پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران: نفت خام ارزانتر از آب، حرکت نخستین قطار مترو به سوی مهرآباد ، عدم احراز صلاحیت غرضی برای خبرگان ، انتقاد سخنگوی شورای نگهبان از «جوّ زدگی» برخی رسانه ها، کمبود 2000 تخت سوختگی در کشور، شمارش معکوس اجرای برجام و نظر بشار اسد درباره سردار سلیمانی و... عناوین مهم ترین اخبار رسانه های کشور در روز یکشنبه 20 دی ماه 1394 را تشکیل می دهد.
نفت خام در هند ارزانتر از آب
ایرنا:کاهش قیمت نفت خام به زیر 30 دلار درهر بشکه باعث شده است که بهای هر لیتر نفت خام در هند به کمتر از یک لیتر آب آشامیدنی در دهلی نو برسد .
اکنون یک لیتر نفت خام در هند به بهای 12 روپیه و هر لیتر آب آشامیدنی در فروشگاههای دهلی 15 روپیه به فروش می رسد .
کاهش قیمت نفت خام به 29.24 دلار در هر بشکه باعث شد که دولت هند بار دیگر مالیات بر نفت خام را برای تامین کسری بودجه افزایش دهد.
در سه هفته گذشته متوسط خرید قیمت نفت خام از سوی هند در هر بشکه 33.58 دلار بوده است .
افزایش تولید، کاهش تقاضا و به توافق نرسیدن اعضای اوپک برای کاهش تولید نفت ازجمله دلایل سقوط قیمت نفت خام در یک سال گذشته عنوان شده است .
قیمت تمام شده بنزین و گازوئیل در هند شامل هزینه های انتقال، پالایش، مالیات،سود شرکت های تولید کننده سوخت و جایگاه های ارائه دهنده می شود.
به گفته کارشناسان ،دولت هند قصد دارد تا با افزایش مالیات بر واردات نفت خام ،بنزین و گازوئیل،کمبود بودجه 3.9 درصدی خود را جبران کند.
دولت هند در 2 ماه گذشته مالیات بنزین و گازوئیل را 3 برابر افزایش داده است. این مقدار در مقایسه با نوامبر سال 2014، 7 برابر افزایش یافته است.
افزایش 3 برابری مالیات سوخت سبب می شود تا دولت درآمدی حدود 10 هزار کرور روپیه (یک میلیارد و 540 میلیون دلار )به دست آورد.
کاهش قیمت نفت ضرر سنگینی را متوجه کشورهای تولید کننده نفت و سود فراوانی را نصیب کشورهای وارد کننده انرژی مانند هند کرده است.
حرکت نخستین قطار مترو به سوی مهرآباد
ایرنا: نخستین قطار مترو در مسیر خط مترو فرودگاه مهرآباد تهران روزیکشنبه بصورت آزمایشی با حضور هابیل درویش مدیرعامل شرکت مترو تهران و حومه و جمعی از مسئولان این حوزه به حرکت درآمد.
عملیات ساخت تونل ها و نصب تجهیزات در بخش اعظم خط مسیر دو کیلومتری مترو فرودگاه مهرآباد به اتمام رسید و امروز با حضور مسئولان مذکور برای انجام «تست سرد و بررسی فنی» حرکت نخستین قطار شهری این مسیر انجام شد.
خط مترو فرودگاه مهرآباد به عنوان متفاوت ترین مسیر ریلی و تونلی درون شهری پایتخت به مسافت دو کیلومتر از مسیر خط چهار مترو در ایستگاه مترو بیمه انشعاب دارد.
این خط مترو، طراحی و مبلمان متفاوتی را برای تردد مسافران فرودگاهی نسبت به دیگر خطوط مترو تهران دارد ضمن اینکه مبلمان داخلی واگن ها مخصوص حمل توشه همراه مسافر، سرفاصله حرکت قطارها و نیز قابلیت تردد قطارها به صورت هوشمند و بدون راننده از دیگر ویژگی های منحصر به فرد این خط مترو است.
پیش بینی می شود روزانه از طریق این خط حدود 40 هزار نفر تردد کنند.
ناوگان مترو تهران پیش از این از طریق خط سه به ایستگاه راه آهن کشور متصل شده و علاوه بر فرودگاه مهرآباد، قرار است در آینده نیز فرودگاه بین المللی حضرت امام خمینی (ره) از طریق مسیر خط مترو تهران- پرند به مترو پایتخت متصل شود.
عدم احراز صلاحیت غرضی برای خبرگان
خبرآنلاین : محمد غرضی از عدم احراز صلاحیتش برای حضور در انتخابات مجلس خبرگان رهبری خبر داد.
محمد غرضی در گفتوگو با خبرآنلاین در پاسخ به این پرسش که آیا از جنابعالی برای شرکت در آزمون علمی مجلس خبرگان از سوی شورای نگهبان دعوتی به عمل آمده است، گفت: خیر. آقایان مدارک بنده را برای حضور در انتخابات کافی ندانستند.
وی ادامه داد: دلیل عدم احراز صلاحیت بنده نداشتن مدرک حوزوی اعلام شد حال آنکه بنده مدتی در کلاسهای خارج علما از جمله امام خمینی (ره) حاضر میشدم. در آن دوران برای اینکه قصد ارتزاق از این راه را نداشتم به دنبال مدرک گرفتن هم نبودم.
غرضی گفت: فقهای شورای نگهبان به دلیل اینکه مدرکی مبنی بر تحصیلات حوزی نداشتم، صلاحیتم را احراز نکرده و به این دلیل نتوانستم در آزمون شرکت کنم.
انتقاد سخنگوی شورای نگهبان از «جوّ زدگی» برخی رسانه ها
جماران: سخنگوی شورای نگهبان بر تأثیرناپذیری این شورا از جو سازی های رسانه ای تأکید کرد و توصیه هایی را به موافقان و مخالفان کاندیداهای خبرگان برای حفظ شأن آنها داشت.
نجات الله ابراهیمیان در گفت و گو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی و خبری ، در پاسخ به سوالی در مورد جوسازی برخی رسانه ها برای تأیید و ردصلاحیت کاندیدها با بیان اینکه ما فقط به قانون توجه می کنیم و وظیفه مان را بر اساس قانون انجام می دهیم اظهار کرد: اگر قرار باشد ما تابع روزنامه ها و جوّ باشیم، از وظایف قانونی مان باز می مانیم.
وی در عین حال افزود: در شأن شورای نگهبان هم نیست که توجهش به فضاسازی های مختلف باشد یا بر اساس آن بخواهد عمل کند.
سخنگوی شورای نگهبان یادآور شد: اعضای شورای نگهبان افرادی ملتزم به شرع و قانون اساسی هستند و بر اساس شرع، قانون اساسی و قوانین عادی اتخاذ تصمیم خواهند کرد.
ابراهیمیان در پاسخ به سوال دیگری در مورد فضای رسانه ای ایجاد شده در روزهای اخیر حول محور برخی کاندیداها، گفت: این ناشی از جو زدگی است که متأسفانه از خصلت های ما و رسانه هاست؛ در حالی که بهتر است شأن کاندیداهای خبرگان را حفظ کنیم؛ نه آن نحوی که آقایان انجام دادند.
وی یادآور شد: خیلی از شخصیت های شناخته شده نامزد خبرگان اصلا اظهارنظری در مورد خبرگان نکردند، اما ما می بینیم که برخی روزنامه ها گاهی در مورد رد یا تأیید آنها بلوایی به پا می کنند که آنها را در حد یک شخصیت سیاسی عادی پایین می آورند؛ در حالی که آنها از علمای دین و فضلا هستند.
سخنگوی شورای نگهبان به موافقان و مخالفان کاندیداهای خبرگان توصیه کرد شأن آنها را رعایت کنند.
شمارش معکوس اجرای برجام
«هیل»:حتی کسانی که مخالف توافق هسته ای هستند نیز حمایت از تحریم های جدید ضد ایران را رد کرده اند.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، نشریه «هیل»، رسانه رسمی کنگره آمریکا در گزارشی نوشت: ایالات متحده به سمت اجرای توافق هسته ای با ایران پیش می رود و برای لغو تحریم ها در ماه جاری آماده به نظر می رسد.
به گفته «جان کری» وزیر خارجه آمریکا، تنها چند روز تا مرحله نهایی این فرایند چند ساله باقی مانده است.
او این هفته به خبرنگاران در وزارت خارجه این کشور گفت: «من فکر می کنم زمان اجرای برجام نزدیک است و ممکن است زودتر اتفاق بیافتد اما دیرتر نه.»
اجرای سریع برجام با وجود مخالفت های شدید کنگره آمریکا رخ می دهد. منتقدان در کنگره دولت آمریکا را متهم کرده اند که به ایران آسان گرفته است.
برخی از مسئولان آمریکایی می گویند دولت واشنگتن نتوانسته است ایران را به خاطر انجام آزمایش موشک های بالستیک مجازات کند و این موضوع، خطرناک است.
منتقدان در عین حال از انفعال واشنگتن در قبال حمله برخی معترضان به اعدام «شیخ نمر باقر النمر» روحانی شیعه عربستان به سفارت این کشور در تهران انتقاد کرده اند.
براساس برخی گزارش ها، کاخ سفید طرح اولیه ی وضع تحریم های جدید به تلافی آزمایش های موشکی ایران را رد کرده است.
«اد رویس» رئیس کمیته امور خارجی مجلس نمایندگان آمریکا این هفته گفت: «تلاش هایی برای این اقدام وجود داشت.»
هفته آینده، کنگره برای بستن دست دولت و جلوگیری از اقدام آن برای لغو تحریم بانک های ایرانی رای گیری خواهد کرد مگر اینکه به ادعای آنها تضمین شود که این بانک ها در تامین مالی اقدامات خشونت بار و یا موشک های بالستیک درگیر نیستند.
رویس در طول جلسه استماع روز پنجشنبه گفت: سوال در اینجا تنها در خصوص نقض تحریم های سازمان ملل است.
این قانون به محض ورود به کاخ سفید با مخالفت مواجه خواهد شد، با این حال، تلاش های منتقدان برای سنگ اندازی در مسیر اجرای توافق هسته ای ادامه دارد.
دموکرات های کنگره - حتی کسانی که مخالف توافق هسته ای هستند - نیز حمایت از تحریم های جدید را رد کرده اند.
«الیوت انگل» نماینده ارشد دموکرات در کمیته امور خارجی مجلس نمایندگان آمریکا از اجرایی نشدن قانون جدید این کمیته درباره وضع تحریم های ضد ایرانی خبر داد.
وی در اظهاراتی گفت که کنگره نمی تواند قانون جدید وضع تحریم های ضد ایرانی را به اجرا درآورد؛ چرا که توان مقابله با وتوی «باراک اوباما» رئیس جمهور را نخواهد داشت.
انگل گفت: «به عقیده من این قانون تنها با رأی یکی از احزاب در کنگره مورد تصویب قرار گرفت و نمی دانم که آیا می تواند در سنا نیز به تصویب برسد یا نه. اما در صورتی که این طرح در سنا نیز به تصویب برسد، چون تعداد آرا دو سوم مورد نیاز برای رد وتوی «باراک اوباما» رئیس جمهور را ندارد، نمی تواند مورد تأیید قرار گرفته و به مرحله اجرا درآید.
علاوه بر این که این قانون هفته آینده وارد کنگره می شود، قانونگذاران به گام های دیگری نیز برای مجازات ایران چشم دوخته اند.
این هفته هم دموکرات ها و هم جمهوری خواهان از قانونی پرده برداری کردند که هدف از آن اعمال زور بر دولت برای تسریع اعمال تحریم ها در مواجهه با حمایت ایران از اقدامات خشونت بار مورد ادعای شان و یا استفاده از موشک های بالستیک است.
بر اساس برجام، توانایی هسته ای ایران در ازای لغو تحریم های نفتی و بخش مالی محدود و میلیاردها دلار اموال بلوکه شده ایران، به این کشور بازگردانده می شود.
قبل از آن که تحریم ها علیه ایران لغو شوند، بازرسان بین المللی باید تایید کنند که ایران هزاران سانتریفیوژ خود را برچیده است، ذخایر اورانیوم را کاهش داده و اقدامات لازم دیگر را صورت داده است.
کری روز پنجشنبه گفت که «محمد جواد ظریف» وزیر خارجه ایران به او گفته است که این کشور در تلاش برای نهایی کردن تعهدات خود در اسرع وقت است.
کری افزود: «ما در حال حاضر در تلاش هستیم تا آماده باشیم در موعد مقرر به تعهداتمان عمل کنیم.»
مقامات آمریکایی به نظر می رسد که مشتاق به اجرای این توافق هستند؛ توافقی که یکی از ستون های میراث اوباما محسوب می شود.
«گری سیمور» مشاور سابق کنترل تسلیحات در کاخ سفید و استاد دانشگاه «هاروارد» گفت: «واضح است که دولت بسیار عصبی است که اگر اجرای برجام سریعا رخ ندهد، این توافق ممکن است دچار اختلال شود.»
در اواخر ماه دسامبر، «حسن روحانی» رئیس جمهور ایران به دولت خود دستور داد تا در پاسخ به تهدید آمریکا برای اعمال تحریم های جدید به برنامه موشک های بالستیک این کشور سرعت ببخشد.
ایران همچنین از قانون جدید آمریکا در خصوص صدور ویزا ابراز ناخرسندی کرده است اما دولت اوباما در تلاش است تا به ایران اطمینان دهد که می تواند در قبال ایران از این قانون چشم پوشی کند.
وزیر بهداشت: کمبود 2000 تخت سوختگی در کشور
ایسنا: وزیر بهداشت با بیان اینکه بیماران اعصاب و روان جزو محرومترین اقشار هستند، تاکید کرد: برای بخش سوختگی عزم جدی از طرف مجلس و دولت وجود دارد و کشور از لحاظ سرمایهگذاری و توجه بیمهها به بیماران سوختگی نیاز مبرم دارد.
دکتر سیدحسن هاشمی صبح امروز در مراسم کلنگ زنی بیمارستان سوانح و سوختگی عمیدیه که با حضور استاندار تهران، نایب رئیس شورای شهر تهران و همچنین رئیس سازمان اوقاف برگزار شد، در خصوص حواشی ساخت این بیمارستان و نگرانی که برای مردم محله به وجود آمده بود گفت: ما کاری را نباید به زور انجام دهیم. رضایت ساکنین نیز شرط است، اما باید در قالب قانون باشد. قانون هرچه حکم کند همان را باید انجام دهیم. این کار برای مردم است و بنا نیست که دولت تصمیمی بگیرد که باعث آسیب رسیدن به کسی شود.
وی افزود: من از سردار طلایی خواهش میکنم بررسی کنند و طبق قانون رضایت مردم را فراهم کنند. ایشان در شورایی که برای حمایت از بیماران سوختگی تشکیل شده است، قبول مسئولیت کردهاند و ریاست آن را پذیرفتند.
هاشمی در ادامه دکتر پیوندی، رئیس دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی را خطاب قرار داد و گفت: اگر میدانستم وضعیت به این صورت است، نمیآمدم. من جلسه دولت را به خاطر این مراسم ترک کردم و فکر میکردم همه چیز با رضایتمندی مردم قرار است، صورت گیرد. من از ساکنین عذرخواهی میکنم و تصمیمی خلاف قانون و مقررات گرفته نمیشود.
وزیر بهداشت با اشاره به مشکل سلامت کشور از نظر کمبود تختهای سوختگی گفت: ما حداقل برای 25 هزار سوختگی در سال نیاز به 2000 تخت بیمارستانی و 400 تخت ICU داریم. در حال حاضر شاید کمتر از 50 درصد تعداد مورد نیاز را در اختیار داریم و تعداد ICUها نیز حداکثر 100 تخت است که اکثر آنها در دو سال گذشته راهاندازی شدهاند. برای تختهای سوختگی نیاز مبرمی از لحاظ سرمایهگذاری و توجه بیمهها به این بیماران وجود دارد. بیشتر این بیماران از طبقات محروم هستند.
وزیر بهداشت با بیان اینکه بیماران اعصاب و روان و سوختگی جزو محرومترین اقشار هستند، ادامه داد: آنها باید هزینههای بسیار زیادی بپردازند. بخش خصوصی نیز متاسفانه هرگز در این بخش سرمایه گذاری نمیکند. بخشهای دولتی هم ترجیح میدهند سایر زمینهها را گسترش دهند. بیماران اعصاب و روان و سوختگی مظلوم هستند و هر کدام به 10 تا 30 عمل پرهزینه نیاز دارند.
هاشمی با اشاره به کودکان آسیب دیده حادثه شین آباد، تاکید کرد: در مورد بیماران سوختگی در کشور مشکل جدی وجود دارد. متاسفانه این بخش در حوزه سلامت کمتر دیده شده است و نیاز به یک عزم جدی از طرف مجلس و دولت دارد.
هاشمی تصریح کرد: ای کاش بعد از گذشتن حدود 30 سال از انقلاب مشکل سلامت مردم را حل کنیم. البته دولت و مجلس در این زمینه اقداماتی کردهاند، ولی کافی نیست. استمرار حرکت مهم است. من امیدواریم به یک نظام کارآمد سلامت دست پیدا کنیم.
وزیر بهداشت با بیان اینکه سامان دادن به بخش سلامت نیازمند حضور همه اقشار است، افزود: کمک مردم در این میان بسیار ضروری است. بعضی از استانها در مورد تختهای سوختگی مشکل جدی دارند و بیماران علیرغم حضور نیروهای تخصصی مجرب به دلیل نداشتن فضای مناسب از لحاظ تختهای سوختگی به خاطر 10 تا 30 درصد سوختگی از بین میروند. در حال حاضر در دنیا بیمارانی که سوختگی 70 تا 80 درصد دارند را هم میتوان زنده نگه داشت.
هاشمی با بیان اینکه قرار بود یک بیمارستان 1000 تختخوابی برای سوانح و سوختگی ایجاد شود، اما الان به 180 تخت رسیده است، گفت: امیدوارم این مورد در دانشگاه علوم پزشکی تهران و شهید بهشتی دنبال شود. ما در تهران زمانی که مسجد ارگ آتش گرفت به فکر سوختگی افتادیم و بعد یک کار مقطعی انجام و نهایتا هم رها شد.
نظر بشار اسد درباره سردار سلیمانی
ایسنا: سفیر ایران در سوریه تصریح کرد: از نظر آقای اسد، سردار سلیمانی اسطوره نجات است و همزمان، اسطوره رعب و وحشت برای جریانهای مقابل.
محمدرضا رئوفشیبانی، سفیر ایران در سوریه با اشاره به حضور فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران به عنوان نماینده مستشاری ایران در سوریه تصریح کرد: بدون تردید سردار سلیمانی مهم ترین فردی بود که در سخت ترین شرایط یعنی زمانی که سوریه در آستانه تسخیر توسط گروه های تروریستی و سقوط دمشق بود، به داد این کشور رسید.
وی درمورد ابعاد نگاه رئیس جمهور سوریه به مقوله حضور این سردار ایرانی در جبهه های مقاومت سوریه گفت: از نظر آقای اسد، سردار سلیمانی اسطوره نجات است و همزمان، اسطوره رعب و وحشت برای جریان های مقابل.
وی به اوضاع وخیم چهار شهرک شیعه نشین سوریه پرداخت و اظهار داشت: فوعه و کفریا از هفت ماه گذشته در محاصره کامل است. قبلاً به هیچ عنوان اجازه ورود آذوقه و مواد دارویی نمی دادند تا اینکه توافقنامه الزبدانی در مقابل فوعه و کفریا به امضا رسید.
این دیپلمات ایرانی افزود: روند اجرایی قیود بعدی آن که عبارت است از "انتقال مجروحین و 10 هزار نفر از اهالی فوعه و کفریا"، "خروج خانواده های مسلحین از زبدانی"، "ارسال کمک های انسانی، دارو و تجهیزات پزشکی به این دو شهرک شیعه نشین" و ... مقداری زمان برد.
رئوف شیبانی همچنین درمورد اوضاع نبل و الزهرا نیز خاطرنشان کرد: پیش تر، ارسال مساعدات به فوعه و کفریا از طریق هوا انجام می شد که با گشایش دالان امداد رسانی توسط سازمان ملل، ان شاء الله که از طرف گروه های تروریستی مشکل تراشی نشود و بتوانیم این دو شهرک شیعه نشین را نیز به صورت منظم امداد رسانی کنیم.
وی ادامه داد: فرق امداد رسانی به نبل و الزهرا نیز این است که امکان امدادرسانی مستقیم وجود ندارد و معمولاً از طرق هوایی انجام میپذیرد.
سفیر ایران در سوریه در بخش دیگر این گفتوگو به تشریح فعالیت کشورهای عضو ائتلاف 1+4 پرداخت و گفت: ائتلاف 1+4 یعنی همکاری چهار کشور "ایران، روسیه، سوریه و عراق" و جنبش "حزب الله لبنان" برای نابودی تروریسم در سوریه.
رئوف شیبانی اضافه کرد: سوریه در این ائتلاف وجه اصلی به حساب میآید، چراکه قرار است تمام اقدامات در خاک این کشور انجام شود و سربازان سوری، قوای نظامی این ائتلاف را تشکیل میدهند. حزب الله نیز رزمندگان خود را به عنوان نیروهای کمکی به این سوریه اعزام کرده است.
وی با بیان اینکه عراق در حقیقت حضور مستقیم نظامی ندارد، تاکید کرد: بغداد صرفاً در مقام مستشاری و به عنوان یک عضو حاضر در اتاق عملیات مشترک حضور دارد. چون چند میدان نبرد داریم، عراق هم دچار این گرفتاری و مشکل تروریسم است. یعنی در حقیقت، وجود و حضور عراق برای مراحل بعد از عملیات سوریه است.
این دیپلمات ایرانی همچنین در مورد نقش ایران و روسیه در این ائتلاف اظهار داشت: فرماندهان نظامی ایران به عنوان مستشار به پیاده نظامها (ارتش سوریه و نیروهای مقاومت) آموزشهای نظامی میدهند و روسیه نیز نیروی هوایی خود را مامور پشتیبانی از حملات زمینی علیه تروریستها کرده است.
ابهام زدایی از قراردادهای جدید نفتی
قراردادهای تازه نفتی سبب طرح نظرهای مخالف وموافق بسیاری در مورد چارچوب های قانونی جذب شرکت ها و سرمایه گذاران بزرگ در صنعت نفت کشور شده است. در برابر انتقادها، طراحان و بسیاری از صاحبنظران مسایل انرژی این چارچوب های نو را الگویی برای مناسبات نفتی برد- برد با شرکت های خارجی و مبتنی بر اصول اقتصاد مقاومتی می دانند.
به گزارش جماران به نقل از ایرنا، کمبودها و ضعف های قراردادهای موسوم به «بیع متقابل» که سال ها چارچوب حقوقی مناسبات نفتی ایران و شرکت های خارجی بود، سرانجام جای خود را به قراردادهای تازه نفتی «آی. پی. سی»(Iran Petroleum Contract) داد؛ قراردادهایی که با دستور وزیر نفت بررسی و تدوین آن از مهرماه ١٣٩٢ با تشکیل کمیته ای با عنوان کمیته بازنگری در قراردادهای نفتی کلید خورد.
به گفته طراحان قراردادهای تازه نفتی، این قراردادها افزون بر رفع کاستی های نسخه های جاری و گذشته، با نگاه به آینده و با هدف توسعه کمی و کیفی صنعت نفت ایران تدوین شده است. البته در کنار اظهار نقد و نظرهای کارشناسانه که ضرورت تدوین و اجرای هر طرح نویی به شمار می رود، برخی در نقدهای خود با ابهام آفرینی و بهانه جویی، اهدافی سیاسی را دنبال کردند.
انتقاد از این قراردادها، از زمان مطرح شدن آن آغاز شد. برخی همچنان از قراردادهای بیع متقابل دفاع کردند. عده ای از تاخیر در رونمایی قراردادهای جدید گلایه کردند و این تاخیر را سبب معطل ماندن مهمترین پروژه های صنعت نفت کشور دانستند. شماری هم قراردادهای نو را با قراردادهای دارسی و امتیازنامه رویتر مقایسه کردند.
همچنان که پیش بینی می شد، این روند پس از رونمایی از قراردادهای جدید نفتی در آذرماه امسال نیز ادامه پیدا کرد و هنوز هم یکی از موضوع های حاضر در دستور کار منتقدان دولت است.
نقض قانون اساسی و قوانین بالادستی، نرسیدن به تولید صیانتی در عمل، ابهام های حقوقی، محدود کردن شرکت ملی نفت، کوچ کارشناسان شرکت نفت به سمت طرف های خارجی، ارایه امتیازهای ویژه به شرکت های خارجی طرف قرارداد، مغایرت با اصول حاکم بر اقتصاد مقاومتی، ابهام در نحوه تامین مالی و نقش شرکت های ایرانی در فرآیند اجرای قرارداد، ابهام در رابطه میان دستمزد پیمانکار و هزینه ها، بلندمدت بودن قراردادها و بی توجهی به مساله انتقال فناوری های نو، تنها بخشی از انتقادها و مخالفت هایی است که متوجه قراردادهای جدید نفتی شده است.
در برابر، کمیته بازنگری در قراردادهای نفتی بارها به هر کدام از این انتقادها پاسخ داده و به تشریح آنچه ابهام خوانده اند پرداخته است. در این ارتباط بیان چند نکته ضروری است:
1- اولویت نخست اقتصاد کلان کشور و نیز صنعت نفت به عنوان تکیه گاه اقتصاد ایران، جذب سرمایه گذاری خارجی است. اگر چه با نزدیک شدن به آغاز اجرای برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) بخشی از موانع پیش روی جذب سرمایه گذاری برطرف می شود اما باید بدانیم که تحریم ها، تنها یکی از موانع مسیر سرمایه گذاری است و سرمایه گذاران خارجی و حتی سرمایه گذاران داخلی، قبل از هر چیز به شاخص های موثر در فضای کسب و کار توجه می کنند.
2-یکی از مسایلی که در حوزه های مختلف اقتصادی مورد توجه سرمایه گذاران قرار می گیرد، قوانین، مقررات و نحوه مناسبات و همکاری ها است. در قراردادهای تازه نفتی فرایندی تدارک دیده شده که پیمانکاران داخلی و خارجی در قالب یک کنسرسیوم (مجموعه شرکت های فعال در یک طرح)، طرح را از کارفرما - که شرکت ملی نفت ایران است - تحویل بگیرند و بر اساس شاخص هایی که در قرارداد مشخص می شود، آن را عملیاتی کنند.
بر اساس این قراردادها، پیمانکاران افزون بر توسعه، مرحله تولید را نیز بر عهده می گیرند. به این ترتیب، روند قراردادهای نو با قراردادهای بیع متقابل به طور کامل متفاوت است و سعی شده جذابیت هایی برای صاحبان سرمایه و شرکت های بین المللی فعال در صنعت نفت ایجاد شود.
به عنوان نمونه، یکی از تفاوت های قراردادهای نو، در باز بودن سقف هزینه ها است. در الگوی بیع متقابل، پیمانکار متعهد می شد برای انجام یک طرح توسعه مشخص، میزان معینی هزینه را متعهد شود. در این شرایط اگر برای رسیدن به تولید تعیین شده انجام عملیات تازه ناگزیر می شد، شرکت ملی نفت هزینه آن عملیات را پرداخت نمی کرد زیرا متعهد شده بود که برای رسیدن به مقدار معینی تولید، هزینه ای مشخص انجام بدهد. این شرایط ضمن ایجاد نارضایتی پیمانکاران شاخص و صاحب صلاحیت، انگیزه سرمایه گذاری ها و ادامه همکاری در طرح های نو را به شدت کاهش می داد.
3-بر اساس قراردادهای تازه نفتی ایران، نه تنها اصول حاکم بر اقتصاد مقاومتی نقض نمی شود، بلکه در راستای این سیاست ها گام برداشته می شود.
در بند 12سیاست های کلان اقتصاد مقاومتی، بر «افزایش قدرت مقاومت و کاهش آسیب پذیری اقتصاد کشور از طریق توسعه پیوندهای راهبردی و گسترش همکاری و مشارکت با کشورهای منطقه و جهان به ویژه همسایگان، استفاده از دیپلماسی در جهت حمایت از هدف های اقتصادی، استفاده از ظرفیت های سازمان های بین المللی و منطقه ای» تاکید شده است. در بند 13 نیز مقابله با ضربه پذیری درآمد حاصل از صادرات نفت و گاز از طریق انتخاب مشتریان راهبردی مورد تاکید قرار گرفته و بند 14 این سیاست ها نیز افزایش ذخایر راهبردی نفت و گاز کشور به منظور اثرگذاری در بازار جهانی نفت و گاز و تاکید بر حفظ و توسعه ظرفیت های تولید نفت و گاز، به ویژه در میدان های مشترک را مورد تمرکز قرار داده است. با نگاهی به الگوهای نوین قراردادهای نفتی، می توان دید که این الگوها متناسب با سیاست های اقتصاد مقاومتی تدوین شده است.
4- در فرایندهای نو قرار نیست که ما همچون برخی کشورهای حوزه خلیج فارس میزبانِ تام شرکت های غربی و شرقی باشیم. همچنین قرار نیست امتیازهایی ویژه به شرکت های خارجی طرف قرارداد بدهیم. بر اساس این قراردادها، شرکت های خارجی تنها زمانی می توانند به طرحی ورود پیدا کنند که یک شریک ایرانی داشته باشند. البته این مشارکت اتفاقی تازه نیست زیرا همه قراردادهای دریایی ایران که از ابتدای دهه 60 میلادی شکل گرفته به صورت مشارکت بین طرف ایرانی و خارجی بوده است.
همچنان که تجربه نشان داده است، شرکت های داخلی همواره از تشکیل کنسرسیوم ها سود برده اند و از غیبت آنها متضرر شده اند. قراردادهای جدید نفتی نه تنها برای شرکت های داخلی تهدید به حساب نمی آید، بلکه شراکت طرف ایرانی در چارچوب تازه قراردادهای نفتی یک فرصت طلایی برای شرکت های داخلی و استفاده از ظرفیت های موجود است.
فرجام سخن این که قراردادهای تازه نفتی، تلاش برای تغییر وضعیت موجود به وضعیت مطلوب است؛ وضعیتی که باعث شده حضور سرمایه گذاران کمرنگ شود، بسیاری از طرح ها نیمه تمام باقی بماند و برداشت ما از میدان های مشترک در سطحی قابل قبول نباشد و کشوری چون قطر با جذب سرمایه گذاری، سه برابر بیشتر از ما از میدان مشترک پارس جنوبی برداشت انرژی داشته باشد.