شاعر و نویسنده جوان بیش از ۱۰۰ اثر تالیفی معتقد است: طبع و روح شعری را هیچ آموزشگاه و دانشگاهی نمیتواند به افراد اعطا کند، هرچند اگر آن طبع روان با علوم ادبی نیز آمیخته شود. به گزارش سرویس فرهنگ و هنر جی پلاس؛ حمید هنرجو شاعر و نویسندهی جوانی است که از کودکی شعر میگفته و دست به قلم بوده است. خیلی پیشتر از آنکه مدرک کارشناسیاش را در رشتهی ادبیات بگیرد، دغدغهی ادبیات داشته و به آن علاقهمند بوده است. هنرجو که تاکنون برای آثار متعددی موفق به دریافت جایزه شده و نزدیک به ۱۰۰ عنوان اثر منتشر شده در حوزهی فرهنگ از شعر گرفته تا نقد فیلمهای سینمایی در کارنامه دارد، در گفت و گو با جی پلاس، به سوالاتی پیرامون موضوع جوانان و ادبیات پاسخ داد: ** کمتر پیش میآید کسی از بچگی بگوید میخواهم شاعر باشم اما حالا شما به عنوان یک شاعر شناخته میشوید، این علاقهمندی به شعر گفتن در شما از کی آغاز شد؟ هنر و فرهنگ بیشتر از آنکه جنبه اشتغالی داشته باشد، یک دغدغه و باور است که در خیلیها میتواند از طفولیت ریشههای خودش را نشان بدهد و به مرور زمان برومند شود و پیکرهای در وجود هنرمند ساخته شود که بتواند از طریق آن با مخاطب و جامعهاش ارتباط برقرار کند. به هر حال هیچکس نمیتواند بگوید هنر شغل من است چون اشتغال یک قرائت رسمی برای خودش دارد که بیشتر چهارچوبی و اداری است و با هنر مطابقتی ندارد و نمیشود برخوردی را با هنر داشت که با شغل داریم. هنر و فرهنگ در روح انسان جریان دارد و تاثیرگذاری آن هم به این جهت بالاست که تاثیرپذیرنده قادر نیست تعیین کند که چه میزان تاثیر بپذیرد. علاوه بر این، یک هنرمند ممکن است دست به خلق اثری بزند که خودش متوجه نباشد تاثیرگذاری آن تا چه اندازه است. من از کودکی و نوجوانی بسیار علاقهمند به ادبیات بودم و در همان سالهای کودکی از این جهت بین همسن و سالانم استثنا بودم. مثلا من از همان کودکی اهل روزنامه خواندن بودم و یا کتابهای غیردرسی متعددی میخواندم و حتی به مدرسه میبردم تا در ساعات فراغت مطالعه کنم. بعضی اوقات هم به خاطر همین کتابها مورد سوال قرار می گرفتم که چرا کتاب غیردرسی میخوانی؟! ** شعر گفتن هم از همان کودکی شروع شد؟ بله از همان چهارم ابتدایی بود که کم کم شعر گفتن را شروع کردم. در کنار شعر ، همیشه انشاءهای خوبی هم مینوشتم و نثر خوبی هم داشتم. بعدها کم کم مورد تشویق پدر و مادر، مربیان و معلمان قرار گرفتم و همین باعث میشد این دغدغه سالها پیش از رفتن به دانشگاه برایم جدی شود. یادم میآید که وقتی سوم راهنمایی بودم به صورت پراکنده آثارم در مطبوعات منتشر میشد. با اکثر نشریاتی که آن زمان ستون شعر داشتند، سعی میکردم در ارتباط باشم چون آن زمان راه دیگری هم نبود و مثل حالا فضای مجازی وجود نداشت تا بتوانم در یک وبلاگ شعرم را منتشر کنم. به هر روی از همان زمان دیگر شعر برایم جدی شده بود و در قریب به اتفاق جشنوارههای فرهنگی و ادبی در سطح دانشآموزی هم مقام میآوردم. ** جوانهایی که الان احساس میکنند قریحهی شعر گفتن دارند از چه طریقی میتوانند اقدام کنند تا نوشتههایشان در حد دفترچههای شخصی باقی نماند و کم کم به یک شاعر حرفهای تبدیل شوند؟ الان شعرایی را داریم که در انجمنها، سرک میکشند و پشتکار خوبی هم دارند. حرفهای بودن البته معانی مختلفی دارد اگر منظورتان از نظر درآمدزایی است، هیچگاه ممکن نبوده و اصولا کفاف هزینههای زندگی را نمیدهد. به هر حال هر کدام از ما شغلی داریم، بنده در مؤسسه تنظیم و نشر آثار حضرت امام خمینی (ره) سمت مدیریت فرهنگی دارم و کارهایی مرتبط با چهارچوب مسئولیت خود را دنبال می کنم اما اگر منظور از حرفهای شدن، نشر آثار و شناخته شدن به عنوان یک شاعر و اهل قلم است که به نظرم باید صبور بود. با اینکه از دوران ابتدایی سرودن شعر را شروع کردم و تشویقهای بسیاری نیز متوجهم بود اما تا بیست و چند سالگی اجازه نشر یک کتاب را هم به خودم ندادم ، چون احساس کردم باید به مرحلهای برسم که بتوانم پشت کتابم بایستم. حالا هم که نزدیک به ۱۰۰ اثر منتشر شده دارم، همین نظر را دارم که باید در کنار پشتکار، صبور هم بود؛ البته نمیتوانم برای دوستان جوان توصیهای داشته باشم چرا که به نظرم عالم هنر چندان توصیهپذیر نیست، هنرمند هم بهتر از هر کسی میداند کجای جاده قدم بر میدارد. آیا قادر است صدای خودش را به گوش مخاطب برساند؟ آیا به مرز موفقیت و پیروزی نزدیک شده است؟ با این وجود پیشنهاد میکنم کسی که به دنیای جذاب و پرنشیب و فراز ادبیات ورود میکند اول از همه خوب بخواند. مثلا در حوزهی شعر قدما باید حافظ، سعدی، مولانا و ... را خواند و از بوستان سخن معاصرانی چون فروغ، سهراب، اخوان ثالث، نیما یوشیج و ...خوشه ها برچیند. هم به نیت لذت بردن و هم به قصد تجربه؛ این کار از ذهن آنها دایرهالمعارفی میسازد سرشار از اطلاعات، لغات و گنجینه معارف ادبی و علمی. بعد از اینکه خوب خواندند، تمرین و ممارست کنند و عجلهای برای انتشار اثرشان نداشته باشند تا جایی که خودشان بفهمند در کجای راه ایستادهاند و چقدر به مخاطب نزدیک شدهاند. در نهایت هم باید به درک نسبی از جامعه هدف برسند و اینکه در چه محیطی زندگی میکنند. رعایت این موارد میتواند آیندهای حرفهای را برای افراد علاقهمند و مستعد رقم بزند، البته هنرمند پویا و خستگیناپذیر نباید گمان کند با یک تشویق، به همه جا رسیده و با یک شکست احساس کند همهچیز تمام شده است. ** این روزها کارگاههای متعددی با عنوان شعر برگزار میشود که جنبهی آموزشی دارند؛ فکر می کنید می توان شعر گفتن را به صورت آکادمیک به کسی آموخت؟ اگر میشد با حضور در این کلاسها شعر سرودن را آموخت، من و بسیاری از همقطارانم برای رسیدن به جایگاه فعلیمان اینقدر رنج نمیکشیدیم و با گذراندن چند کلاس مهارتهای لازم را به دست میآوردیم. متأسفانه این موضوع بد جا افتاده است. قواعد ادبی را میشود تدریس و تحصیل کرد، فنونی نظیر افاعیل عروضی، اوزان شعری، صنایع ادبی، قالبها، سبکها مثل :سبک خراسانی، هندی، و ... اما کسی نمیتواند سرودن شعر را به دیگری بیاموزد. حتی در داستاننویسی هم با وجود امکان آموزش تکنیکهای نگارش، نیازمند نیرویی جوششی هستیم که با امر آموزش به دست نمیآید. شعر دنیای جوشش و الهامات است، در تاریخ ادبیات ما امثال شاطر عباس صبوحی بوده اند که دانش را به معنای امروزین نداشتند اما اشعار درخشانی گفتهاند. به قول ایرج میرزا: «شاعری طبع روان میخواهد» و آن طبع روان هیچگاه اکتسابی نبوده و نیست، به همین دلیل هم هست بعضا افرادی را میبینیم که تلاش فوقالعادهای برای سرودن شعر دارند اما توفیق چندانی در کار نیست! حتی برخی از آنهایی که دکترای ادبیات میگیرند قادر به سرودن نیستند زیرا با وجود به خدمت گیری تکنیک، فاقد طبع و روح شعری هستند، بنابراین به دل هم نمینشینند. این طبع و روح شعری را هیچ آموزشگاه و دانشگاهی نمیتواند به افراد اعطا کند، هرچند اگر آن طبع روان با علوم ادبی نیز آمیخته شود، به والایی کار می افزاید و در این اصل، هیچ تردیدی نیست. ** برخی سبکهای شعری جدید که از آن تحت عنوان «آزاد» یاد میکنند، سبب شده که به وفور در شبکههای اجتماعی و وبلاگها شاهد کسانی باشیم که با نوشتن جملاتی، خودشان را شاعر میخوانند! به عنوان یک کارشناس با این افزایش شاعرانی که بیشتر جمله مینویسند تا شعر، چقدر موافقید؟ قطعا مولود یک هنرمند، در هرجایگاهی که در آن قرار داشته باشد قدر و اهمیتی دارد اما بد نیست این میزان علاقه در زمان و ظرف قابل قبولی پرورش پیدا کند. به نظر من هیچ ایرادی ندارد حتی اگر تا مقطعی این شعرواره ها یا به قول یکی از دوستان، نثرهای پلکانی نوشته و خوانده شوند. بالاخره هر کسی باید از جایی شروع کند و تشویق همواره ثمربخش بوده است. از سویی هنرمند باید خودش را جدی بگیرد چون در غیر این صورت دیگران هم او را جدی فرض نمیکنند. در عین حال نباید فریفتهی دنیایی شود که خودش برای خودش ساخته است. موافق به برخوردهای سلبی با این عده از جوانان ندارم، خوب است آنقدر بنویسند و تجربه کنند تا مطلوب حاصل شود. به هر حال هیچ هنرمندی از روز اول فعالیت خود، آثار موفق را خلق نکرده و این برخوردهای سلبی صحیح نیست و باید بگذاریم این استعدادها پرورش یابند.
هنرجو درگفت وگو با جی پلاس: طبع و روح شاعری را هیچ دانشگاه و آموزشگاهی یاد نمی دهد
کد خبر:
۵۴۳۶۰۳