در آذر ماه سال 1361 حضرت امام خمینی (س)فرمانی را خطاب به مسوولان نظام وقوای سه گانه صادر کردند که درتاریخ فرمانهای صادر شده از سوی بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران به فرمان هشت مادهای موسوم شد ، این فرمان که تهیه قوانین شرعی ، بررسی صلاحیت قُضات، دادستان ها،کارمندان و متصدیان امور به عنوان کارگزاران نظام اسلامی، تأکید بر استقلال و قاطعیت قُضات واجد شرایط اسلامی در قضاوت و داوری و تعیین حوزه دخالت کارگزاران و دولت اسلامی در زندگی خصوصی افراد از موارد مورد تصریح در آن به شمار میآید را شاید بتوان در بعد مربوط به تاکید بر رعایت حریم خصوصی افراد و شهروندان در زمره فرمانهای موثرامام خمینی دانست ، فرمانی که باعث تعدیل بسیاری از رویههای غلطی شد که با توجیه شرایط می رفت تا به روندی عادی تبدیل شود، روندی که میتوانست پیامدهای جبران ناپذیری را بر پیکره نظام نوپای جمهوری اسلامی وارد کند .
اما امروز با گذشت بیست و هفت سال از صدور این فرمان تاریخی تصور می شود که برخی از متقدمین از نظر آشنایی با فلسفه صدور این فرمان آن را به درستی به نسلهای بعدی مسوولان منتقل نکردهاند
حجت الاسلام والمسلمین سید محسن موسوی تبریزی ، استاد حوزه در گفت وگویی با پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران از نگاه خود این فرمان را مورد بازخوانی قرار داد و گفت : آشنایان با شخصیت حضرت امام (س) بر این نکته که بنیانگذار جمهوری اسلامی سراپا نور بود ، اذعان دارند و بر این اساس ایشان همواره برخوردها و تفکراتشان را برمبنای موازین و اصول اسلامی تنظیم میکردندو نسبت به جامعه نیز چنین نگاهی داشتند و دائما تاکید میکردند که تمام امور در مسایل شخصی و اجتماعی بر اساس موازین و احکام شرعی باشد.
وی افزود :خصوصا بعد از تاسیس جمهوری اسلامی به دست مبارک ایشان ، امام راحل که در راس مسوولیت اداره این حکومت قرار داشتند توجه جدی به این مسایل داشتند و همواره هم مراقب بودند که در گوشه و کنار اتفاقی نیافتد که مغایر با موازین اسلامی باشد و جامعه آن حالت اسلامی را پیدا کند .
ایشان در همه ابعاد از زندگی مردم اعم از حریم شخصی، معاملات ،کار و اشتغال، تشکیلات اداری و از همه مهمتر در مورد دستگاه قضایی تاکید زیادی بر رعایت موازین اسلامی داشتند ودر مورد دستگاه قضایی نیز باید به یاد داشته باشیم که این دستگاه در حکومت اسلامی از جایگاه والایی برخوردار است و یک آیینه است که نشان دهنده درون جامعه و حکومت است و اساس رعایت عدالت در جامعه محسوب میشود وبرقرای امنیت نسبت به جان و مال مردم نیز در زیر مجموعه وظایف این دستگاه قرار میگیرد ،لذا امام نسبت به عملکرد دستگاه قضایی حساس بودند .
موسوی تبریزی اضافه کرد : با توجه به اینکه اساس انقلاب اسلامی ایران ،اسلام و پیاده شدن احکام و قوانین اسلامی بودو اجرای عدالت و قسط در کنار برقراری امنیت از مشخصات این حکومت محسوب میشد ، امام راحل در قالب فرمان 8 مادهای بر این امور تصریح کردند، زیرا در اوایل انقلاب به دلیل شرایط انقلابی آن نظمی که در قالب نظام جمهوری اسلامی پیش بینی شده بود، هنوز برقرار نشده بود و گزارشهایی به امام رسیده بود که به واسطهآن ایشان احساس کردند در ادارات و دستگاه قضایی یک سری اجحافاتی میشود و در گزینشها سوالاتی که ارتباطی با شخصیت افراد ندارد، مطرح میشود لذا برای اصلاح و تصفیه امور این فرمان را صادر کردند .
نماینده پیشین مجلس خبرگان رهبری درباره تاثیرات این فرمان بر جامعه اظهار داشت :فرمان 8 مادهای حضرت امام تاثیرات مثبت زیادی داشت هر چند به همان شکل باشد به صورت صد در صد به آن عمل نشد، اما این دستورات خیلی موثر بود و خط مشی همه ارکان نظام جمهوری اسلامی را مشخص کرد تا در سایه این حکومت حقوق افراد مورد اجحاف قرار نگیرد و اگر حقی از کسی زایل شد به هر میزان که حق زایل شده کوچک باشد ؛مسوولان در مقام جبران آن برآیند.
وی درباره مهمترین موانع پیش روی اجرای این فرمان تاریخی گفت :به اعتقاد من مهمترین موانع پیش روی این فرمان در هر مقطع زمانی جهل و نادانی است،عمل به فرمان حضرت امام میتواند جهالت ،نادانی و تابع هوای نفس بودن را کنار بزند، اشکالات حکومت اسلامی را به حداقل برساند و مبنا را در این حکومت قانون و احکام اسلامی قرار دهد که در چنین حالتی منافع ملی بر اساس موازین اسلامی تامین میشود و جامعه،به جامعهای سالم تبدیل میشود .
موسوی تبریزی گفت : مشکلات کشور به خاطر هوای نفس و خود محوریها ست و مراعات نکردن موازین اسلامی و قانون نیز از تبعات آن به شما میرود، اینکه هر کس خود را مصداق اسلام و قانون بداند باعث میشود که بعضا حتی صلاحیتها و استعدادها افراد نادیده گرفته شود، بنابراین باید در جهت اصلاح امور جهالتها، خودخواهی ، و هوای نفس را کنار بگذاریم و جای آن را به اجرای قانون و موازین اسلامی بدهیم.البته در اینجا منظور از اسلام نه آن اسلامی است که من یا فلان آقا میگوییم، بلکه اسلامی است که از دید علمای بزرگ در طول تاریخ تعریف شده و تفسیرهای شخصی در آن جای ندارد.
نماینده ادوار مجلس شورای اسلامی در خصوص نحوه صیانت از میراثهای بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران در این بخش باید چگونه باشد؟ گفت : آن زمان که در مجلس بودم پیشنهاد دادم فرمان 8 مادهای و سایر فرمایشات حضرت امام (س) در جایی به صورت ماده قانونی تنظیم شود و به مجلس به عنوان طرح تقدیم شود تا پس از گذراندن مراحل قانونی در مجلس به صورت قانون در بیاید ، زیرا قالب فرمایشات حضرت امام از جمله این فرمان 8 مادهای حاوی مطالب اساسی و کلی بود و به نحوی نیست که برای یک روز یا یک سال و ویا یک دوره مشخص باشد و مطابق آنچه در این فرمان آمده و روح کلی آن محسوب میشود این فرمان در راستای برقراری عدالت است تا حق کسی زایل نشود واگر حقی زایل شده جبران شود حتی در مسایل ریزی که حق کسی زایل شده مطابق فرمایشات امام باید ازکسی که حقش زایل شده ادای حق شود که از این بعد فرمان حضرت امام را نباید محدود به یک دوره و مقطع زمانی خاص نمود ، بلکه باید آن را فرمانی که در همه دورهها کاربرد دارد برشمرد.
وی تصریح کرد : فرمان هشت مادهای امام فرمانی است که اگرچه به واسطه زمینهای که در مقطع صدور این فرمان وجود داشت صادرشد ،اما دارای مبنای اسلامی و انسانی است ، بنابر این نباید آن را متعلق به یک روز ویک سال بدانیم ، بلکه باید در همه دورانها به آن تمسک بجوییم. همین امروز هم در گوشه و کنار کشورمان توسط قضات و پرسنل نیروی انتظامی در دستگری افراد ، تفتیش محل سکونت آنها ، توقیف اموال و...مواردی اتفاق میافتد که در خلال آن توجه به فرمایشات حضرت امام در فرمان هشت مادهای می تواند رافی بسیاری از موارد و اقدامی در جهت استیفای حقوق مردم محسوب شود.
موسوی تبریزی بااشاره به تبعات بی توجهی به این فرمان در گذشته و حال گفت : توجه نکردن به فرمان 8 مادهای حضرت امام خسارت های کلان مادی و روحانی دارد و بارها نیز در جامعه ما موارد آن مشاهده شده است .وی افزود: فرمایشات امام همواره بر مبنای اسلام بودهاست ، از آنجاکه امام ،فقیه و با تقوی بود فرمایشات ایشان یکپارچه نور بود و بر اساس اصول و موازین اسلامی آن را بیان میداشتند ، لذا بایدهمواره به آن عمل کنیم زیرا درغیر این صورت خسارتهای کلانی به وجود خواهد آمد ، به عنوان مثال مساله تفتیش که درفرمان 8 مادهای امام (س) به آن اشاره شده، مسالهای نیست که امام فقط آن را گفته باشد در اسلام و سخنان اهل بیت (ع)از آن به عنوان گناه کبیره نام برده شده است .ممکن است فرد در گوشهای شیطان بر او مستولی شده و خطایی را مرتکب شده، اما توبه کرده باشد، اگر کسی بیاید و از مسایل درونی افراد چیزی را بفهمد، آن عمل تفتیش، و حرام است،زیرا به هتک حرمت و با آبروی مردم بازی کردن می انجامد وبه دنبال این تفتیش ذر ذره آبروی اجتماعی فرد از بین می رود و امکان زندگی وی در جامعه و استفاده جامعه از استعدادهای این شخص از بین می رود و هم فرد و هم
جامعه دچار خسران میشوند ودر این حالت جامعه دیگر حالت عادی ندارد و می توان آن را جامعه جهنمی نامید .
وی اضافه کرد :همچنین در فرمایشات حضرت امام (س)در فرمان 8 مادهای مبحثی به مساله توقیف اموال اختصاص داده شده است گاهی هم در کشور ما مطرح میشود که فلانی این اموال را از کجا آوردی ؟ این از کجا آوردی را باید گفت ، اما خطاب به چه کسی باید گفت . خطاب به مسوولین و صاحب مقامات و قدرت باید گفت که آیا آنها از قدرت خود استفاده کرده و صاحب آلاف و الوف شدهاند؟ به آنها باید گفت آقای وزیر ، آقای رییس جمهور ،آقای فرماندار ، آقای استاندارو... از کجا آوردی؟ البته باید این پرسشها خالصانه و نه از روی حسد و کینهورزی گفته شود وباعث نشود که بی جهت آبروی افراد برده شود، باید بتدریچ این نگاه حاکم شود مسوول باید مواظب باشد و اگر از جهت اموال در دوره مسوولیتش اتفاقی میافتد باید مشخص شود از کجا آوردهاست ؛اما این از کجا آوردی را نبایدخطاب به مردم عادی و فرد سرمایهداری که هیچ ارتباطی با قدرت ندارد بیان کرد .
موسوی تبریزی ادامه داد:ممکن است این فرد ثروتمندترین در دنیا باشد به دولت چه ربطی دارد که از کجا آورده است ، اما اگر این فرد دزدی کرده و ربا کرده باشد باید دست او را قطع کرد و جلویش را گرفت .
اینکه در جامعه از کجا آورید را راه بیاندازیم ، امنیت کار و سرمایهگذاری از بین میرود و حتی سرمایهاز کشور فرار می کند که ضرر و زیانهای زیادی هم متوجه فردی که در معرض تهمت قرار گرفته و هم جامعه وارد میشود و امنیت سیا سی، اجتماعی ، اقتصادی و .. از بین می رود، لذا مسوولین باید در این زمینهها مراقبتهای لازم را به عمل آورند خصوصا در فضای امروز جامعه که مواردآن کم نیست و همه به آن واقفند ،لذا باید فرمان 8 مادهای امام را بیش از گذشته مدنظر قرار دهند .