1) اخلاق بر (اخلاق عمومی)
زیست اخلاقی نه یک آرمان صرف تاریخ بشری و یک اتوپیای مجرد، که سنگ زیرین آسیای اجتماع انسانی و ارزش نخست و مشترک جوامع مدرن و سنتی است. حتی با در نظر گرفتن مباحث ریز و درشت معرفت شناسی، نسبیت عام، هرمنوتیک و ...؛ اخلاق آنقدر پیچیده، دست نایافتنی و آسمانی نیست که نتوان از نیاز و فائده، نقش و عملکرد و بویژه اجبار و الزام آن سخن گفت و به چینش اصول نخستین آن نپرداخت. نیاز انسان به اخلاق از سویی یک فعل برساختی و عرضی و از دیگر سو یک عنصر جوهری است.
آنجا که اخلاق برابرنهاد است جزیی از پیکره جوهری انسان است. این موجود پیش از آنکه ویران کند، آباد ساخته است و بیش از آنچه بکشد، نجات داده است. و آنجا که نهاد است به مثابه یک فراگفتمان در مناسبات انسان حکم می راند. (اطلاق فراگفتمان به اخلاق به معنی دفاع ایده ئولوژیک از آن نیست.) این فراگفتمان در کنش های مفهومی، هم ردیف هیچ گفتمان دیگری حتی گفتمان قانون، حقوق، دین، قدسیت و ... قرار نمی گیرد.
اخلاق "بر" چامعه است نه "در" جامعه. اخلاق ورای باورهای سنتی، عقاید دینی، خلقیات قومی و قوانین مدنی است. اخلاق گرایی در مقایسه با سنت گرایی، دینداری، شریعت مداری، قانون مداری و حتی ملی گرایی علی رغم همه اشتراکات گاه موازی، فربه تر و تغییر ناپذیرتر است.
اخلاقی ماندن اگر چه سخت ولی شدنی است. می توان احلاقی زیست و از لابلای هزاران گسل بداخلاقی به سلامت عبور کرد. تئوری های اخلاق زیستی، عقلانیت ارتباطی، گقتگوهای فرهنگی، جهانی شدن، دموکراسی، حقوق بشر و ... تنها زمانی جامه زیبای واقعیت و حاکمیت می پوشند که عقل بشر زیست اخلاقی را به مثابه تنها راه فراروی جوامع انسانی بپذیرد.
2) اخلاق در (اخلاق حرفه ای)
"فراگفتمان اخلاق" را نمی توان در "شرایط" محدود کرد و با چیدن "اگر" و "اما"های فراوان و بازتعریف های توجیه گرانه، بر آن نعل وارونه زد. "مصلحت" اخلاق را نابود می کند. مصلحت شرایط، مصلحت کار، مصلحت بقا، مصلحت نان، مصلحت حرفه و از همه مهمتر مصلحت اخلاق شمشیرهای برنده حنجره زیبای اخلاق هستند. بداخلاقی هایی که حوادث تراژیک بشر را بوجود آورده اند نه با پرچم افراشته بداخلاقی که با شعار انسان دوستی، آزادی، اخلاق و ... بر دوش بشر تحمیل شده اند.
اخلاق حرفه ای زاییده اخلاق عمومی، ملهم از آن و زیر مجموعه آن است. به شرطی می توان برای یک حرفه خاص تئوری های اخلاقی مستقل طرح کرد که نقیض و منافی اخلاق عمومی نباشد در غیر این صورت از درجه اعتبار ساقط بوده و ضد ارزش تلقی می شود. شرایط خاص مشاغل امنیتی، قضاوت، روزنامه نگاری و ... چراغ سبز بداخلاقی نیست. عبارت "رفتار غیر اخلاقی در شرایط خاص و برای کشف حقیقت عین اخلاق است"، نادرست و غلط است چرا که ارزش های اخلاقی، تنها در شرایط خاص زیر پا گذاشته می شوند. انسان تنها در شرایط خاص دزدی می کند. کسی در شرایط عادی دروغ نمی گوید و مرتکب جرم نمی شود.
در این میان حرفه روزنامه نگاری بخاطر نقش بزرگی که در اشاعه اخلاق دارد، در جایگاه متفاوت و حساسی نسبت به سایر مشاغل قرار گرفته است. روزنامه نگار نمی تواند به بهانه انجام بهتر وظایف خود در مراحل مختلف کسب، نگارش و ویرایش اطلاعات به اعمال غیر اخلاقی همچون دزدی، دروغ، فریب، تهمت، مهمل گویی، توهین، افترا و ... دست یازد اگر چنین کند عمل آگاهی بخشی خدشه دار می شود. دیگر نمی توان به داده های چنین روزنامه نگاری اعتماد کرد؛ چون داده های درست از راه نادرست بدست نمی آیند.
هدف بزرگ آگاهی بخشی، بسط مکارم اخلاق در جامعه است. به همین دلیل پاسداشت اخلاق در حرفه روزنامه نگاری بر انتشار اطلاعات تقدم دارد. اگر قرار باشد خبری با توسل به بداخلاقی (حتی مصلحتی) کسب شود، بهتر است هرگز انتشار نیابد. نمی توان با ابزار نادرست به تاسیس جامعه مدنی مبتنی براخلاق همت گماشت. رسانه ای که مجسمه ماکیاولی را در سرسرایش برافراشته، نمی تواند مدعی توسعه، مدرنیسم، دموکراسی و اخلاق باشد. رسانه بیش از هر فاعلی و پیش از هر فعلی باید اخلاقی باشد و اخلاقی بماند. روزنامه نگار باید میان بقای رسانه و بقای اخلاق، دومی را برگزیند و گرنه هویتی ندارد.
البته می توان به یک موازنه میان اخلاق و حرفه اندیشید موازنه ای اما کاملا یک طرفه. در این موازنه باید اصل "اخلاق" در برابر فرع "حرفه" حفظ شود. نمی توان بنام "حرفه" اخلاق را دور زد به جای آن باید با مهارت های بی نهایت حرفه ای بداخلاقی را دور زد. اینجاست که حرفه روزنامه نگاری حقیقتا سخت و به معنای واقعی کلمه "حرفه ای" می شود.
کار روزنامه نگار تلاش جانکاهی است برای کسب و یا حتی عدم کسب اخبار و نه اشراف به حقیقت از دوربین های تیره قدرت. حساب روزنامه نگاران از سیاستمداران، جاسوسان، محتسبان، سخن چینان، ماموران امنیتی، بازرسان پلیس و مبلغان جداست. روزنامه نگار حتی با حکم قانون هم نمی تواند پرده اخلاق بدرد. چرا که اخلاق را قانون حکم نمی کند که قانون نیز بشکند. اخلاق را وجدان حقیقی بشر وضع کرده وجدانی که روزنامه نگار نگهبان بیدار آن است.