اعترافات قاتل خطرناک، نحوه ربوده شدن کودک خردسال، جزییات جدید پرونده قتل، دختری که مورد تجاوز قرار گرفت، فیلم داعش از به آتش کشیدن زندانیان، مردی که قربانیانش را می خورد، مقتول با چند ضربه چاقو کشته شد، نحوه سر بریدن پسر بچه 10 ساله و ... اینها نمونه ای از اخبار گروه حوادث هستند که در رسانه های مختلف خبری به طور روزانه منتشر می شوند و اتفاقا مخاطبان بالایی هم دارند. متاسفانه بخش زیادی از این دست اخبار در بین اخبار پر بازدید سایت ها قرار می گیرند و طرفداران زیادی دارند که دنبال کردن چنین اخباری بیش از حد به طوری که جزو اخبار پر بازدید سایت های خبری باشند، نشانه خوبی برای جامعه نیست.
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری و اطلاع رسانی جماران، از همان ابتدایی که روزنامه ها شروع به رصد اخبار و دادن تنوع به بخش های مختلف خبری کردند، 2 قسمت سرگرمی و صفحه حوادث روزنامه ها مخاطبان زیاد و متنوعی داشت و از همان ابتدا درباره وجود صفحه حوادث و خوانندگان آنها شبهات مختلفی وجود داشت و بعضی از روان شناسان معتقد بودند خواندن چنین صفحاتی برای زندگی معمول و نرمال افراد زیان بار است و یا اینکه کسانی که صفحات حوادث روزنامه ها را می خوانند، زمینه ابتلا به جرم و یا افسردگی را دارند.
بعد از رشد و افزایش نقش اینترنت و راهیابی اخبار به فضای مجازی، جمعیت کثیری از کسانی که اخبار را دنبال می کردند برای پیگیری اخبار به فضای مجازی آمده و از طریق سایت ها و خبرگزاری ها اخبار را دنبال می کنند؛ اما در میان بخش و قسمت های مختلف خبری 2 نوع از آنها در میان مردم از استقبال بیشتری برخوردار شدند، یکی اخبار زرد از چهره های معروف سیاسی، بازیگران و هنرمندان چهره های اجتماعی، ورزشی و دیگر افراد گرفته تا اخباری راجع به شهری زیبا، نوع لباس پوشیدن یک رییس جمهور و از این دست اخبار که همیشه مخاطبان زیادی داشته اند و دسته دیگری که مخاطبان زیادی برای سایت ها به همراه می آورد، اخبار گروه حوادث هستند که نقش عامل انسانی در آنها پر رنگ باشد، اخباری که درباره انواع خشونت است متاسفانه در سایت های مختلف بارها و بارها باز و دیده می شود که می توان این موضوع را امری منفی و مشکل ساز برای جامعه دانست.
چه اخباری پر بازدید شدند
خبرنگار جماران تصمیم گرفت برای دریافت اینکه مردم تا چه حد به اخبار حوادث در فضای مجازی اقبال دارند به اخبار پر بازدید خبرگزاری ها و لسیت های خبری پر مخاطب سایت های خبری سر بزند. نتیجه به دست امده به این شکل بود که در اکثر این سایت ها اخباری که مربوط به حوادث بودند در بین اخبار پر بازدید سایت ها قرار گرفتند، اخبار زیر نمونه هایی هستند از اخبار حوادثی را که در چند روز گذشته درلیست پر بازدید برخی از سایت های خبری کشور قرار گرفته اند:
سایت الف: آزار و اذیت دختر ۱۷ ساله توسط مرد جوان/// دختر ۸ ساله قربانی انتقام سیاه/// مادری که ۲ کودک خود را کشته: کابوس های وحشتناک رهایم نمی کند/// اولین اعترافات عامل سربریدن پسربچه ۱۰ساله در خیابان وحدتاسلامی
تابناک: نقشه قتل شوهر در «لاین» کلید خورد///// دعوای مرگبار بر سر کله پاچه//// در واقع اکثر اخبار پر بازدید این سایت شامل اخبار صفحه حوادث است
عصر ایران: داعش 4 نفر را کباب کرد (+عکس)
رجا نیوز: تجاوز دیپلمات صعودی به 2 زن در هند
خبر آنلاین: مرد بابلسری برای اینکه همسرش را سر سفره شام ساکت کند، او را کشت
فرارو: رازگشایی قتل مسافری از سوییس
موارد بالا نمونه ای از اخباری بود که تنها از وقوع یک حادثه تلخ و خشونت بار خبر می دهد و هیچگونه آموزش و نکته مثبتی برای مردم ندارند و در اکثر آنها هیچ آگاهی به مردم داده نمی شود.
رسانه ها به دنبال جذب مخاطب
قسمتی از بالاگرفتن و پر رنگ شدن این مشکل به علت اشتباهی است که از سوی رسانه ها صورت می گیرد، چرا که با وجود اینکه مشخص است بیشتر این اخبار جز زمینه ترویج خشونت و یا افسردگی چیزی در جامعه ندارد تنها به دلیل جذابیت و به خاطر بالا رفتن میزان مخاطبان خود این گونه اخبار را انتشار می دهند.
یکی از مهمترین رسالت های روزنامه ها و سایر رسانه های خبری ارتباط آنها با افکارعمومی است، ارتباطی شامل آگاه کردن افکارعمومی، رساندن سخنان و خواسته های آنها به مسئولان صیانت و حفاظت از خواسته های آنها در جامعه و در مقابل حکومت و انجام این قبیل کارها است، اما انتشار بدون فکر و هدف اینگونه اخبار تنها با قصد راضی کردن و جذب مخاطب خبری که نشان می دهد بعضی از مراکز خبر رسانی از انجام صحیح وظیفه اصلیشان تخطی کرده اند و به انتشار بیش از حد و بدون هدف اخبار زرد به ویژه اخبار حوادث در جامعه پرداخته اند.
مردم چه می خواهند
هر چند نمی توان منکر این موضوع شد که مردم خودشان بر اساس غریزه و خواست خودشان که اکنون تمایل به فضای هیجانی یافته اند، به دنبال این اخبار می روند، اما نمی توان با این توجیه به انتشار بی مهابای اخبار حاوی خشونت حوادث پرداخت. علاوه بر این باید به این نکته نیز این است که آنچه جزئی از اخبار و علایق مردم است را می توان دید که در شبکه های اجتماعی و سایر فضاهای مجازی جا به جا می شود و مردم آنها را به دفعات مختلف انتشار می دهند. اما این دست از اخبار و حوادث به جز مواردی که درسطح وسیعی خبر ساز می شوند به شبکه های اجتماعی موبایلی و سایر فضاهای این چنینی راه پیدا نمی کند. این مسئله به خوبی نشان می دهد که اخبار هیجانی آنی تنها زمانی که مردم با آنها رو به رو شوند آنها را جذب می کند و اخبار حوادث برای مردم به قدری جذابیت ندارند که اقدام به انتشار آنها برای دیگران نیز نمایند.
دکتر امیر محمود حریرچی درگفت و گو با یکی از رسانه های کشور درباره انتشار اخبار خشونت بار می گوید: متاسفانه برخی نشریات و رسانهها تنها به منظور افزایش فروش یا بازدیدکنندگان دست به انتشار اخبارحوادث میزنند و این یعنی غفلت رسانهها از آگاهی دادن به مردم هنگام مواجهه با حوادث. بهتر است رسانهها اخبار حوادث را علاوه بر جنبه اطلاعرسانی از منظر چرایی وقوع و راهکارهای پیشگیری از آن نگاه کنند.
به اعتقاد این جامعه شناس خبرهای ناگوار به ویژه اخبار حوادث می تواند مخاطب مستعد که زمینه های بروز جرم در وی نهان است را به سوی تکرار این نوع رفتارها سوق دهد همانطور که در سایرین می تواند آموزش و عبرت گیری از تلخ کامی های دیگران باشد.
تحمل جامعه نسبت به خشودنت بالا می رود
مهدی صابری، رییس بخش روانپزشکی پزشکی قانونی نیز در این باره با تاکید بر اینکه اخبار مربوط به جرم و جنایت باید منتشر شود، می گوید: نباید این موضوعات با جزییات ریز اعلام شود و یا اینکه تصاویر تکاندهنده از حوادث منتشر شود، چراکه این موضوع باعث میشود تحمل جامعه نسبت به خشونت بالا رود و قبح این جرایم در جامعه ریخته شود. در حال حاضر این اتفاق رخ میدهد ولی رسانهها باید فضای جامعه را تلطیف کنند.
رییس بخش روانپزشکی پزشکی قانونی در این گفت و گو تاکید کرد: نمایش خشونت شاید در رسانهها نیاز باشد اما باید زمان پخش و نوع آن برای مخاطبان مشخص باشد و انتشار اخبار حوادث نیز با آسیب شناسی باید همراه باشد چراکه منعکسکردن آن نیاز جامعه و نقش هشداردهنده نیز خواهد داشت اما نباید به گونهای باشد تا افرادی که تمایل مجرمانه دارند، برای این نوع رفتار تشویق شوند.
مخاطب مهم است یا عاقبت ایجاد ذائقه رسانه ای خاص؟!
برخی رسانه ها قسمت عمده اخبار اجتماعی خود را به انتشار چنین خبرهایی اختصاص داده اند که به نظر نمی رسد کار درستی باشد؛ چرا که این به نوعی استفاده از مخاطبان برای بازدید بیشتر از سایت های خبری است و در بیشتر این خبر ها هیچ گونه ارزش خبری و اطلاع رسانی به منظور بالا رفتن آگاهی و علم افراد و زندگی آگاهانه و بهتر در جامعه را ندارند.
از جمله این اخبار کم فایده می توان به خشونت ها و کشتارهای بی رحمانه گروه تکفیری داعش اشاره کرد که علاوه بر اینکه اخبار آنها منتشر و مورد توجه قرار می گرفت ویدیو هایی هم که از این خشونت ها منتشر می شود بارها توسط مخاطبان دیده می شود.
تنها زمانی نشر اخبار گروه حوادث در رسانه های خبری توجیه پذیر است که رسانه ها با هدفی شخص و با برنامه این کار را انجام دهند. البته منظور هدفی به جذب مخاطب، پر کردن صفحه اخبار و ازفایش میزان بازدید ها و یا فروش است؛ باید به این نکته توجه داشت که زمانی ماموریت یک رسانه کامل انجام می شود که از انتشار دادن چنین اخباری هدفی داشته باشند که در نهایت به نفع جامعه باشد و سئوال اینجا است که چه راهکاری برای بهبود جامعه در کنار انتشار این اخبار در نظر گرفته اند؟ انتشار اخبار دادگاه های خانواده، تجاوز و هتک حرمت، نزاع و یا قتل چه کمکی می تواند به جامعه و مردم کند؟ پاسخ دادن به این سوالات از این منظر مهم است که هدف و سیاست های منبع منتشر کننده را نشان می دهد و علاوه بر این صحبت های زیادی در این خصوص شده است که انتشار چنین اخباری جامعه را به سمت خشونت سوق می دهد.
.............................................
گزارش: زهره علی حسینی