اجرایی شدن روند برجام از چند روز آینده، اقدامات آمریکا در پی تصویب قوانین ضد ایرانی در کنگره، آغاز ثبت نام متقاضیان خرید کالا، اعلام احتمال احراز اجتهاد غایبان امتحان از سوی سخنگوی شورای نگهبان و سنگ اندازی آمریکا در مسیر اجرای برجام مهم ترین اخبار روزنامه های امروز کشور است.
به گزارش خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، مهم ترین بخش های خبری روزنامه های صبح شنبه 19 دی را در گزارش زیر بخوانید:
روزنامه اطلاعات
نامه اعتراضی ایران به شورای امنیت
جنگنده های رژیم سعودی در ادامه جنایات خود در یمن، به سفارت جمهوری اسلامی ایران حمله موشکی کردند؛ این اقدام سعودی ها با واکنش هایی در جهان روبرو شد و سازمان ملل اعلام کرد، موضوع حمله به سفارت ایران در صنعا را بررسی می کند. روزنامه اطلاعات به این موضوع و نامه اعتراضی ایران به شورای امنیت پرداخته و نوشته: در همین راستا، سخنگوی وزارت خارجه حمله موشکی جنگنده های عربستان به سفارت ایران در صنعا را به شدت محکوم کرد و گفت: تهران حق خود را برای پیگیری این موضوع محفوظ میداند. «حسین جابریانصاری» افزود، این حمله موشکی موجب وارد شدن خسارتهایی به ساختمان سفارت و زخمی شدن شماری از نیروهای حفاظتی شد. جابریانصاری تاکید کرد، این اقدام آگاهانه و عامدانه دولت عربستان نقض تمامی کنوانسیونها و قواعد حقوقی بینالمللی در زمینه حفاظت از امنیت و مصونیت اماکن دیپلماتیک در کلیه شرایط است و مسئولیت این اقدام و همچنین جبران خسارتهای وارده به ساختمان و جراحات وارده به شماری از کارکنان سفارت به عهده دولت عربستان است.
از سویی، «استفان دوجاریک»، سخنگوی سازمان ملل متحد تاکید کرد، این سازمان در مورد بمباران سفارت ایران در صنعا تحقیق می کند. دوجاریک افزود، سازمان ملل اطلاعات مختلفی در مورد هدف قرار دادن سفارت ایران در صنعا توسط جنگنده های عربستان دراختیار دارد که بعد از روشن مسئله در این مورد بیانیه صادر خواهد کرد. وی تاکید کرد، سازمان ملل هر گونه حمله به مقرهای دیپلماتیک و کارمندان آن در هر مکانی را به شدت محکوم می کند.
در همین راستا، حسین امیرعبداللهیان معاون عربی و آفریقایی وزیر خارجه نیز گفت: ما این موضوع را در دستور کار قرار دادهایم و طی یک گزارش رسمی به سازمان ملل آنها را در جریان جزئیات این موضوع گذاشتیم. معاون عربی و آفریقای وزارت خارجه افزود، این موضوع را از طرق حقوقی و بینالمللی پیگیری میکنیم.
در این میان، «جاش ارنست»، سخنگوی کاخ سفید، درباره حمله عربستان به سفارت ایران در صنعا واکنش نشان داد و گفت: واشنگتن در حال بررسی صحت و سقم این بیانیهها است. از طرفی، «احمد العسیری» سخنگوی ائتلاف سعودی نیز اعلام کرد، عربستان درباره این مسأله تحقیق میکند. وی در عین حال افزود، سفارت ایران در صنعا سالم است و اطراف این محل به هیچوجه بمباران نشده است!از سوی دیگر، «استیو گوس» مسئول بخش تسلیحات سازمان دیدبان حقوق بشر اعلام کرد، استفاده عمدی و مکرر جنگنده های ائتلاف از بمب های خوشهای در مناطق غیرنظامی فقط به منظور آسیب رساندن به شهروندان عادی است که این موضوع یک جنایت جنگی به شمار می رود.
پس از انتشار بیانیه دیدبان حقوق بشر، دولت فراری «منصور هادی» در اقدامی نامتعارف، مسئول دفتر حقوق بشر سازمان ملل در یمن را عنصر نامطلوب خواند و اخراج کرد! در همین راستا، بان کی مون، دبیرکل سازمان ملل تصمیم دولت منصور هادی مبنی بر اخراج نماینده کمیساریای حقوق بشر این سازمان از یمن را محکوم کرد. وی در مورد سلامت جان کارمندان بومی و بین المللی سازمان ملل در یمن ابراز نگرانی کرد. بان کی مون در بیانیهای اعلام کرد، مردم یمن از نقض آشکار حقوق بشر رنج میبرند و من اخراج نماینده کمیساریای حقوق بشر سازمان ملل از یمن را محکوم میکنم. وی در ادامه از دولت هادی خواست در موضعگیریهای خود تجدیدنظر کند.
در چنین شرایطی، نیروهای ارتش و کمیتههای مردمی یمن یک فروند بالگرد «آپاچی» عربستان سعودی را در استان «حجه» سرنگون کردند. در خبری دیگر، تظاهرات سراسری با حضور هزاران تن از مردم صنعا در محکومیت استفاده عربستان از بمبهای خوشهای برگزار شد.
* بحرین
دادستانی کل بحرین، «رضی الموسوی»، دبیرکل جمعیت «وعد»، «سید جمیل کاظم»، رئیس شورای جمعیت الوفاق و شیخ «میثم السلمان»، مسئول بخش آزادیهای دینی مرکز حقوق بشر بحرین را به منظور بازجویی احضار کرد. دادستانی بحرین علت احضار فعالان سیاسی و حقوقی کشورش را مشارکت در مراسم همبستگی با شیخ «علی سلمان» دبیر کل جمعیت الوفاق اعلام کرد.
به عهده دولت عربستان است. از سویی، «استفان دوجاریک»، سخنگوی سازمان ملل متحد تاکید کرد، این سازمان در مورد بمباران سفارت ایران در صنعا تحقیق می کند. دوجاریک افزود، سازمان ملل اطلاعات مختلفی در مورد هدف قرار دادن سفارت ایران در صنعا توسط جنگنده های عربستان دراختیار دارد که بعد از روشن مسئله در این مورد بیانیه صادر خواهد کرد. وی تاکید کرد، سازمان ملل هر گونه حمله به مقرهای دیپلماتیک و کارمندان آن در هر مکانی را به شدت محکوم می کند.
در همین راستا، حسین امیرعبداللهیان معاون عربی و آفریقایی وزیر خارجه نیز گفت: ما این موضوع را در دستور کار قرار دادهایم و طی یک گزارش رسمی به سازمان ملل آنها را در جریان جزئیات این موضوع گذاشتیم. معاون عربی و آفریقای وزارت خارجه افزود، این موضوع را از طرق حقوقی و بینالمللی پیگیری میکنیم.
در این میان، «جاش ارنست»، سخنگوی کاخ سفید، درباره حمله عربستان به سفارت ایران در صنعا واکنش نشان داد و گفت: واشنگتن در حال بررسی صحت و سقم این بیانیهها است. از طرفی، «احمد العسیری» سخنگوی ائتلاف سعودی نیز اعلام کرد، عربستان درباره این مسأله تحقیق میکند. وی در عین حال افزود، سفارت ایران در صنعا سالم است و اطراف این محل به هیچوجه بمباران نشده است!از سوی دیگر، «استیو گوس» مسئول بخش تسلیحات سازمان دیدبان حقوق بشر اعلام کرد، استفاده عمدی و مکرر جنگنده های ائتلاف از بمب های خوشهای در مناطق غیرنظامی فقط به منظور آسیب رساندن به شهروندان عادی است که این موضوع یک جنایت جنگی به شمار می رود.
پس از انتشار بیانیه دیدبان حقوق بشر، دولت فراری «منصور هادی» در اقدامی نامتعارف، مسئول دفتر حقوق بشر سازمان ملل در یمن را عنصر نامطلوب خواند و اخراج کرد! در همین راستا، بان کی مون، دبیرکل سازمان ملل تصمیم دولت منصور هادی مبنی بر اخراج نماینده کمیساریای حقوق بشر این سازمان از یمن را محکوم کرد. وی در مورد سلامت جان کارمندان بومی و بین المللی سازمان ملل در یمن ابراز نگرانی کرد. بان کی مون در بیانیهای اعلام کرد، مردم یمن از نقض آشکار حقوق بشر رنج میبرند و من اخراج نماینده کمیساریای حقوق بشر سازمان ملل از یمن را محکوم میکنم. وی در ادامه از دولت هادی خواست در موضعگیریهای خود تجدیدنظر کند.در چنین شرایطی، نیروهای ارتش و کمیتههای مردمی یمن یک فروند بالگرد «آپاچی» عربستان سعودی را در استان «حجه» سرنگون کردند. در خبری دیگر، تظاهرات سراسری با حضور هزاران تن از مردم صنعا در محکومیت استفاده عربستان از بمبهای خوشهای برگزار شد.
* بحرین
دادستانی کل بحرین، «رضی الموسوی»، دبیرکل جمعیت «وعد»، «سید جمیل کاظم»، رئیس شورای جمعیت الوفاق و شیخ «میثم السلمان»، مسئول بخش آزادیهای دینی مرکز حقوق بشر بحرین را به منظور بازجویی احضار کرد. دادستانی بحرین علت احضار فعالان سیاسی و حقوقی کشورش را مشارکت در مراسم همبستگی با شیخ «علی سلمان» دبیر کل جمعیت الوفاق اعلام کرد.
آیا نباید نگران تکرار تاریخ بود؟
این روزنامه در شماره روز شنبه خود به درج یادداشتی از احمد مسجد جامعی پرداخته که در آن آمده: سالها پیش به آقای بجنوردی، رئیس مرکز دایرهالمعارف، پیشنهاد کردم در آن مرکز دانشنامهای نیز برای تهران تدوین کنند. ایشان پذیرفتند و جلساتی هم به طور منظم برای سیاستگذاری و برنامهریزی برای آن تشکیل میشد. از جمله شرکتکنندگان در آن جلسات مرحوم استاد عنایتالله رضا، مدیر وقت بخش جغرافیای مرکز دایرهالمعارف بود. پیش از شروع این جلسات معمولا از طریق نوشتهها و خاطرات ایشان از نظراتشان بهره میبردم. نظرات ایشان به خصوص به این دلیل برایم مهم بود که استاد در دوران جوانی، زندگی پرفراز و فرودی را گذرانده بود و از بسیاری از جریانات سیاسی چپ در ایران آگاهی دقیق و نزدیک داشت. اکنون میتوانستم حضورا و شفاها هم از نظرات و تجارب ایشان هم استفاده کنم.
به هر حال یکی از پرسشهای اساسی در ذهن من و بسیاری از علاقمندان به تاریخ معاصر ایران همواره این بوده است که جریانهای چپ به خصوص حزب توده چطور توانستند در تهران و سایر شهرهای کشورمان از طیفها و طبقات مختلف اجتماع هواداران عموما باسواد و در عین حال جان برکفی جذب کنند؟ این سئوالی است که به راحتی نمیتوان پاسخ آن را در اسناد تاریخی و کتاب خاطرات و روزنامهها و دیگر اسناد به دست آورد. بیشک بخشی از این پاسخ را باید در اوضاع واحوال آن روز عالم از قبیل دلخوری ایرانیان از انگلیس ودولت تزاری روسیه جست.
نکته مهمیکه باید در مورد آن دقت کرد، اعتقاد دینی بسیاری از رجال این حزب مارکسیستی است. مرحوم امام در یک سخنرانی عمومیگفت که سلیمانمیرزا از نخستین رهبران این احزاب کمونیست در ایران با ایشان به سفر حج مشرف شده است. دکتر شرف خراسانی فیلسوف و مترجم مشهور هم میگفت پس از 28 مرداد در زندان با رهبر شاخه کارگری حزب توده همبند بود و او به مجردی که صدای اذان را میشنید فورا برمیخاست و نمازش را میخواند. استاد احمد آرام، پدر ترجمه در ایران که خود از متدینین بود و ترجمهای تفسیری از قرآن را در همان سالها منتشر کرد، خود از اعضای حزب توده بوده است. درباره گرایش مرحوم استاد جلال همایی و سعید نفیسی نیز سخنهایی رفته است. اگر در خاطرات و اسناد آن دوران جستجو کنیم از این نمونهها باز هم هست.
خلاصه فعالیت اینگونه احزاب در ایران با وجود پیوندهای مذهبی وعلمیمحکم و پیوستگی مردم به سنتهای اجتماعی پایدار و کهن کار آسانی نبوده است. مساله وقتی دشوارتر میشود که به ارتباط آشکار حزب توده با شوروی و عقاید مارکسیستی توجه کنیم. اکنون پرسش این است که میان عقاید مذهبی و بعضا همراه با نگرشهای علمیمردانی که از دل سنت برآمده بودند با اهداف جنبشهای چپ و به خصوص حزب توده که پیوندهای آشکاری با حکومت شوروی داشت و صراحتا خود را حافظ منافع همسایه شمالی ایران میدانست، چه ارتباطی بوده است؟
برداشت من از سخنان استاد عنایتالله رضا این است که در واقع حزب توده و سایر جنبشهای مشابه برای جذب هرچه بیشتر هوادار میبایستی آنها را در منزل نخست از آن چه پیشتر بدان اعتقاد داشتند، تخلیه میکردند، آنگاه باورها و بعد اهداف خود را به جای آن مینشاندند. البته حوادث و اتفاقات اجتماعی دیگر هم به این برنامه آنها کمک میکرد. بخت با حزب توده یار بوده که در اوج فعالیت این حزب، بساطهای دیگری در ایران به راه افتاده بود، که بیآنکه خود بخواهند یا حتی اطلاع داشته باشند، مطابق اهداف و آرمانهای حزب توده در جذب هوادار برای آن حرکت میکردند. دکتررضا برای نمونه به زندگی خود اشاره میکرد که در آغاز از هواداران احمد کسروی بود و با آنکه با او اختلافنظرهایی هم داشت، ولی به طور کلی مجذوب او بود. نهایتا همین رابطه به هدف حزب توده یاری رساند و دکتررضا در زمان حیات کسروی به این حزب پیوست. از نظر وی، کسروی کسی بود که مشاهیر و بزرگان و مظاهر اسلامیوایرانی از قبیل حافظ و مولوی و سعدی و خیام و کل بزرگان ادب و عرفان و دین واندیشه را یک یک از قطار ذهن پیاده میکرد. قطار خود او هم در عمل تقریبا جز خودش و تنی چند از یارانش
شخص و چیز دیگری را با خود نمیبرد. بدینگونه ذهن بسیاری از جوانان، چون خود دکتررضا، آماده پذیرش اهداف حزب توده شد، تا آنجا که کار ازباور و عقیده گذشت و به فعالیت برای تجزیه ایران به نفع شوروی کشید. در واقع این فاصله طولانی را حزب توده از یک سو با خالی کردن جامعه و ذهن جوانان از شخصیتهای تاریخی و معاصر درهم مینوردید و از سوی دیگر، در این خلاء ذهنی، آراء و آثار متناسب با اهداف خود را با هوادارانش القا میکرد. سرعت و شدت حوادث و تحولات سیاسی در دهه 20 و 30 هم که به ویژه جای چندانی برای تامل و بازنگری باقی نمیگذاشت.
این منش کسروی در نقد و حذف شخصیتهای موثر در انقلاب مشروطیت را حتی در کتاب مشهور او هم میبینیم که تقریباً جز یکی دو نفر، بقیه را بیرحمانه زیر تیغ انتقاد و انتقام گرفته است. حتی ستایشهای او از باقرخان و ستارخان، از انتساب آنها به ساده لوحی و از این قبیل صفتها خالی نیست. گویی در این تفکر هیچ جایی در میانه نیست. حتی همه سیاهاند، مگر آن که خلاف آن ثابت شود. بیشتر از یک هم که معیار وجود ندارد و آن هم شخص شخیص اوست.
اکنون جا دارد که در این زمینه به نکته سنجی یکی از مردم کوچه و بازار اشاره کنم که گاهی قضاوتهایشان بسیار شیرین و عبرتآموز است. یک راننده تاکسی میگفت :غربیها که آنقدر همت و هوشیاری دارند که مدتها برنامه ریزی میکنند و با مخارج بسیار و گاه با به خطر انداختن جان خود، فرسنگها زیر آب میروند و اقیانوسها را میکاوند تا ببینند که فلان موجود دریایی چگونه زاد و ولد میکند و حتی برای فیلمبرداری هم از آن غافل نیستند، چگونه ما را به حال خود رها میکنند؟ جالبتر از این سئوال، نتیجهای است که او از آن میگرفت. آن راننده تاکسی میگفت: زمانی قیمت نفت به بیش از 100 دلار رسید و درآمد ایران در آن سالها حتی برابر تمام سالهای قبل از انقلاب از اکتشاف نفت تا پیروزی انقلاب بود ،چگونه آن درآمد افسانهای به یک باره پودر شد و به هوا رفت؟ آیا بدون برنامهریزی غربیها بود؟ قسمت بعدی نکتهسنجی او نیز شنیدنی است. او باز میپرسید که آیا الآن که مملکت دست عقلاست و قیمت نفت هم به زیر 30 دلار رسیده است، گمان میکنید که با برنامه ریزی و نقشه همان غربیها نیست؟ فکر میکنید که آنها به دنبال ضربه زدن به چه کسی هستند؟
سرانجام برگردیم به نتیجهای که از این سخنان به دست میآید. به هر حال دلبستگان به مطالعات تاریخی نمیتوانند حوادث و تجارب گذشته را بیارتباط با چیزهایی ببینند که در روزگار خود شاهد آن هستند. اکنون که فضای سیاسی هر روز در تلاطم جدیدی فرو میرود و از سوی دیگر گروهی به دلیل منافع سیاسیشان از کاهش قیمت نفت که به ضرر هنگفت ملی منجر میشود، خوشحال هستند، میبینیم تخریب شخصیتهای موثر و متنفذ تاریخ معاصر و انقلاب ایران به یکباره شتاب بیشتری گرفته است. گویی از یک طرف گروهی، شاید با تقسیم کار، مشغول تخریب یاران درگذشته امام هستند و برای توجیه عملکرد ناشایست خود ،آنها را به انواع و اقسام تهمتها متهم میکنند و از طرف دیگر گروه دیگری یاران حی و حاضر امام را آماج حملات سامان یافته قرار دادهاند و از انتساب هرگونه پلیدی به آنها ابا ندارند. بنابر این بیدلیل نیست که گروهی هم خانواده امام را مورد هجمه و حمله قرار دادهاند، تا جایی که برای مقاصد خود حتی انتساب نسبی را هم زیر سئوال میبرند. این موضوع مرا به یاد دورهای میاندازد که حتی نسب اهل بیت را به پیامبر نمیپذیرفتند و دیگران را فرزندان حقیقی رسولالله
میخواندند. آیا در این اوضاع نباید نگران تکرار تاریخ بود؟
روزنامه جمهوری اسلامی
اجرای برجام تا چند روز دیگر
اجرایی شدن روند برجام موضوع مهم گفت و گوی بین وزیر خارجه آمریکا و وزیر خارجه چین بود. روزنامه جمهوری اسلامی در شماره جدید خود به این موضوع پرداخته و نوشته: وانگ یی» و «جان کری» در این گفتگو از روند اجرای کارهای مربوط به توافقنامه هسته ای ایران و کشورهای 1+5 ابراز رضایت کرده و بر تحقق دقیق مفاد آن تاکید کردند.
وزیران خارجه چین و آمریکا یادآور شدند که اوضاع به خوبی پیش می رود و شرایط برای اجرای توافقنامه فراهم است.
آنان با تقدیر از تلاش های خوب صورت گرفته از جانب ایران در جهت اجرای توافقات صورت گرفته، از دیگر کشورهای ذیربط نیز خواستند به همکاریهای خود تا کسب نتیجه نهایی همچنان ادامه دهند.
بررسی آخرین وضعیت خاورمیانه و شرایط پیش آمده بعد از اقدام یکجانبه عربستان سعودی در قطع روابط دیپلماتیک با ایران نیز از دیگر محورهای گفت وگوی طرفین بوده است.
* جان کری: فقط چند روز تا اجرای توافق هستهای فاصله داریم
وزیر امور خارجه آمریکا همچنین گفت: شاید تنها چند روز تا اجرای برنامه جامع اقدام مشترک فاصله داشته باشیم.
به نوشته روزنامه گاردین، جان کری، وزیر امور خارجه آمریکا بامداد دیروز گفت که ممکن است چند روز دیگر توافق هستهای اجرایی شود، توافقی که کشورهای غربی و آمریکا را وادار خواهد کرد فورا تحریمهای فراوانی را که علیه جمهوری اسلامی وضع شده است لغو کنند.
کری همچنین گفت که روز پنجشنبه در تماسی تلفنی با محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه ایران صحبت کرده است.
وی افزود: ایران قصد دارد تعهدات خود را هرچه فوری اجرا کند و دولت اوباما نیز آماده انجام چنین کاری است.
کری در ادامه از اقدام ایران در انتقال بخشی از ذخیره اورانیوم غنیشده خود به خارج از کشور ستایش کرد و با تکیه بر ادعاهای بیاساس غرب و آمریکا علیه برنامه هستهای ایران، افزود: با تکمیل اجرای تعهدات ایران در روزهای آینده، ما به هدف خود برای افزایش زمان گریز هستهای به بیش از یک سال دست یافتهایم.
وی تاکید کرد که اگر همه چیز خوب پیش برود، چند روز با اجرای توافق هستهای فاصله خواهیم داشت.
وزیر امور خارجه آمریکا با اینکه گفت دولت کشورش متعهد به بررسی برنامه موشکی و دیگر فعالیتهای ایران، شامل بازداشت چند شهروندان آمریکایی است، صحبتی از تحریمهای جدید یا اقدامات دیگر علیه تهران به میان نیاورد.
این در حالی است که مقامات ایران تاکید میکنند این کشور برای افزایش توان دفاعی خود نیازی به اجازه گرفتن ندارد و به فعالیتهای خود برای گسترش توان دفاعیاش ادامه میدهد.
اما مخالفان توافق هستهای تلاش میکنند تا با طرح ادعاهایی علیه برنامه موشکی بالستیک تهران مبنی بر اینکه چنین اقداماتی نقض قطعنامههای سازمان ملل است، در روند اجرای برجام اخلال ایجاد کنند. آنها از دولت میخواهند تا به این بهانه تحریمهای جدید علیه کشورمان وضع کند، اقدامی که به گفته مقامات ایرانی نقض برجام خواهد بود.
* وزارت خارجه آمریکا: روز اجرای توافق هستهای به زودی خواهد بود
سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا هم گفت که در حال بررسی اقداماتی مناسب برای پاسخ به برنامه موشکی بالستیک ایران هستیم اما اجرای توافق هستهای به زودی انجام خواهد شد.
جان کربی سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا با اشاره به برنامه موشکی بالستیک ایران مدعی شد: در آینده شاهد خواهید بود که ما ایران را به دلیل این فعالیتهایش مسئول بدانیم چرا که هیچ چیز در توافق هستهای وجود ندارد که ما را از انجام این کار منع کند، هیچ چیز. هدف از توافق هستهای مسدود کردن راههای ایران برای دستیابی به ظرفیت تولید سلاح هستهای است اما تاکید می کنم که ما ابزارهای دیگری در اختیار داریم که حتی به صورت یک جانبه با این فعالیتهای ایران مقابله کنیم.
کربی افزود: من نمیتوانم جزئیاتی درباره اینکه برنامهمان برای مواجهه با آزمایش موشکی اخیر ایران چیست ارائه دهم اما ما ابزارهایی برای اقدام یک جانبه و چند جانبه در این زمینه داریم و در آینده پاسخی مناسب برای فعالیتهای موشکی بالستیک ایران خواهیم داشت.
وی در پاسخ به سوال دیگری درباره اظهارات جان کری وزیر امور خارجه آمریکا مبنی بر اینکه روز اجرای توافق هستهای احتمالا تا پیش از پایان ماه ژانویه ( ماه جاری میلادی) خواهد بود، گفت: من نمیتوانم پاسخی دقیقتر از آنچه وزیر خارجه گفته است، بدهم. روز اجرای توافق هستهای به زودی خواهد بود. من در اینجا تنها میتوانم به نیابت از آمریکا حرف بزنم نه دیگر کشورها، اینکه ما به سرعت به سوی اجرای تعهدات برای اجرای توافق پیش می رویم و شواهد روشنی در اختیار داریم که نشان میدهد ایرانیها نیز دقیق در حال انجام همین کار هستند.
روزنامه ایران
آغاز ثبت نام متقاضیان خرید کالا
پس از ثبتنام 110 هزار متقاضی برای وام 25 میلیونی خودرو، امروز دومین بخش تسهیلات بسته ضد رکود دولت در قالب وام خرید کالا آغاز میشود. روزنامه ایران در شماره روز شنبه خود به این موضوع پرداخته و نوشته: وام خرید کالا 10 میلیون تومانی است و متقاضیان با مراجعه به فروشگاههای اعلام شده در سایت وزارت صنعت نسبت به خرید کالای خانگی اقدام میکنند مدت بازپرداخت اقساط این تسهیلات نیز 12 ماهه تعیین شده است و برای خرید کالاهای ایرانی با نرخ سود 12 درصد محاسبه میشود روزشنبه(امروز) سامانه ثبتنام تسهیلات قرضالحسنه ازدواج باز میشود و زوجهایی که کد رهگیری دارند، کارت اعتباری دریافت خواهند کرد. سامانه ثبتنام تسهیلات قرضالحسنه ازدواج باز میشود و زوجهایی که کد رهگیری دارند، میتوانند برای دریافت کارت اعتباری در این سامانه ثبتنام کنند.
حدود 400 هزار نفر در سامانه تسهیلات قرضالحسنه ازدواج ثبتنام کردهاند که مشمول این طرح میشوند. همچنین حدود 600 تا 700 هزار نفر از کارمندان و بازنشستگان هم شرایط دریافت کارت اعتباری را دارند.
گروه اقتصادی دومین بخش سیاست تسهیلاتی بسته ضد رکود دولت از امروز آغاز میشود. درحالی که با ثبتنام 110 هزار متقاضی برای دریافت وام 25 میلیونی خودرو بخش نخست سیاست تسهیلاتی دولت دربسته ضد رکود به اتمام رسیده است، دومین بخش که دربرگیرندگی و اهمیت بیشتری نسبت به خودرو دارد یعنی اعطای کارت 10 میلیون تومانی خرید کالاهای بادوام نهایی شد و از امروز کسانی که در اولویت این طرح قرار گرفتهاند این کارت را دریافت میکنند. کارت اعتباری خرید کالا که براساس عقد مرابحه عملیاتی شده است برای خرید کالاهای ایرانی با نرخ سود 12 درصد محاسبه میشود و متقاضیان میتوانند با مراجعه به فروشگاههای اعلام شده در سایت اینترنتی وزارت صنعت نسبت به خرید کالای خانگی مورد نیاز خود اقدام کنند. مدت بازپرداخت اقساط این تسهیلات نیز 12 ماهه تعیین شده است.
هدف دولت در طراحی و اجرای این تسهیلات تحریک تقاضا برای کالاهای بادوام است که به طور عمده شامل لوازم خانگی میشود. به اعتقاد کارشناسان اعطای این تسهیلات که درسازوکار آن امکان فاکتور فروشی و انحراف بشدت کاهش پیداکرده است، بازار لوازم خانگی که طیف وسیعی از صنایع را دربرمی گیرد دراثر افزایش تقاضا و کاهش موجودی انبار با رونق نسبی روبهرو میشوند و همین گردش میتواند دوباره چرخهای این صنعت را به حرکت درآورد. مدیرکل فناوری اطلاعات بانک مرکزی دراین باره اعلام کرد که کارمندان رسمی و پیمانی، بازنشستگان و مستمریبگیران صندوق بازنشستگی کشوری و زوجهای جوانی که در سامانه تسهیلات ازدواج نامنویسی کرده و هنوز تسهیلات نگرفتهاند، مشمول دریافت کارت اعتباری میشوند. ناصر حکیمی با اشاره به تقسیمبندی مشمول دریافت کارت اعتباری در فاز اول به سه گروه هدف توسط سازمان مدیریت و برنامهریزی اظهارداشت: گروه اول زوجهای جوانی هستند که در سامانه دریافت تسهیلات ازدواج ثبتنام کرده و کد رهگیری دریافت کردهاند. وی با بیان اینکه زوجها با همان کد میتوانند درخواست خود را برای دریافت کارت اعتباری خرید کالا در سامانه ثبت کنند،
افزود: البته این تسهیلات علاوه بر تسهیلات وام قرضالحسنه ازدواج است و اگر از این تسهیلات استفاده کنند، تسهیلات قرضالحسنه ازدواج آنها حذف نمیشود.
مشمولان کارت اعتباری
به گفته مدیرکل فناوری اطلاعات بانک مرکزی گروه دوم کارمندان رسمی و پیمانی دولت و گروه سوم بازنشستگان و مستمری بگیران تحت پوشش صندوق بازنشستگی کشوری که دریافتی آنها کمتر از یک میلیون و 500 هزار تومان (15 میلیون ریال) است، هستند. منابع اجرای طرح توسط بانک مرکزی احصا شده و از امروز(شنبه) این سه گروه در فاز اول میتوانند درخواست دریافت کارت اعتباری را بدهند.
زوجهایی که کد رهگیری دارند از امروز ثبتنام کنند
براین اساس روزشنبه(امروز) سامانه ثبتنام تسهیلات قرضالحسنه ازدواج باز میشود و زوجهایی که کد رهگیری دارند، میتوانند برای دریافت کارت اعتباری در این سامانه ثبتنام کنند. همچنین کارمندان و بازنشستگان نیز برای ثبتنام، فرمهایی از دستگاهها و محل خدمت خود دریافت میکنند. فرم دیگری هم هنگام ارائه کارت از طرف بانکها در اختیار آنها قرار میگیرد که بیشتر کاربرد احراز هویت دارد. پس ازاین مرحله دستگاه درخواستها را دریافت و به همراه گواهی کسر حقوق به بانک ارسال میکند. در طرح سقف کارت اعتباری برای افراد تا 4 برابر دریافتی ماهانه است، بنابراین فردی که حداکثر 5/1 میلیون تومان دریافتی دارد، کارت اعتباری 6 میلیون تومانی دریافت میکند. اما برای هر کدام از زوجهای جوان که برای دریافت وام درسامانه تسهیلات ازدواج ثبتنام کردهاند سقف کارت اعتباری 5 میلیون تومان است که در مجموع یک زوج 10 میلیون تومان دریافت خواهند کرد. هرزوجی که در سامانه قرضالحسنه ازدواج ثبتنام کرده اما هنوز تسهیلات قرضالحسنه دریافت نکرده است، میتواند کارت اعتباری دریافت کند و محدودیتی برای آنها نیست.
یک میلیون نفر مشمول طرح میشوند
براساس اطلاعاتی که از سوی بانک مرکزی ارائه شده است، حدود 400 هزار نفر در سامانه تسهیلات قرضالحسنه ازدواج ثبتنام کردهاند که مشمول این طرح میشوند. همچنین حدود 600 تا 700 هزار نفر از کارمندان و بازنشستگان هم شرایط دریافت کارت اعتباری را دارند. بنابراین برای حدود یک میلیون (تا یک میلیون و 100 هزار) کارت اعتباری توزیع خواهد شد.
چانه زنی تولیدکنندگان دلیل تأخیر دو ماهه کارت اعتباری
طرح کارت اعتباری دو ماه پس از ابلاغ و اعلام آن درآستانه اجرا قرار گرفته است. حال مدیرکل فناوری اطلاعات بانک مرکزی وجود ابهام درگروههای هدف و همچنین چانه زنی تولیدکنندگان را مهم ترین دلایل این تأخیر دو ماهه میداند. حکیمی مسئول کارت اعتباری در بانک مرکزی با بیان اینکه مشخص کردن گروههای هدف و چانه زنی نمایندگان تولیدکنندگان روی نرخ کالاها مشکلات تأخیر دو ماهه اجرای طرح کارت اعتباری است گفت: وزارت صنعت، معدن و تجارت زیرساختهای صدور کارت اعتباری را فراهم کرد. وی افزود: اعطای وام با فاکتور در گذشته نیز وجود داشته است اما این طرح به معامله صوری تبدیل میشود. حکیمی گفت: جمعبندی ما برای اجرای این طرح اکنون برای افرادی است که تازه ازدواج کردهاند، حکیمی به چگونگی اجرای آن اشارهای نکرد. مسئول کارت اعتباری در بانک مرکزی افزود: سود تسهیلات کارت اعتباری برای خریداران فقط 12 درصد است و دستورالعملهایی که میزان این سود را افزایش میدهد موضوعیت ندارد.
کارت اعتباری مرابحه 10 میلیون تومانی
پیش از این نیز بانک مرکزی دستورالعمل راهبری کارت اعتباری مرابحه (کام) را در 51 ماده تهیه و به شبکه بانکی ابلاغ کرد. این دستورالعمل با محورهای صدور کارت، پذیرش کارت، تسویه با پذیرنده، تسویه با دارنده کارت، اعتبار سنجی، تعهدات بانک مرکزی، طرح ویژه خرید کالاهای ایرانی و کارت اعتباری رفاه اجتماعی ایرانیان (کارا کارت) ابلاغ شده است. براساس این دستورالعمل، در صورتی که از کارت اعتباری مرابحه برای خرید کالاهای ایرانی استفاده شود، درصدی از مبلغ فروش نقدی کالا به عنوان تخفیف به دارنده کارت بازگردانده میشود تا نرخ مؤثر تسهیلات اعطایی به دارنده کارت به حداکثر 12 درصد معیار سالانه برسد. حداکثر اعتبار قابل تخصیص به هر نفر در مجموعه نظام بانکی، براساس کد ملی معادل 100 میلیون ریال در اقساطی حداکثر 12 ماهه است و مؤسسههای اعتباری میتوانند بر مبنای شاخصهای اعتبارسنجی و بنا به درخواست مشتریان حقیقی یا درخواست اشخاص حقوقی، برای کارکنان متقاضی آنها، نسبت به صدور کارت اعتباری مرابحه اقدام کنند.
انتخابات و درک شرایط خطیر کنونی
اسفندماه دو انتخابات خبرگان و مجلس شورای اسلامی را پیش رو داریم و شرایط خطیری در این دوره زمانی پیش رو ترسیم شده است. روزنامه ایران در سرمقاله ای به قلم سید رضا صالحی امیری به این موضوع پرداخته و آورده است: مجموعه تحولات سیاسی داخلی، منطقهای و بینالمللی تصویری را ترسیم میکند که حکایت از حساسیت شرایط و لزوم توجه جدی به نتایج اقدامات و عملکرد ارکان مختلف نظام در آستانه انتخابات پیش رو دارد. همه اقدامات و عملکردها در داخل باید پیام واضح و واحد انسجام و وحدت ملی را به دنیا منعکس کند و هر عملی که به انشقاق و فاصله افتادن بین صفوف دلسوزان انقلاب و وفاداران جمهوری اسلامی بینجامد، با هر عنوان و ابزاری بازی در زمین مخالفان نظام و دشمنان این ملت تعریف میشود.
نتایج بررسیهای هیأتهای اجرایی انتخابات حکایت از آن دارد که تعداد قابل توجهی از داوطلبان نمایندگی مجلس شورای اسلامی، حائز شرایط اولیه نامزدی بوده و بر اساس نظر نهادهای قضایی، امنیتی و انتظامی فاقد پیشینه مؤثر کیفری که موجب محرومیت از برخی حقوق اجتماعی از جمله نمایندگی شود، هستند. اکنون در مرحلهای قرار داریم که هیأتهای نظارت باید بر اساس وظایف خود نسبت به احراز شرایط داوطلبان نظر خود را اعلام کنند. واقعیت این است که بیشترین حجم اختلاف افکنی، شایعه پراکنی، تخریب و انگ زنی در همین مقطع رخ میدهد و شور و شوق ناشی از مشارکت شهروندان و نشاط سیاسی بتدریج تبدیل به محل نزاع و حذف رقیب به هر قیمت و نادیده گرفتن معیارهای اخلاقی میشود. به نظر میرسد برای فاصله گرفتن از این وضعیت و حفظ شور و شوق اجتماعی و برگزاری انتخابات در فضایی سالم و پر نشاط باید نهادهای تأثیرگذار بر انتخابات، الزاماتی را رعایت کنند. اولین الزام به دولت و دستگاههای اجرایی باز میگردد که باید شرایطی را فراهم نمایند تا عموم مردم احساس کنند فضای کلی کشور برای مشارکت آنان در تعیین سرنوشت فراهم است. خوشبختانه عملکرد دولت در عمر دو ساله خویش
مهر تأییدی بر این واقعیت است که دولت تدبیر و امید به مشارکت شهروندان و احقاق حقوق آنان اهتمام ویژه دارد. بیسبب نیست که در مرحله ثبت نام، تعداد داوطلبان نسبت به دوره قبل رشد دوبرابری داشت. دولت در رابطه با وظیفه اجرایی خود هم خوب عمل کرده و رضایت عمومی شهروندان از عملکرد هیأتهای اجرایی نشان میدهد که استانداران، فرمانداران و مجریان انتخابات اهمیت حفظ نشاط عمومی جامعه و منافع ملی را در اولویت قرار دادهاند.
الزام دوم به شورای محترم نگهبان و هیأتهای نظارت مربوط است که با عملکرد مناسب، وظیفه قانونی و شرعی خود را به بهترین نحو انجام دهند. شورای نگهبان قانون اساسی وظیفه خطیر پاسداری از نظام اسلامی را عهده دار است و از همین منظر باید در کنار دغدغه احراز شرایط داوطلبان، دغدغه مصالح نظام و منافع عمومی را هم مد نظر قرار دهد. اگر ملاکهای قانونی، موازین شرعی و معیارهای اخلاقی به عنوان سه ضلع احراز شرایط و مبنای رسیدگی قرار گیرد و هر رویکرد سلیقهای دیگر خارج از سه اصل مذکور تأثیری بر روند تأیید صلاحیتها نگذارد، مسلماً میتوان به برگزاری یک انتخابات پرشکوه امیدوار بود. اعتقاد و التزام به قانون اساسی و همه اصول آن و عمل بر اساس موازین دینی و شرعی، اولین و مهمترین رکن نمایندگی است و هیچ کس نمیپذیرد که نماینده مجلس شورای اسلامی فاقد چنین شرایطی باشد. بنابر این آنچه در این مقطع انتظار افکار عمومی است امتداد مسیر روشن انتخابات بر پایه منافع عمومی و پرهیز از مطالبات شخصی، اغراض سیاسی و شکاف و اختلاف میان دست اندرکاران انتخابات است.
علاوه بر دستگاههای اجرایی و ناظر، در سطح جامعه،گروههای تأثیرگذار و نخبگان هم باید برای حفظ وحدت و همدلی و امیدواری جامعه گامهای مؤثری بردارند. مراجع عظام تقلید و روحانیت معظم، ائمه محترم جمعه و حوزههای علمیه در این مقطع میتوانند با نظرات راهگشا و امیدبخش خود به تقویت منافع ملی و مصالح عمومی یاری رسانند. نخبگان دانشگاهی و اصحاب اندیشه با روشنگری نسبت به ضرورت مشارکت شهروندان، بر شور انتخابات بیفزایند. اصحاب رسانه، صدا و سیما و شبکههای اجتماعی با اطلاعرسانی صحیح و منصفانه و رعایت اخلاق حرفهای به آگاهی بخشی جامعه کمک کنند. احزاب، جریان ها، اقطاب و رجل سیاسی با بیان نظرات دقیق و تبیین برنامههای خود مردم را به سمت انتخاب آگاهانه سوق دهند، اقوام و اقلیتهای دینی و مذهبی با مشارکت در انتخابات به وحدت و همدلی ایرانیان در شرایط خطیر کنونی بیفزایند.
ارزش انسجام و وحدت اصل خدشه ناپذیر و مقدم بر سایر امور انتخابات است. تجربه تاریخی هم نشان داده ملت ایران در روند تکاملی اجتماعی خود به انتخاب آگاهانه دست خواهد زد چنانکه در سال 92 این آگاهی را به اثبات رساند. فراموش نکنیم که امسال از سوی مقام معظم رهبری با توجه به نیازهای جامعه هوشمندانه به نام همدلی و همزبانی آغاز شد و انتخابات پیش رو در ماه پایانی سال باید نمایش نگرش ملی به این نام و عمل به سخن ایشان مبنی بر وحدت و همدلی باشد. لازمه تحقق این مهم ترجیح منافع ملی در جهت انسجام و همگرایی، تحمل، مدارا و تعامل و سازگاری و پرهیز از مواضع تنش زا و اختلاف افکنانه و در نهایت درک لازم از مصالح عمومی و منافع ملی به عنوان عامل افزایش اقتدار و ثبات قدرت ملی است. انتخابات اسفند ماه علاوه بر آنکه یک رویداد ملی است و میتواند بر اقتدار و توان ملی نظام اسلامی بیفزاید و چتری امن بر فراز سر همه ایرانیان باشد، آثار و نتایج مثبت فراملی و منطقهای هم برای ما خواهد داشت، به شرط آنکه همه گروههای تأثیرگذار به الزامات آن تن دهند.
روزنامه اعتماد
سرگیجههای روشنفکری
اعتماد در میزگردی با حضور کاشی، فیرحی و خانیکی و با تیتر « سرگیجههای روشنفکری» به مباحث مختلفی پرداخته که در بخشی از این مطلب می خوانیم: مدتها است کسانی که به نوعی با فضای روشنفکری جامعه ما سر و کار دارند با این سوال مواجه هستند که چرا روشنفکران ایرانی نسبت به دهههای گذشته تاثیرگذاری به مراتب کمتری در جامعه دارند اگر نگوییم به طور کلی بلااثر شدهاند. کاهش تاثیرگذاری روشنفکران نتیجه بیتوفیقی آنها در یافتن مخاطب است. به بیان روشنتر علت اینکه روشنفکران ما آن طور که باید و انتظار میرود در جامعه نمیتوانند منشا اثر باشند به نداشتن مخاطب برمیگردد. اینکه آنها در مخاطبگیری بیتوفیق هستند عوامل مختلفی دارد که یکی از آنها بیتردید بسته بودن فضا و اعمال محدودیتهای متعدد در زمینه فعالیتهای آنان است. در واقع تنگناهای سیاسی بدون شک مانعی جدی برای مخاطبیابی روشنفکران بوده و هست اما آیا تنها دلیل افول تاثیرگذاری این رهبران فکری جامعه منحصر به همین عامل است؟ در این مورد بین خود روشنفکران اختلاف نظر جدی وجود دارد. برخی از آنها معتقد نیستند تاثیرگذاری روشنفکران در جامعه نسبت به قبل کمرنگ شده است. به باور
آنها اگر این تاثیرگذاری بیش از قبل نباشد کمتر هم نیست اما شکلش نسبت به دهههای قبل تغییر یافته است. برخی دیگر اگرچه میپذیرند ستاره اقبال روشنفکری در جامعه ما افول یافته است اما علت آن را منحصر در اعمال محدودیتهای سیاسی و بسته بودن فضای عمومی میبینند. یا دست کم تاثیر این عامل را آنقدر جدی و تعیینکننده میدانند که اهمیت چندانی برای عوامل دیگر در این ناکامی قایل نیستند. محمدجواد غلامرضاکاشی از جمله کسانی است که این مساله یکی از جدیترین دغدغههایش در سالهای اخیر بوده است که بازتاب آن را میتوان در یادداشتهایش دید. کاشی چندان رغبتی به گفتوگوهای مطبوعاتی ندارد و معمولا از قبول مصاحبه امتناع میکند، برای همین هم ترجیح میدهد یادداشتهای خود را در وبلاگ شخصیاش (زاویه دید) منتشر کند. با این وجود حدود دو سال قبل هم در گفتوگویی که با او داشتم بیرونقی در بازار مخاطب روشنفکران موضوع بحثمان بود که در یکی از هفتهنامهها منتشر شد و البته آنجا تحلیلی متفاوت داشت با آنچه امروز بیان میکند. کاشی در دو یادداشت متوالی که در وبلاگ خود منتشر کرده و هماکنون نیز در بخش بایگانی آن (شهریور ١٣٩٤) قابل دسترسی است به
موضوع «عرصه عمومی» پرداخته است. او در یادداشت اول با عنوان «روشنفکران ایرانی و بحران مخاطب» و در یادداشت دوم با عنوان «عرصه عمومی و ظهور یک جامعه قدرتمند» به موضوع زوال عرصه عمومی و میزان نقش روشنفکران در این زوال پرداخته است. ادعای اصلی کاشی در این دو یادداشت را میتوان به صورت ذیل صورتبندی کرد.:
١- عرصه عمومی اساسا مرده و از بین رفته است.
٢- در از بین رفتن عرصه عمومی عوامل متعددی دخیل هستند که مهمترین آن بعد از موانع و محدودیتهای سیاسی را میتوان در نوع فعالیتهای روشنفکرانه روشنفکران امروزی جست.
در واقع کاشی با تقسیمبندی جریان روشنفکری ایران به سه قسم «شریعتی، سروش و ملکیان» اولی را بیتردید موفقترین، زندهترین و در عین حال موثرترین روشنفکر تاریخ روشنفکری ایران میداند و تاکید میکند نوع مباحث شریعتی به تقویت بیشتر و گستردهتر شدن عرصه عمومی منجر شد. طبق تحلیل او، سروش اگرچه بعد از شریعتی بیشترین توفیق را در بین روشنفکران ایرانی داشته اما فاصله به غایت قابل توجهی با سلف خود (مرحوم دکتر شریعتی) دارد. او معتقد است نوع مباحث سروش نیز همچنان توانست عرصه عمومی را در بخشهایی زنده نگه دارد و به تقویت آن کمک کند. البته به اعتقاد کاشی سطح مباحث سروش نسبت به شریعتی تخصصیتر و فنیتر شد و البته وی این مساله را به عنوان یک نقطه ضعف و آسیبزننده برای کنشهای روشنفکرانه
- به لحاظ تاثیرگذاری - میشناسند. چنانچه به اعتقاد او، بحثهای تخصصی سروش آنقدر برای مخاطب خستهکننده بود که تنها با حافظخوانی و مولویخوانی میتوانست شنیدن آن سخنرانیهای تخصصی با زبان و بیان فنی را برای مخاطب تحملپذیر کند. اما به اعتقاد کاشی وقتی به ملکیان میرسیم شاهد طرح مباحث روانشناختی و هرچه شخصیتر شدن مسائل هستیم. چنانچه تبدیل شدن اخلاق فردی به کانون بحثهای ملکیان و «عقلانیت و معنویت»ی که تبدیل به پروژه اصلی میشود، به اضمحلال عرصه عمومی منجر شده است. کاشی در نهایت طی یک مقایسه بین این سه تیپ روشنفکری مورد بحث خود نتیجه میگیرد؛ «در مقطع دکتر شریعتی، صحنه به یک میدان شلوغ و پرهیاهو شباهت داشت، با دکتر سروش به یک سالن سخنرانی رسیدیم که سخنان عمیق و تاملبرانگیز در آن رد و بدل میشود، با ملکیان همه به خانه رفتند چراغها را هم خاموش کردند. حال از کدام روشنفکر و کدام مخاطب میپرسید؟»
٣- عرصه عمومی باید دوباره احیا شود و این کاری است که تنها از عهده روشنفکران جامعه ساخته است. ناگفته نماند که او در انتهای یادداشت خود تا حدودی نگاهی خوشبینانه دارد و معتقد است «روزگار نمیتواند اینچنین بپاید» و «جامعه خود را بازمییابد.
با وجود اکراه کاشی از گفتوگوهای مطبوعاتی اما وقتی موضوع بحث و نحوه پرداختن به آن را با او مطرح کردیم، استقبال کرد به ویژه زمانی که به او اطلاع دادیم قرار است در این مورد میزگردی با حضور خانیکی و فیرحی به اتفاق او برگزار کنیم. هادی خانیکی، جواد کاشی و داود فیرحی هر سه با هم علاوه بر آشنایی و همکاری، سابقه دوستی و رفاقت طولانی دارند و البته دوستی فیرحی و کاشی به دوران دانشجوییشان در نیمههای دهه ٦٠ باز میگردد. زمانی که کاشی دوره کارشناسی خود در رشته کامپیوتر در دانشگاه تهران را به پایان رسانده و در رشته علوم سیاسی همین دانشگاه در مقطع کارشناسی ارشد قبول شده بود. از طرف دیگر داود فیرحی هم تحصیلات حوزویاش به پایان رسیده بود و او هم در مقطع کارشناسی ارشد علوم سیاسی دانشگاه تهران بعد از گذراندن دوره کارشناسی در همین دانشگاه و همین رشته پذیرفته شد و نشستن آنها بر سر یک کلاس آغازی بود بر رفاقتی که امروز عمر آن به ٣٠ سال میرسد. فیرحی که در حوزه از اساتیدی نظیر آیات عظام میرزا جواد آقای ملکی تبریزی، فاضل لنکرانی، منتظری، موسوی اردبیلی و وحید خراسانی بهره برده بود وقتی وارد دانشگاه میشود که ملبس به لباس
روحانیت بوده هرچند به تعبیر خودش در آن مقطع «دو زیست» بود و در کلاسهای دانشگاه بدون لباس طلبگی حاضر میشده و پوشیدن لباس روحانیت به صورت دایم را به اردیبهشت سال ٧٨ بعد از فارغالتحصیلیاش دوره دکترای علوم سیاسی از دانشگاه تهران موکول میکند. وی تاکید دارد که در حوزه از همه بیشتر تحت تاثیر آیتالله ملکی تبریزی قرار داشته است. فیرحی هماکنون با عنوان استاد تمام و عضو هیات علمی دانشگاه تهران صاحب کرسی تدریس در رشته علوم سیاسی است. هادی خانیکی، جامعهشناس و همچنین استاد دانشگاههای تهران و علامهطباطبایی است. وی سال ٦٤ دوره کارشناسی خود را در رشته پژوهشگری علوم اجتماعی در دانشگاه شهید بهشتی به پایان میرساند و در سال ٨١ در رشته علوم ارتباطات در دوره دکتری از دانشگاه علامهطباطبایی فارغالتحصیل میشود. خانیکی در دولت اصلاحات مشاور رییسجمهور در امور رسانه و مطبوعات و سپس مشاور رییسجمهور در امور فرهنگی بود. او سردبیر نشریه «آیین» و همچنین «آیین گفتوگو» بود که هر دو در سال ۹۰ توقیف شدند. جواد کاشی نیز سالهاست که از مشهورترین اساتید علوم سیاسی در دانشگاه علامه طباطبایی است. در روز برگزاری میزگرد، فیرحی زودتر
از دو مهمان دیگر به دفتر روزنامه رسید و کاشی هم با تاخیر چند دقیقهای وارد شد. دکتر خانیکی هم از قبل با تاخیر رسیدن خود را اطلاع داده بود. این موضوع باعث شد تا باب شوخی را باز کنیم و بگوییم حضور به موقع آقای فیرحی نشان داد علما خوشقولترند و البته دکتر کاشی هم این شوخی را بیجواب نگذاشت. در این میزگرد فیرحی با اصل بحث کاشی - که به تخلیص در ابتدای این نوشته به آن اشاره شد- هم نظر بود و حتی با توضیحات خود بر غنای استدلالی مدعای کاشی اضافه کرد. ضمن اینکه به نظر میرسد او دامنه بحث کاشی را وسیعتر میبیند به طوری که کاشی بعد از شنیدن اظهارات فیرحی گفت: «آقای فیرحی بحث من را رادیکالتر کردند.»اما خانیکی در عین اینکه با بحث کاشی همراه است در عین حال بر لزوم توجه به سایر عواملی که در تضعیف عرصه عمومی نقش داشتهاند، تاکید میکند. متن پیش رو حاصل میزگردی است که در دفتر «اعتماد» با حضور هادی خانیکی، داود فیرحی و جواد کاشی برگزار شد.
برداشت من از بحثی که آقای دکتر کاشی در نوشتههای اخیرشان تحت عناوینی نظیر «عرصه عمومی» و «روشنفکران ایرانی و بحران مخاطب» داشتهاند، این است که ایشان معتقدند عرصه عمومی از بین رفته و باید توسط روشنفکران احیا شود. چرا که آنها توان و امکان این را دارند. دومین ادعای ایشان را نیز در این میبینم که تحلیلشان در از بین رفتن عرصه عمومی علاوه بر محدودیتهای عمومی و تنگناهای سیاسی، نوع مباحث خود روشنفکران- به ویژه مباحثی که در آثار ملکیان میبینیم- نیز به تضعیف و در نهایت مرگ عرصه عمومی کمک کرده است. آقای دکتر کاشی! آیا شما این برداشت از بحث خودتان را تایید میکنید؟
کاشی| ابتدا لازم است مشخص کنم منظور من از مفهوم «عرصه عمومی» در این یادداشتهایی که شما به آن اشاره کردید معنای تجدیدنظرشدهای است که در رابطه با آن به کار میرود. چنانچه میدانیم هم خود هابرماس و هم منتقدان او تعریف جدیدی از عرصه عمومی ارایه دادند که روایت من از این مفهوم، تا حدی تعریف تجدید نظر شده آن است و نه آن مفهوم خیلی عقلانی که هابرماس اولیه مطرح میکرد و در مقالاتی که به آن اشاره کردید توضیح دقیق آن را ارایه کردهام. بحث بر سر این است که وقتی ما در یک فضای پیشامدرن زندگی میکنیم در آن فضا روابط خویشاوندی، خونی و روابط چهره به چهره است که افراد و حوزه اخلاق عمومی را کنترل میکند اما وقتی به فضای شهری میرسیم کثرت فضای شهری، گمنامی در آن و گستردگی جمعیت در فضای شهری، موقعیت دیگری را ایجاد میکند و دیگر پیوندهای خونی در آنجا عمل نمیکنند و وضعیتها به صورت چهره به چهره نیست. آنجا در واقع قلمرویی است که جایگزین آن حوزههای کنترلی میشود و آن چیزی است که مدعیان آن، نامش را عرصه عمومی میگذارند و دایرمدار زبان است. یعنی زبان در فضای شهری فقط وسیلهای برای انتقال مقاصد و امثال آن نیست، زبان به
گونهای به خانه و مسکنی تبدیل میشود که آنجا در قلمرو شهری، گروههای اجتماعی یکدیگر را پیدا میکنند، احساس جهاندار بودن میکنند، احساس آشنایی با هم میکنند و آن وقت این نقشهای استعاری و سمبلیک زبانی است که قلمرو جمعی آنها را کنترل میکند، به آنها حیات اخلاقی میدهد و سرانجام به آنها فعلیت سیاسی نیز میدهد و جامعه را در مقابل دولت قدرتمند میکند. این ساختارهای زبانی معمولا از جهانزیست مردم نشأت میگیرند. جهان-زیست یعنی همه صورتهای بالفعل و واقعا موجود زندگی. من از اینجا میخواهم به سرعت وارد بحث ایران شوم؛ در جامعه ایران از مشروطه به بعد که این جامعه به تدریج فرآیند شهری شدن خود را آغاز میکند و این فرآیند قدرتمند میشود، ما به تدریج با نقش روز افزون این زبان مواجه میشویم. بنابراین واقعا در دهههای ٢٠، ٣٠ و٤٠ ایران، ما به نوعی از عرصه عمومی- به همین معنایی که میگویم - یک عرصه عمومی بسیار قدرتمند داریم. یک ساختار زبانی داریم که کاملا تجلی از جهانزیست واقعی مردم است. در این ساختار زبانی ارزشهای دینی به شکل قدرتمند در آن حضور دارد هرچند این ساختار تنها منحصر به ارزشهای دینی نیست. در واقع اگر چه
ارزشهای دینی در آن ساختار زبان قدرتمند بود اما سایر هنجارها و ارزشهایی که در یک زیست مدرن موضوعیت پیدا میکنند نیز تجلی کرده بود که از آن جمله میتوان به مطالباتی مثل آزادی، عدالت و امثال آن اشاره کرد. یعنی حقیقتا متناسب با یک جامعه که عناصر دینی در آن قدرتمند هستند و در عین حال مدرن است و بعد مطالبات مدرن دارد، شما میبینید یک صورت بندیهای زبانی شکل میگیرد که اینها را خوب تجلی میدهد و به این معنا معتقدم عرصه عمومی - با تعریف تجدید نظر شده در این مفهوم- حضور قدرتمندی داشته است. حقیقتا جامعه در دهههایی که به ان اشاره کردم جامعه قدرتمندی بود اگر چه میتوان راجع به چند و چون و کاستیهای آن نیز سخن گفت اما در مجموع ما در آن دوره شاهد حضور جامعه قدرتمندی هستیم. پس از انقلاب اما به واسطه تغییرات سیاسی و اساسیای کردیم باعث شد که دین به عنوان مقولهای که نقش پررنگ و تعیینکنندهای در جامعه داشت به عنوان اصلیترین ارزش مورد تاکید حکومت قرار بگیرد و همین مساله باعث شد توازن ارزشها در جامعه تا حد زیادی دستخوش تغییر شود. من باید اشاره میکردم که دایرمدار این عرصه عمومی نیز از همان ابتدا روشنفکران بودند اما مهم
این است که این ساختار سیاسی حیطه عمل روشنفکران را نیز محدود کرد. دین عملا در آن جان و جوهری که زندگی روزمره و این زبان ناظر به این حوزه را قوت میداد نقش مهمی داشت. این امکان را در واقع یک حکومت متکی به ارزشهای دینی تا حد زیادی گرفت و این مساله اصلی است. اما بحث این است که روشنفکران نیز در یک عسرت و دشواری افتادند. حالا باید بایستند نقد قدرت و نقد مناسبات مستقر کنند. اما در این میان نخستین کاری که باید میکردند این بود که ببینند چگونه میتوانند همچنان از زبان دینی برای این نقد بهرهگیری کنند اما این کار را نکردند. در واقع ظهور روشنفکری ایران بعد از انقلاب با یک موج نئولیبرال جهانی نیز همراه بود اما نخستین کاری که کردند اساسا دین و ارزشهای دینی را از ساختارهای زبانی خود کنار گذاشتند. بنابراین چه بخواهیم و چه نخواهیم آن زبانی که جانشین شد از اول نیز این قدرت را نداشت که بتواند مجددا آن ساختار عمومی و عرصه عمومی را به نحوی که قبل از انقلاب بود با آن قدرت بازآفرینی کند.
روزنامه کیهان
قانون جدید آمریکا برای فرار از انجام تعهدات
این روزنامه در شماره امروز خود در گزارشی خبری تحلیلی با تیتر قانون جدید آمریکا برای فرار از انجام تعهدات به اجرای تعهدات ایران در روند اجرایی شدن برجام پرداخته و به قوانینی که توسط کنگره آمریکا به عنوان ناقض برجام تصویب می شود اشاره کرده و نوشته: در حالیکه دولت ایران، تعهدات هستهای خود را با شتاب انجام میدهد، نقض برجام از سوی آمریکا هر روز رنگ و بوی بیشتری به خود میگیرد.
وعده مقامات دولتی مبنی بر لغو تحریمها در دی ماه در حالی بیان شده است که هیچ نشانهای از این امر در رفتار طرف مقابل مشاهده نمیشود.
منتقدان روند توافق هستهای پیش از این بارها تاکید کردند که اقدامات نقد دولت ایران در مقابل وعدههای نسیه طرف مقابل، جز خالی کردن دست ایران از تواناییهای استراتژیک، ماحصل دیگری نخواهد داشت.
در هفتههای اخیر، آمریکا ضمن نقض صریح مفاد برجام، فاز جدید بهانهجویی با موضوع موشکهای بالستیک ایران کلید زده است.
مانع اعمال تحریمهای جدید نیست کاخ سفید: برجام
در همین حال، «جان کربی» سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در کنفرانس خبری گفت: برجام، ما را از اعمال تحریمهای جدید علیه ایران بازنمیدارد.
کربی افزود: آزمایشهای موشکی ایران برایمان نگرانکننده است؛ پیش تر به این آزمایشها (با تحریم) پاسخ دادهایم و در آینده هم این کار را خواهیم کرد.
وی در ادامه گفت: در مکالمه تلفنی اخیر «جان کری» و «محمدجواد ظریف» هم موضوع «جیسون رضائیان»، خبرنگار بازداشتشده واشنگتن پست در ایران، مطرح شد.
«جان کری» وزیر امور خارجه آمریکا نیز در جمع خبرنگاران گفت: با «جواد ظریف» به صورت تلفنی صحبت کردم، ما اطمینان حاصل خواهیم کرد که ایران به تعهدات خود پایبند میماند؛ اگر همهچیز خوب پیش برود، چند روز بیشتر تا اجرای برجام فاصله نخواهیم داشت.
کمیته امور خارجه مجلس نمایندگان آمریکا، طرح «دشوار کردن رفع تحریمهای آمریکا علیه ایران» را تصویب و برای رأیگیری دوباره به صحن اصلی مجلس ارجاع کرد.
در صورتی که این طرح در مجلس و سپس در سنا تصویب شود، به شرط داشتن امضای «باراک اوباما» رئیسجمهوری آمریکا، ابلاغ خواهد شد.
«ریچارد نفیو» مقام اسبق دولت آمریکا که از او به عنوان «معمار تحریمهای ایران» یاد میشود درباره این طرح گفت: «این به معنی ان است که نمیتوانیم توافق را اجرا کنیم.
در همین حال، پایگاه خبری المانیتور در گزارشی اعلام کرد: طرح مجلس نمایندگان آمریکا که خواستار محدود کردن اختیارات دولت این کشور برای رفع تحریمهای موسسات مالی علیه ایران است، نقض صریح «برجام» است.
در ادامه گزارش آمده است: این طرح قانونی، امکان رفع تحریمها علیه بانکهای ایرانی را به رئیسجمهور آمریکا نمیدهد، این در حالی است که واشنگتن مطابق برجام باید به این تعهدش عمل کند.
روزنامه شرق
احتمال احراز اجتهاد غایبان امتحان
سخنگوی شورای نگهبان اظهارات تازهای را درباره وضعیت کسانی که در آزمون اجتهادی شرکت نکردهاند، بیان کرده است. شرق ضمن محور قراردادن این موضوع نوشته: نجاتالله ابراهیمیان به نظر آیتالله مؤمن اشاره کرده و گفته است: «بنا بر اعلام نظر آیتالله مؤمن، عضو فقهای مجلس خبرگان رهبری، ممکن است در ادامه بررسی صلاحیتها، داوطلبی که در آزمون شرکت نکرده است، شرایط اجتهادش محرز شود و بتواند در ادامه مسیر انتخابات حضور داشته باشد». او این موضوع را در گفتوگو با خبرگزاری ایرنا و در پاسخ به پرسشی درباره اینکه آیا شرکتنکردن در آزمون خبرگان به معنی ردصلاحیت است یا خیر، ارائه کرده است. این پاسخ میتواند تازهترین موضع شورای نگهبان درباره وضعیت بررسی صلاحیت نامزدهایی باشد که در آزمون اجتهادی خبرگان شرکت نکردهاند. این آزمون در دو مرحله، یکی در ١٥ شهریور و دیگری در ١٥ دی برگزار شد؛ آن هم با چهرههای غایب نامآشنا که شاید بحثبرانگیزترین آنها سیدحسن خمینی بود.
مرور مواضع شورای نگهبان
تا پیش از این سخنگوی شورای نگهبان درباره وضعیت کسانی که در آزمون خبرگان شرکت نکرده بودند، مواضع متعددی را اتخاذ کرده بود. ابراهیمیان همان شب برگزاری آزمون اجتهادی در برنامه گفتوگوی ویژه خبری در شبکه دو درباره کسانی که در آزمون شرکت نکردهاند، گفته بود که «اثر شرکتنکردن در این آزمون این است که ابزاری که فقهای شورای نگهبان برای کنترل علمی داوطلبان لازم دارند از آنها سلب میشود و در ادامه فرایند به علت عدم احراز شرط اجتهاد، داوطلبان نمیتوانند بقیه مراحل را طی کنند و صلاحیت آنها احراز نخواهد شد». برایناساس از آنجا که سیدحسن تاکنون سابقه عضویت در خبرگان را نداشته و در هیچیک از آزمونهای اجتهادی شرکت نکرده است، میتوانست مشمول این بخش از سخنان سخنگوی شورای نگهبان شود، اما از این مواضع شورای نگهبان میتوان چنین دریافت که این شورا درباره کسانی که در آزمون شرکت کرده یا نکردهاند به صورت صفروصدی نگاه نمیکند و احتمالا درباره برخی از نامزدهایی که در آزمون شرکت نکردهاند، ممکن است معیارهای دیگری را در نظر بگیرد.
تأثیر نظر آیتالله مؤمن
ابراهیمیان در همان روزهای نزدیک به برگزاری آزمون در گفتوگویی که با سایت جماران داشت، در پاسخ به اینکه «آیا فقهای شورای نگهبان میتوانند به نظر آیات عظام برای اجتهاد فردی توجه کنند»، گفته بود: «این امر ممکن است و این به اقناع خود فقهای شورای نگهبان بستگی دارد. از آنجا که قانون، مرجع تشخیص را فقهای شورای نگهبان اعلام کرده است و همانطور که آیتالله مؤمن نیز در این زمینه عنوان فرمودند، کسانی که این فقها، آنها را میشناسند یا همدرسشان بودهاند یا اینکه از طلاب فاضلی باشند و همه آنها را بشناسند، ممکن است به نحوی باشد که مورد اتفاق همه آقایان باشند و نیاز به امتحان نداشته باشند.
یک نظر دیگر از شورای نگهبان
بااینحال در همان روزهای نزدیک به آزمون، سیامک رهپیک در برنامه متن حاشیه در پاسخ به این سؤال مجری که پرسیده بود: «آیا شورای نگهبان در جریان بررسی صلاحیت داوطلبان خبرگان رهبری مصلحتسنجی هم دارد یا نه؟ این روزها چهرهای که در رسانهها هم بسیار مطرح میشود و هوادارانی دارد، داوطلب خبرگان رهبری شده و جزء هیچکدام از سه گروهی که شورای نگهبان اعلام کرد نیازی به شرکت آنان در آزمون علمی نیست، قرار ندارد»، چنین پاسخ داده بود: «همه مراحل احراز صلاحیت داوطلبان خبرگان رهبری برعهده فقهای شورای نگهبان است و تقسیمبندیها را هم فقها انجام میدهند. شورای نگهبان در جریان احراز صلاحیتها برای هیچکس استثنا قائل نمیشود.
با این احوال سیدحسن خمینی در آزمون اجتهادی شرکت نکرد و برادرش سیدعلی خمینی در توضیح شرکتنکردن او گفته بود که دعوت رسمی از سیدحسن برای شرکت در آزمون علمی خبرگان بهعمل نیامده و ایشان پیامک یا دعوتنامهای در اینباره دریافت نکردهاند.
اما سیامک رهپیک، سخنگوی هیأت مرکزی نظارت بر انتخابات مجلس شورای اسلامی و مجلس خبرگان رهبری و عضو حقوقدان شورای نگهبان، همچنان تأکید دارد که همه نامزدهای خبرگان از شرکت در جلسه آزمون اطلاع داشتند. او بهتازگی به خبرگزاری فارس گفته است که «تمام کاندیداهای خبرگان رهبری از طریق اطلاعیه عمومی فقهای شورای نگهبان، پیامک، پایگاه اطلاعرسانی شورای نگهبان و تماس از طریق شماره تماسهایی که در پرونده آنها بود، از دعوتشان به آزمون علمی خبرگان رهبری اطلاع یافتند». بااینحال روز برگزاری آزمون خیلی از شرکتکنندگان به خبرنگار «شرق» گفتند که برای آنها پیامک ارسال نشده است. بعضی هم گفتند که پیامک ارسالی یا از طریق سامانه بوده یا شماره شخصی و این یعنی که سیستم اطلاعرسانی بر اساس ارسال پیامک برای همه بهدرستی اعمال نشده است.
راههای دیگر احراز صلاحیت
اما چنانچه موضوع تأیید صلاحیت آنهایی که در آزمون اجتهادی شرکت نکردهاند، بخواهد با راهکارهای دیگری مورد بررسی قرار بگیرد، به گفته ابراهیمیان آن راهها مسیرهایی خواهند بود که به احراز اجتهاد نامزد بینجامد. این موضوع را پیشتر محسن رهامی و محسن غرویان مطرح کرده بوند. رهامی در اینباره گفته بود که «راههای دیگری از جمله بررسی کتابها و تألیفهای نامزدها و همچنین کلاسهای درس آنها بهعنوان مجتهد وجود دارد و شرکت در امتحان تنها یکی از راههای احراز اجتهاد است. در جلسهای که با تعدادی از فقهای شورای محترم نگهبان داشتم بیان شد که اگر دو نفر از اعضای محترم شورای نگهبان درخصوص اجتهاد یکی از نامزدها به اطمینان برسند این مسئله برای شورای نگهبان حجت خواهد بود و در تأیید اجتهاد نامزدها کفایت میکند که به نظر میرسد این مسئله درخصوص آیتالله هاشمی، سیدحسن خمینی و همچنین آیتالله موسویبجنوردی اعمال خواهد شد.
اهمیت سفر دانشمندان خارجی به ایران
این روزنامه در بخشی دیگر در یادداشتی به قلم رئیس پژوهشکده نجوم پژوهشگاه دانشهای بنیادی نوشته است: حدود یکماه از تصویب قانون محدودیت رفتوآمد برای تبعه ٣٨ کشور که در صورت سفر به ایران در پنجسال گذشته باید برای سفر به آمریکا برخلاف گذشته ویزا دریافت کنند، میگذرد. وزارت امور خارجه ایران، این مصوبه را در صورت اجرا به شکل فعلی، نقض برجام میداند. سازمان گردشگری این مصوبه را تهدیدی برای صنعت توریسم بعد از تحریم، ارزیابی کرده است و وزارت بازرگانی تأثیر این مصوبه بر توسعه تجارت و سفر بازرگانان به کشور را منفی میداند. در کنار تأثیر منفی این مصوبه بر بخشهای مختلف در کشور بهخصوص در دوره پساتحریم باید آن را بهطور بالقوه تهدیدی برای تردد دانشمندان و محققان نیز ارزیابی کرد. اما دراینمیان از دانشگاهها و مؤسسات آموزشعالی و وزارت علوم و تحقیقات و فناوری خبری به گوش نمیرسد. این موضوع بهانهای شد برای پرداختن به این بحث که تردد علمی بین ایران و سایر کشورهای جهان تا چه اندازه و به چه شکلی صورت میگیرد. همه دانشمندان فعال دنیا میدانند هیچچیز نمیتواند جایگزین گفتوگوی حضوری محققان شود؛ یعنی حتی برای استفاده از تجهیزات ارتباط مجازی و کنفرانسهای مجازی نیز محققان در مقطعی همدیگر را در کنفرانس یا همایشی ملاقات میکنند. گفتوگوی حضوری باعث آبشدن یخ تفاوتهای فرهنگی میشود. دیدار دانشمندان در حوزههای مختلف علمی در پیشرفت همکاریهای مشترک، به همان اندازه قدمزدن «محمدجواد ظریف» و «جان کری» برای توافق برجام، مهم است. متأسفانه دانشجویان دانشگاهها و مؤسسات تحقیقاتی کشور در طول تحصیل و تحقیق خود، حتی با یک متخصص خارجی نیز ملاقات نمیکنند که این امر صدمات زیادی ازجمله بزرگنماییها یا کوچکشماریهای متخصصان خارجی را بههمراه دارد. «راش هولت»، از انجمن پیشبرد علم آمریکا و یکی از نمایندگان مجلس آمریکا، میگوید: «بهعنوان یک دانشمند میدانم که تا چه اندازه کنفرانسها و ملاقاتهای علمی اهمیت دارند. گفتوگوهای غیررسمی و ارائه شفاهی یا پوستر تا چه اندازه در شکلگیری همکاریهای علمی جدید و کشفیات جدید تأثیر دارد. اینها برای خوشگذرانی نیست! بسیاری از آنچه امروزه به دست آمده حاصل همکاریهای صدها یا هزاران محقق در تمام جهان بوده و این یک واقعیت است که هیچچیز نمیتواند جای بحثها و گفتوگوهای حضوری را بگیرد». وی درخصوص محدودکردن بودجههای سفر دانشمندان میگوید: «آیا قبول میکنید که ما نمایندگان در ایالتهای خود بنشینیم و با ایمیل بحث کنیم! یا رأیگیری کنیم و به واشنگتن و دیگر ایالتها سفر نکنیم!؟» براساس آمار، آژانسهای دولتی آمریکا در سال٢٠١٢، ٢٦٧میلیون دلار صرف میزبانی یا سفر به حدود ٨٠٠ کنفرانس کردهاند. اکنون به احتمال زیاد به دلیل تأثیر محدودیتهای مسافرتی بر اقتصاد و تبادلات تجاری و علمی، اقدام به تصویب چنین قانونی کردهاند.
شاید پیش از این نیز تردد علمی به کشور ما در فضای تحریم و بیرغبتی محققان ایرانی تا اندازهای بوده که بودونبود این قانون تأثیری به حال ما ندارد. شاید ازاینروست که وزارت علوم یا بهداشت واکنشی به این موضوع نشان ندادهاند. آیا این سکوت همراستا با دیپلماسی علمی است؟ در نشستهای مختلف نقش دانشمندان در دیپلماسی بین کشورها توسط وزرا و معاونان و مدیران ارشد حوزه علم و فناوری گوشزد میشود، اما شاید هدف بیشتر تأکید بر سفرهای علمی دانشجویان و محققان کشور به خارج باشد! یادمان نرود که با حضور یک دانشمند خارجی دهها یا صدهانفر محقق ایرانی از سمینارها و سخنرانیها یا مباحث علمی بهره خواهند برد و ارزش افزوده آن شاید معادل حضور دهها محقق ایرانی در گردهماییهای علمی خارج از ایران باشد. دراینمیان و در تلاش برای گسترش روابط علمی، گفته یکی از منجمانی اروپایی که چندبار به ایران سفر کرده، جالب است: «من برای تحقیقاتم زیاد به آمریکا سفر کردهام و چندبار هم به ایران رفتهام. اگر مجبور شوم تا آخرم عمرم به آمریکا سفر نکنم، دست از سفر به ایران برنمیدارم.
روزنامه دنیای اقتصاد
پیش بینی جهش اقتصاد ایران
بانک جهانی «برآورد رشد اقتصادی ایران» در سال 2016 را از 2 درصد به 8/ 5 درصد ارتقا داد. روزنامه دنیای اقتصاد در شماره 19 دی خود به این موضوع پرداخته و در گزارشی با پیش بینی جهش اقتصادی ایران نوشته است: روز پنجشنبه بانک جهانی نخستین پیشبینی خود در سال جدید میلادی از رشد اقتصادی جهان در سالهای پیشرو را منتشر کرد. بر این اساس، در شرایطی که بانک جهانی اعلام کرده رشد اقتصادی جهان در سال 2015 در حد مایوسکننده 4/ 2 درصد بوده است و پیشبینی قبلی خود از احیای این رشد در سال جاری میلادی را نیز از 3/ 3 درصد به 9/ 2 درصد کاهش داده است، پیشبینی خود از رشد اقتصادی کشورمان را اصلاح کرده و از 2درصد به 8/ 5 درصد افزایش داده است. این در حالی است که چندی پیش نیز نشریه اکونومیست رشد اقتصادی بسیار خوب 1/ 6 درصدی را برای کشورمان در سال 2016 پیشبینی کرده بود. بانک جهانی در گزارش جدید خود با اشاره به اینکه رشد اقتصادهای عمده جهان و بازارهای نوظهور بسیار کند پیشبینی میشود، هشدار داده است که این کندی گسترده رشد در سطح جهان توسعهیافته میتواند دستاوردهای جهانی نجات مردم از فقر را مورد تهدید قرار دهد. گزارش جدید بانک جهانی با عنوان «چشمانداز اقتصادی جهان 2016» با اشاره به اینکه ر شد ضعیف اقتصادهای بزرگ نوظهور بر رشد اقتصاد جهان در سال 2016 فشار وارد خواهد کرد، به این نکته پرداخته است که با وجود این، فعالیتهای اقتصادی جهان از رشد 4/ 2 درصدی خود در سال 2015 به رقم 9/ 2 در سال 2016 خواهد رسید و دلیل آن احیای ملایم اقتصادهای پیشرفته و تثبیت فعالیتهای اقتصادی در بین صادرکنندگان عمده کالاها خواهد بود. گزارش بانک جهانی بر این نکته تاکید دارد که افت رشد اقتصادهای عمده نوظهور موجب کندی رشد کشورهای در حال توسعه خواهد شد و تهدیدی را متوجه دستاوردهای سخت بهدست آمده نجات مردم از فقر خواهد کرد. جیم یونگ کیم، رئیس بانک جهانی گفت: «بیش از 40 درصد فقرای جهان در کشورهای در حال توسعه زندگی میکنند که رشد اقتصادی در آن مناطق طی سال 2015 کاهش یافته است.» وی با اشاره به اینکه کشورهای در حال توسعه باید بر انعطافپذیری خود بیفزایند تا در برابر فضای ضعیف اقتصادی مقاوم شوند و از اقشار ضعیف حمایت کنند، افزود که منافع بالقوه حاصل از اصلاحات برای حاکمیتها و فضای کسب و کارها بسیار زیاد است و میتواند در مقابله با کندی رشد اقتصادی کشورهای بزرگتر مفید باشد. براساس گزارش بانک جهانی، رشد اقتصادی جهان در سال 2015 میلادی پایینتر از حد انتظارات بود و در این سال قیمت کالاها دچار افت شد، تجارت و جریان سرمایه با اختلالاتی مواجه شد و نوسانات مالی موجب افت فعالیتهای اقتصادی شد. رشد اقتصادی باثباتتر جهان در آینده به روند رشد کشورهای دارای درآمد بالا، تثبیت قیمت کالاها و گذار تدریجی اقتصاد چین به سمت یک الگوی رشد مصرفمحور و خدمات محور بستگی خواهد داشت.
ایران و منطقه
بنا بر گزارش بانک جهانی، تولید ناخالص داخلی ایران 9/ 1 درصد در سال 2015 بوده است و پیشبینی میشود در سال 2016 به 8/ 5 درصد برسد. این در حالی است که در سال 2016 میانگین رشد اقتصادی کشورهای در حال توسعه 7/ 3 درصد پیشبینی شده است. این بانک در ژوئن سال 2015 گزارشی دیگر از پیشبینی رشد اقتصادی جهان ارائه کرده بود. در آن گزارش رشد اقتصادی ایران برای سال 2015 به میزان یک درصد برآورد شده بود. در پیشبینی قبلی برای رشد اقتصادی سال 2016 رقم 2 درصد ثبت شده بود در حالی که در پیشبینی جدید رشد اقتصادی 8/ 5 درصد پیشبینی شده است. در گزارش قبلی رشد اقتصادی برای سال 2017 رقم 2 درصد پیشبینی شده بود در حالی که این رقم در گزارش جدید به 7/ 6 درصد افزایش یافته است. این در حالی است که پیشبینیهای رشد اقتصادی در مقایسه با گزارش پیشین این بانک برای غالب کشورها کاهش یافته است. افزایش در برآورد رشد اقتصادی سال 2015 در گزارش جدید نسبت به قبلی برای اقتصاد ایران در مقایسه با اکثر کشورهای دیگر بیشترین مقدار بوده است. این تغییر در پیشبینی برای سالهای 2016 و 2017 نیز برای رشد اقتصادی ایران بیشترین درصد افزایش را نسبت به تمامی کشورهای دیگر نشان میدهد.
در بخش دیگر این گزارش تحلیل و تخمین رشد اقتصادی برای مناطق مختلف دنیا ارائه شده است. در «خاورمیانه و کشورهای شمال آفریقا» عامل اصلی افزایش در رشد اقتصادی منطقه حذف تحریمهای ایران و پیشبینی رشد اقتصادی این کشور در سال 2016 شمرده شده است. رشد اقتصادی این منطقه برای سال 2015 معادل 5/ 2 درصد برآورد شده که نسبت به سال 2014 تغییری نکرده است. به جز کشور عراق که رشد مثبتی داشت غالب کشورهای منطقه در سال 2015 رشد اقتصادی بسیار آهستهای را تجربه کردند که دلیل اصلی آن افت شدید قیمتهای نفت بوده است. پیشبینی رشد اقتصادی منطقه برای بازه 2016 تا 2018 بهطور متوسط 5 درصد است که دلیل این افزایش نسبت به بازه 2015-2014 افزایش انتظارات از رشد اقتصادی ایران بهعنوان بزرگترین کشور در حال توسعه منطقه است. رشد اقتصادی ایران (به سبب لغو تحریمها) تهدیدی برای کشورهای نفتی منطقه تلقی میشود چرا که رشد و توسعه بخش نفتی ایران و افزایش در صادرات نفت این کشور میتواند مسبب کاهش قیمت جهانی نفت باشد. کشوری که احتمالاً از رشد اقتصادی ایران متضرر نشود لبنان خواهد بود زیرا غالب بانکها و موسسات مالی لبنان برای کار و سرمایهگذاری در ایران ابراز علاقه کردهاند.
رشد اقتصادی کشورهای نفتی با سطح درآمد بالا برای سال 2015 و 2016 رقم 7/ 2 تخمین زده شده و برای بازه 2017-2018 نیز رقم 3 درصد پیشبینی شده است. رشد اقتصادی کشورهای نفتی در حال توسعه برای سال 2015 رقم 7/ 1 درصد برآورد شده در حالی که براساس پیشبینی سال 2016 به 2/ 6 درصد خواهد رسید. در سال 2017 نیز تا 7 درصد افزایش خواهد داشت. در این تخمین نیز اثر پررنگ رشد اقتصادی ایران را در این گروه از کشورهای در حال توسعه میتوان مشاهده کرد. اگر از پیشبینی 7/ 35 درصدی رشد اقتصادی لیبی (که به سبب انتظار اثربخشی موافقتنامه سیاسیای است که تحت حمایت سازمان ملل در انتهای سال 2015 منعقد شد) و نیز جیبوتی برای سال 2016 صرفنظر کنیم، ایران بیشترین نرخ رشد اقتصادی را خواهد داشت؛ نرخ رشدی که برای سال 2017 نیز پایدار بوده و همچنان بالاترین نرخ در منطقه به شمار میرود.
عمان نیز با 5/ 0 درصد کاهش نسبت به سال 2015 به رقم 2/ 3 درصد رشد اقتصادی برای سال 2016 دست خواهد یافت. پیشبینی شده که در سال 2017 نیز 2/ 0 درصد کاهش داشته و به 3 درصد خواهد رسید. برای کشورهای منا (کلیه کشورهای منطقه منهای جیبوتی، عراق، لیبی، یمن، سوریه و غزه) نرخ رشد درآمد سرانه برای سال 2015 رقم یک درصد برآورد شده و برای سال جاری میلادی 8/ 2 درصد تخمین زده شده است. رشد تولید ناخالص داخلی (براساس برابری قدرت خرید) که در سال 2015 برای کشورهای منا 8/ 2 درصد برآورد شده بود به 5/ 4 درصد در سال 2016 خواهد رسید که بخشی از این افزایش در تخمین به دلیل حضور پررنگ رشد اقتصادی ایران تلقی شده است.
با اجرای برجام و برداشته شدن تحریمها صادرات نفت خام ایران روزانه 500 هزار تا 700 هزار بشکه افزایش خواهد یافت. بانک جهانی متوسط قیمت نفت برای سال 2016 را بشکهای 49 دلار تخمین زده است. سطح پایین قیمت دیگر کالاهای خام صادراتی مانند آهن نیز در سال 2016 تغییر چندانی نخواهد کرد و در بهترین حالت یک تا 2 درصد رشد خواهد داشت. اتفاقات سیاسی-جغرافیایی و نیز شرایط حاد جوی میتواند با افزایش ریسک تولید باعث افزایش قیمتهای کالاهای صادراتی مانند آهن و نفت بشود. این گزارش تصریح میکند که شرایط نزولی قیمت کالاها تحت دو سناریو همچنان مستدام خواهد بود: یکم، ضعفهای اقتصادی و ساختاری در کشورهای در حال توسعه و اقتصادهای نوظهور همچنان ادامه یابد؛ دوم، جمهوری اسلامی ایران (که بزرگترین ذخایر گاز طبیعی در جهان را دارا است و چهارمین ذخیره نفت خام را دارد) بتواند با جذب سرمایهگذاریهای خارجی ظرفیت تولید نفت و گاز خود را به سرعت گسترش بدهد. مجموعه شرایط فعلی برای کشورهای صادرکننده منابع طبیعی زنگ هشداری است: تغییر در سیاستهای مالی، گسترده کردن پروفایل کالاهای صادراتی و نیز متنوعسازی اقتصادی و اصلاحات ساختاری برای تقویت
دیگر بخشهای اقتصاد جزو ضروریاتی است که این کشورها دیر یا زود باید آن را پذیرا باشند.
روزنامه خراسان
آغاز ثبت نام کارت اعتباری
17 دی اشرف پهلوی خواهر دوقلوی محمدرضا پهلوی در سن 96 سالگی در آمریکا درگذشت. خراسان در شماره جدید خود به این رخ داد پرداخته و تیتر زده: اشرف پهلوی؛ از فساد اخلاقی تا قاچاق مواد مخدر
خراسان همچنین به آغاز ثبت نام یک میلیون کارت اعتباری برای زوج های جوان، کارمندان و بازنشستگان دولت نیز پرداخته و تیتر زده: آغاز ثبت نام کارت اعتباری
روزنامه رسالت
سنگ اندازی آمریکا در مسیر اجرای برجام
این روزنامه در شماره روز شنبه خود به صحبت های مهندس سید مرتضی نبوی پرداخته و با انتخاب تیتر «هاشمی فکر می کند مصون از خطاست»، جمله های دیگری را از صحبت های وی استخراج کرده است.
رسالت همچنین به تصویب قانون ضد ایرانی در کمیته روابط خارجی کنگره هم اشاره کرده و چنین تیتر زده: سنگ اندازی آمریکا در مسیر اجرای برجام