شده است، حق دارد به جان مردم بیفتد؟ وی افزود:وقتی این کارهای خلاف عرف و عقل و دین را انجام میدهیم و خلاف روند اسلام حرکت میکنیم ، در خارج از کشور به خودشان اجازه میدهند که هر چرت و پرتی را به ما نسبت دهند. چون رفتار ما اسلامی نبوده هم نمیتوانیم از رفتارمان دفاع کنیم و هیچ جوابی برای آنها نداریم. به این ترتیب در یک دور باطلی میافتیم که از یک طرف مرتکب خطا میشویم و از طرف دیگر نمیتوانیم آن را توجیه کنیم.وی در عین حال تصریح کرد : خوشبختانه در حال حاضر در فضایی قرار داریم که جو حمایت از امام و پیروی از فرامین ایشان گسترده است. همه هم تاکید دارند که تمامی مسئولان و دست اندرکاران باید به فرمان امام گوش دهند. در چنین شرایطی بهتر است که به فرمان هشت مادهای امام خمینی (ره) توجه ویژهای شود.
پزشکیان در ادامه گفت : در زمان صدور این فرمان یعنی در آغاز دهه 60، کسانی در زندانها به سر میبردند که مبارزه مسلحانه علیه نظام جمهوری اسلامی داشتند. آنها چهرههای برجسته نظام را ترور میکردند و تمامی برخوردهایشان مسلحانه بود. امام برای مقابله با چنین افرادی آن حساسیتها را داشتند و تاکید میکردند که با آنها هم باید رفتاری بر اساس قانون و شرع داشته باشند. اما الان اصلا چنین چیزی وجود ندارد. به قولی «جنگ نرم» صورت گرفته و برخی «نرم» وارد میدان شدهاند. با رفتارهای «نرم» که نباید برخورد «خشن» کرد. آن زمان واقعا مساله توطئه مطرح بود و مخالفین نظام به خاطر مواضعشان آدم میکشتند. اما الان فقط حدس میزنند که امکان دارد که برخی افراد قصد مخالفت با نظام را داشته باشند.
وی اظهار داشت :نباید اینگونه باشد که خودشان چنین تصوری را ایجاد کنند و بر اساس تصورشان افراد را دستگیر کنند و مدت مدیدی نگهداری و در نهایت هم آنگونه که میخواهند برای این افراد حکم صادر کنند.نتیجه همین رفتارهای بیضابطه و بر خلاف فرمان امام است که کارهایی صورت میگیرد که به سادگی قابل جمع کردن نیست. اگر به همین روند هم ادامه دهند، حتما نتیجه عکس میگیرند و دشمن ما را دست خواهدانداخت. نباید فراموش کنیم که روش غلط با مساله به جای حل آن مساله، مشکل ما را بیشتر میکند.
وی با ابراز عقیده اینکه متاسفانه این فقط فرمان امام خمینی(س) نیست که به فراموشی سپرده شده است. پیامهای مهم ائمه اطهار (ع)و حضرات پیامبر و امام علی (ع) هم این روزها فراموش شده است. این در حالی است که اگر به دستورات خداوند و توصیههای پیامبر عمل کنیم، هرگز در جامعه چنین مسائلی بوجود نمیآید. بنده شخصا این ادعا را دارم که اگر به سیره حضرت علی (ع) عمل میشد و حکومت به روش ایشان اداره میگردید، هرگز چنین مسائلی بوجود نمیآمد. توصیههای امیرالمومنین به مالک اشتر را بخوانید. بخاطر دارید که یک بار هم در نطقهایم به این موضوع اشاره کردم. به نظر میرسد که نه تنها توصیههای پیامبر و ائمه اطهار که حتی وصیت امام خمینی(س) را نیز مورد بازخوانی قرار دهیم. ایشان در وصیت نامه اشان، توصیههای موکدی را به نیروهای بسیج، سپاه، نیروهای نظامی و انتظامی، انشگاهها و روحانیون داشتند؛ واقعا کدام یک از این گروهها به درستی به وصیت امام عمل کردهاند؟ وی در بخش دیگری از سخنانش گفت: کنترل این فضا کار سختی است. برای این کار باید شاخصها، معیارها و مترهای مشخصی را در جامعه تعریف کنیم. به این ترتیب میتوان گفت که هر کسی در چارچوب این
شاخصها رفتار کرد، حرف حقی زده و هرکس حرفی خارج از این چارچوب زد، بر خلاف حق عمل کرده است.
نماینده مردم تبریز در مجلس ادامه داد: در جنگ جمل، یکی از مسلمانان از حضرت علی(ع) پرسید که از کجا تشخیص دهد که کدام یک از جناحین جنگ حرف حق را میزنند؟ چون یک طرف جنگ با فرماندهی عایشه همسر پیامبر و طلحه و زبیر یاران نزدیک حضرت رسول (ص)فرماندهی میشد و طرف دیگر جنگ را حضرت علی (ع) به عنوان داماد و پسر عمه حضرت محمد، اداره میکرد. حضرت علی (ع)در پاسخ به این فرد و دیگرانی که سوال مشابه داشتند، فرمودند که بروید اول «حق» را بشناسید تا بر اساس آن اهلش را بشناسید. ایشان نگفتند که بروید اول افراد را بشناسید و بعد حق را بر اساس افراد تشخیص دهید. به یاد داشته باشید که او امیرالمومنین(ع) و یک چهره معصوم بود. با این حال نگفت که معیار حق اوست و باید حق را بر اساس او بسنجند.
در حال حاضر هم ما نیازمند آن هستیم که معیارهای حق را در جامعه امان تشخیص دهیم. به نظر من، روحانیون ما و سیاستمداران ما باید برای این موضوع وقت بگذارند و معیارهای حق را برای خودشان و جامعه شفاف کنند. نه اینکه هر کس بر اساس سلیقه خودش، حکمی بدهد و دیگران را به آن فرا بخواند. اگر قرار باشد هر کس به زعم خودش شاخصهایی را تعیین کند و دیگران به آن باور نداشته باشند که مشکلی حل نمیشود.
معتقدم که برای حل دعواها و منازعات امروز باید شاخصهای «حق» که مورد تایید هر دو جناح نیز هست، تعریف شود و بعد همه بر اساس آن بگویند که چه کسی به درستی عمل کرده است و چه کسی به خطا رفته است. بنده هم در این زمینه تا کنون با نمایندگانی مشورت کردهام. این را هم بگویم که اگر کسی در دورهای بر مبنای «حق» عمل کرده است اما در دورهای از دایره «حق» خارج شد، نباید چنین پنداشت که او همیشه بر مدار حق عمل کرده است و اشتباه او را هم «حق» دانست.
عضو فراکسیون خط امام مجلس هشتم در این گفتوگو همچنین اظهار داشت : نمایندگان هم فکر ما که این مسائل را قبول دارند. بنده با نمایندگانی از طیف مقابل گفتوگوهایی در این زمینه داشتم که لزومی هم به ذکر نام از آنها نیست. برای دستیابی به توافق هم باید تاکید کنم که تا متر و شاخص نداشته باشم، نمیتوانیم به تفاهم برسیم. البته این متر و شاخص باید مورد قبول همه باشد. لازم است تاکید کنم که معیار «حق» را نمیتوان یک فرد در نظر گرفت. به عبارت دیگر خود معیار، «حق» است و نمیتوان معیار حق را یک «فرد» دانست. چرا که رفتار افراد را بر اساس معیارهای «حق» باید بسنجیم. نه اینکه «حق» را بر اساس افراد بسنجیم و بگوییم اگر کسی، فلانی را قبول نداشت پس از دامنه «حق» عدول کرده و مواضعش قابل قبول نیست.
وی گفت :این مشکلات باید در سطوح بالا حل شود. من در جایگاهی نیستم که از من شاخصهایی را بپذیرند. فقط همین قدر میتوانم بگویم که به نظر من مشکل در نبود شاخصهاست و اینکه همه خودشان را شاخص میدانند. از این رو تنها راه حل پیدا کردن شاخصها و سنجش عملکرد افراد بر اساس شاخصهاست. یادآوری میکنم که حتی حضرت علی (ع) هم خودش را شاخص قرار نداد و تاکید داشت که «حق» باید معیار قرار بگیرد و باید حق را شناخت. به عبارت دیگر باید اول حق را شناخت و بعد بر اساس آن حضرت علی(ع) و امام حسین(ع) را قبول داشت. نه اینکه اول فردی را قبول کنند و بعد بر اساس نظرات وی به دنبال «حق» بگردند.
وی درباره میزان موافقت با این پیشنهاد گفت: طرف مقابل چارهای ندارند و نمیتواند بگوید که نباید معیار قابل اجماع داشته باشیم. چون در این شرایط نمیتوان گفت که چه کسی راست میگوید یا دروغ میبافد. در این شرایط ما به تعداد افراد، معیار و شاخص و متر داریم. هر کس هم میگوید که خودش حرف راست میزند و طرف مقابل دروغ میگوید. همچنین هر کس خودش را خدمت گذار به نظام و انقلاب و ملت میداند و طرف مقابل را خائن مینامد و هر کس طرف دیگر را به آمریکایی بودن متهم میکند.