مدیرکل دفتر آموزش و مشارکت مردمی سازمان حفاظت محیط زیست اظهار کرد: اینجا نقش رکن چهارم دموکراسی و رسانه ها بسیار مهم است. شما وقتی از یک کاندیدا می پرسید برنامه شما برای مهار تورم چیست؟ برای تثبیت نرخ ارز چه برنامه ای دارید،برجام و پسا برجام را چگونه می بینید؟ کمتر پیش می آید که برنامه های کاندیدا ها برای مهار بیابان زایی، تغییر اقلیم و خشک شدن دریاچه ها سئوال شود. اگر رسانه ها بروند و کاندیداها را به چالش های زیست محیطی بکشند آنها به این صرافت می افتند که در برنامه ها و مانیفست های انتخاباتی شان به محیط زیست پررنگ تر نگاه کنند. آن وقت است می توانیم گامی مؤثر به سمت راه افتادن جنبشی اجتماعی برای آگاه سازی مردم در حوزه محیط زیست برداریم.
محمد درویش در گفت و گو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، در پاسخ به سئوالی در مورد چگونگی تبدیل مقوله محیط زیست به شعار و برنامه های اصلی احزاب و کاندیداهای مجلس در انتخابات، اظهار کرد: بزرگترین مانع حفاظت از محیط زیست در کشورمان ناآگاهی است. ناآگاهی مانع این است که به عمد یا به سهو مردم ما از مطالبات واقعی خود در حوزه محیط زیست خود آگاه باشند.
وی افزود: هر گاه مردم ما آگاه شده اند که چرا باید بخشی از سرمایه های معنوی و مادی خودشان را برای حفظ مولفه های طبیعی صرف کنند، نتایج امید بخش و حیرت انگیزی را شاهد بوده ایم.
مدیرکل دفتر آموزش و مشارکت مردمی سازمان حفاظت محیط زیست یادآور شد: اگر توانسته ایم در روستایی مثل گل سفید معضلی به نام تبدیل بلوط ها به ذغال را حل کنیم به خاطر آگاهی است که به مردم داده ایم و گزینه ای جایگزین پیشنهاد کرده ایم که می توانند بجای اینکه درآمد از طریق سوزاندن بلوط ها به دست بیاورند، از طریق تقویت حرف روستایی شان به دست بیاورند. اگر توانسته ایم روند قهقرایی را در روستای قره قشلاق مهار کنیم، با ایجاد درآمدهای جدید و بازاریابی که انجام شده است باعث این شده ایم که تعداد دامهایشان را افزایش ندهند و به برای تامین سوختشان به سمت قطع درختان نروند.
وی با اشاره به برخی اقدامات آگاهی بخش در بخش هایی از کشورمان در راستای بهبود وضعیت محیط زیست خاطرنشان کرد: در برخی روستاهای زنجان کمک کردیم آبگرمکن های خورشیدی به جای استفاده از سوخت ناشی از سوزاندن درختان با مبالغ ارزان و وام های دراز مدت در اختیار مردم قرار گیرد و به این ترتیب تعارضی که مابین جوامع محلی و محیط زیست بوده کاهش یافته است.
محمد درویش با انتقاد از نگاه امنیتی به تشکل های مردم نهاد یادآور شد: آنجایی که به تشکل های مردم نهاد با دید امنیتی نگاه شده است و به واسطه قوانین دست و پا گیر مانع از پاگرفتن سمن ها شده ایم، تبعات ویرانگر آن را حس می کنیم.
وی خاطرنشان کرد: بحران دریاچه ارومیه که از آن به عنوان بزرگترین رخداد قرن در بیابان زایی نام برده می شود، ناشی از این است به مردم اجازه نداده ایم نسبت به ملاحظات زیست محیطی شان آنگونه که شایسته است حساس باشند. نگاه و واکنش مردم به برنامه طنز موجب برانگیخته شدن احساسات شدید هیجانی در منطقه ای می شود اما در همان منطقه بزرگترین اتفاق بیابان زایی قرن اتفاق می افتد و بسیاری از روستاها و چاه ها در حال خشک شدن است. نیم میلیون هکتاز از دریاچه ارومیه به یک کویر تبدیل شده است. چرا حساسیت های مردم آنچنانکه باید باشد نیست. چرا چاه غیرمجاز می زنند. چرا همچنان تاکستان های خودشان را به باغ آلبالو تبدیل می کنند. به خاطر اینکه نگذاشته ایم تشکل ها شکل بگیرد و این آگاهی به آنها منتقل نشده است. همین اتفاق در خوزستان و همچنین در بختگان هم می افتد. به نظر من مهمترین مشکل محیط زیست این است که آگاهی های لازم را به مردم نداده ایم.
مدیرکل دفتر آموزش و مشارکت مردمی سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به ادامه تلاش ها برای به راه انداختن مدارس جامع زیست محیطی یادآور شد: باید در مدارس جم نسلی را پرورش دهیم که عاشقانه به محیط زیست نگاه می کند. تا نگاهشان به گاوخونی، به یوزپلنگ و بلوط مثل نگاهشان به عزیزترین کسانشان باشد. مثل نگاهشان به پدر، مادر و وطنشان باشد. نگاهشان باید به ارزشهای غیرقابل معامله زندگی شان باشد.
وی افزود: اگر بتوانیم کودکانمان را با فرهنگ محیط زیستی آموزش دهیم شاهد این نخواهیم بود که تعداد دانشکده های محیط زیست افزایش پیدا کنند و تعداد فارغ التحصیلان این رشته به 200-300 هزار نفر برسد و همان ها در مقام محلل تصمیمات غیرکارشناسی تصمیم سازان باشند که به ساخت سد مجوز می دهد. آنهایی که به احداث ساخت پلهایی مثل پل کلانتری مجوز می دهند. آنهایی که مجوز به احداث صنایعی مثل فولاد مبارکه اصفهان می دهد که دمار از روزگار دیار زاینده رود در می آورد.
درویش با اشاره به برنامه ششم توسعه و جایگاه محیط زیست در آن خاطرنشان کرد: سازمان محیط زیست شاید اولین سازمانی باشد که از نمایندگان واقعی مردم دعوت کرد تا در تدوین فصل محیط زیست در شورای عالی محیط زیست استفاده کرد. دو نماینده را از بین آنها انتخاب کرد تا بیایند و در این حوزه فعالیت کنند. در فصل محیط زیست برنامه ششم به جایگاه تشکل های مردم نهاد و مالیات های سبز و مدارس جامع زیست محیطی را مطرح کرده ایم. گر که پیشنویس فصل محیط زیست برنامه ششم تصویب شود می تواند جهش بزرگی در بهبود وضعیت مخاطره انگیز محیط زیست امروز ایران باشد.
وی در پاسخ به سئوالی در مورد چگونگی تبدیل مقوله محیط زیست به شعار و برنامه های اصلی احزاب و کاندیداهای مجلس در انتخابات اظهار کرد:اینجا نقش رکن چهارم دموکراسی و رسانه ها بسیار مهم است. شما وقتی از یک کاندیدا می پرسید برنامه شما برای مهار تورم چیست؟ برای تثبیت نرخ ارز چه برنامه ای دارید،برجام و پسا برجام را چگونه می بینید؟ کمتر پیش می آید که برنامه های کاندیدا ها برای مهار بیابان زایی، تغییر اقلیم و خشک شدن دریاچه ها سئوال شود. اگر رسانه ها بروند و کاندیداها را به چالش های زیست محیطی بکشند آنها به این صرافت می افتند که آنها در برنامه ها و مانیفست های انتخاباتی شان به محیط زیست پررنگ تر نگاه کنند. آن وقت است می توانیم گامی مؤثر به سمت راه افتادن جنبشی اجتماعی برای آگاه سازی مردم در حوزه محیط زیست برداریم.
درویش بااشاره به نقش مهم رسانه ها و ناکافی بودن کارکرد رسانه ها در مسائل محیط زیستی افزود: ما هنوز یک روزنامه نداریم که یک صفحه ثابت محیط زیستی در تمام روزهای هفته داشته باشیم. در حالی که همه روزنامه ها صفحه ثابتی به نام حوادث دارند و صفحه ای به نام ورزش و اقتصاد و سیاست دارند. وقتی هم با آنها صحبت می کنی می گویند محیط زیست خیلی خواننده ندارد و در آن صفحه خیلی به ما آگهی نمی دهند. رسانه های ما به جای اینکه جریان ساز باشند در حوزه محیط زیست خودشان تسلیم جریان های زرد و گیشه پسند می شوند.
مدیرکل دفتر آموزش و مشارکت مردمی سازمان حفاظت محیط زیست تصریح کرد: در بخش دولت، مدیران منابع طبیعی و محیط زیست باید ظرفیت بیشتری از خود نشان دهند و تحمل نقدشان بالا ببرند و اجازه دهند که انتقادها صورت پذیرد و انتقادها را با چوب های مختلف نرانند. ما اگر ادعا می کنیم که دولت زیست محیطی هستیم باید همه مؤلفه های یک دولت محیط زیستی را رعایت کنیم. ادارات کل محیط محیط زیست در کشور چشمشان به دست استاندار آن استان است که بودجه در اختیار آن ها قرار دهد. معلوم است استانداران به آن مدیری بودجه بیشتر می دهند که کمتر موی دماغشان در توسعه شود. قبل از دولت نهم بودجه ادارات کل محیط زیست ملی بود و از طریق سازمان محیط زیست به آنها داده می شد و بدین ترتیب مدیران کل می توانستند در مسائل و ملاحظات محیط زیستی مقاومت کنند.