نویسنده " از وارونگی تا وارونگی " که وارونگی هوای تهران را بهانه ای برای هشدار وارونگی فرهنگی در جامعه قرار داد، معتقد است با وجود پیشرفت های فرهنگی در ۳۶ سال بعد از انقلاب اما نسبت به تهاجم فرهنگی خیلی عقب مانده ایم! به گزارش خبرنگار فرهنگی هنری جی پلاس، " مجتبی شاکری" از جانبازان دفاع مقدس است. این جانباز بر محدودیت هایی که جنگ بر جسم او گذاشته، غلبه کرده و از جمله فعالان عرصه فرهنگ و هنر محسوب می شود که آثار بسیاری در زمینه رمان، داستان کوتاه و نقد آثار ادبی و غیره دارد. شاکری داوری بسیاری از جشنواره های ادبی و فرهنگی را عهده دار بوده و صیانت از فرهنگ و هنر کشورش، دغدغه همیشگی اش بوده و هست. یادداشت اخیر " از وارونگی تا وارونگی" توجه " مجتبی شاکری" را به مشکلاتی که برای فرهنگ و هنر به وجود آمده، نشان می دهد. این یادداشت، بهانه ای برای گپ و گفت با ایشان شد: ابتدا درباره " از وارونگی تا وارونگی" بگویید و اینکه سعی دارد چه دغدغه هایی را در جامعه طرح کند؟ در سیر مطالعاتی که به دلیل موقعیت شغلی در زمینه رمان ها داشتم، با رمان هایی مواجه شدم که یا ترجمه ای از نویسندگان خارجی یا تالیفی از نویسندگان داخلی بودند و متوجه شدم که اینها برخی موارد اخلاقی و اعتقادی یا هنجارهای اجتماعی و سبک زندگی را به نوعی مورد تعرض قرار می دهند و به اصول و ارزش های ما تعرض دارند؛ این بود که تقریبا همزمان با بحث وارونگی هوا که در صحن شورای شهر مطرح شد من هم بحث وارونگی فرهنگی و خطرهایی که این وارونگی برای جامعه ایجاد می کند و یک نوع مرگ خاموش را برای جامعه به همراه دارد مطرح کردم. از این لحاظ که خیلی اتهام نظری در این خصوص نباشد تعدادی از رمان ها را هم معرفی کردم و در یادداشت های بعدی هم تعدادی دیگر از آنها را معرفی می کنم. با توجه به گفته شما با این وارونگی فرهنگی به کجا می رسیم؟ با ادامه داشتن این وضعیت ممکن است نا هنجاری های دیگری به فرهنگ ما وارد شود؟ به نظرم می رسد متولیان امور که در حال حاضر یکی از آنها اداره کل کتاب وزارت ارشاد است و شخصی مثل علی جنتی که دغدغه دین را دارند و اشخاصی را در این اداره به عنوان مسئول گمارده اند، آنها دروازه ای هستند که کتاب ها باید از آنجا عبور کنند و قاعدتاً باید این دقت های لازم را انجام دهند. کتاب اثر مستقیم بر فرهنگ و تغییر فرهنگی دارد؛ تبعات مجوز دادن به بعضی کتاب ها باعث می شود که جامعه از تعادل هنجاری خارج می شود و نوع دیگری از سبک زندگی و رفتار را با خود به همراه می آورد و پیامدهای آن، توسعه ناهنجاری هایی است که می بینیم و آسیب های اجتماعی که سراغ داریم. بحث مواد مخدر یا استفاده از مشروبات الکلی یا هرزه گردی هایی را که در خیابان ها وجود دارد یا طلاق و همه این آسیب های اجتماعی ابتدا یک دستکاری در سیستم ارزشی افراد در درونشان اتفاق می افتد و بعد از تغییراتی درونی و در معیارها، شاخص های ارزیابی آنها تغییر می کند. آنها در ادامه و در تحلیل مسائل اجتماعی، زندگی و نیز حقوق متقابلی که در خانواده و با جامعه دارند، دچار دوگانگی می شوند و پیامدهای آن گریبان جامعه را می گیرد. چه راهکارهای دیگری غیر از نظارت وزارت ارشاد برای این مسائل می توان ارائه کرد؟ در مسائل مختلف برخوردهای منطقی و مناسب باید صورت گیرد؛ وقتی ما درمورد وارونگی هوا هشدار می دهیم و حتی شهر را تعطیل می کنیم و می گوییم آلودگی هوا موجب سکته، سرطان یا مشکلات قلب می شود، اگر این وارونگی در عرصه فرهنگی اتفاق بیفتد فرهیختگان باید هشدار دهند و آنهایی که باید آثار را بررسی کنند نباید اجازه دهند این آلودگی وارد جامعه شود. وقتی جلوی غذای مسموم را می گیریم و اگر رستورانی غذای مسموم عرضه کند آن را می بندیم یعنی جان انسان ها مهم است. اگر جان انسان ها به لحاظ فیزیکی مهم است، حال از لحاظ معرفتی، شناختی، باید و نبایدها در زندگی انسان مهم نیست؟! لذا باید هر شخصی در هر موقعیتی است وظیفه خودش را انجام دهد. یک سری از کارها را باید وزارت ارشاد انجام دهد و یک سری دیگر از کارها را باید کسانی که در موضع قانون و قانونگذار هستند، یا در قوه قضاییه هستند و جاهای مختلف مسئولیت دارند، وظایف شان را به درستی انجام دهند. فکر می کنید خروجی تولیدات فرهنگی اعم از سینما، کتاب و مشتقات آنها تناسبی با کمیت و کیفیت مخاطبان جامعه امروز دارد؟ به واقع تاثیر گذارند و با وضع کنونی کافی به نظر می آیند؟ مهم این است که یک اثر نشر یا بازنشر می شود. در حال حاضر هم که فضای مجازی برای شمارگان، حد و مرزی قائل نیست؛ یعنی ممکن است از یک کتاب فقط یک نسخه باشد اما وقتی در فضای مجازی گذاشته می شود به تعداد بی نهایت از آن برداشت می شود. در سال های قبل به شمارگان اثر منتشر شده رجوع می کردیم تا ببینیم چقدر اثرگذار بوده و چقدر مخاطب داشته است ولی در حال حاضر دیگر نمی توانیم به شمارگان کتاب نگاه کنیم، شاید شمارگان از بیست سال قبل هم کمتر باشد. ممکن است هزار یا پانصد تا از یک کتاب چاپ شود ولی اینکه چقدر می توانند در فضای مجازی ارسال کنند و از آنها بازدید شود ممکن است به چند صد هزار یا میلیون هم برسد لذا با این دید متوجه می شویم که پیامدهای مهمی می تواند در جامعه و مخاطبان بگذارد. با توجه به همه این تفاسیر و اینکه موضوع های مختلفی در فضای مجازی وارد شده و به طور حتم ذائقه مخاطب هم تغییر کرده، برای تحت تاثیر قرار نگرفتن وارونگی فرهنگی چه تدابیر جدی باید اندیشید؟ مسلما با تغییر ذائقه مخاطب، مسئولیت از روی دوش ما برداشته نمی شود. ما به عنوان یک نظام دینی، ارزشی و با وجود حضرت امام خمینی (س) که به جمهوری اسلامی رای آری دادند و مردم هم تبعیت کردند؛ متناسب با همین ارزش ها باید ساختارها، سیاست ها و رفتارهایمان را اصلاح کنیم. ممکن است در فضای مجازی که تصویری است و حتی دیگر در قالب واژگان هم نیست، افراد خلافکاری که در دنیای واقعی هم به خلاف دست می زنند به اعمال ناپسند خود ادامه دهند که قابل رویت است و مسئولیت از دوش کسی برداشته نمی شود. آنها موظفند در ساحت نشر و واژگان، کنترل کنند و آنها که در عرصه سینما، تئاتر و نمایش هستند باید وظیفه خودشان را به درستی انجام دهند. هیچ کدام مانع انجام وظیفه دیگری نمی شود، بلکه همه مکلف هستیم؛ امام جمعه باید حرف خودش را بزند، نشریاتی که اهل نقد و بررسی هستند، کار خودشان را انجام دهند و هر کدام در جایگاه خودمان به وظیفه خود عمل کنیم. به نظر شما برای یک ایرانی در سال ۲۰۱۶، سبک زندگی اسلامی ایرانی، چه شاخصه هایی باید داشته باشد؟ ما در قالب یک نظام، ساختاری را درست کرده و مراکزی را فعال کرده ایم؛ کارهایی انجام گرفته و باید بیشتر انجام بگیرد و تلاش های انجام شده در حفظ سبک اسلامی ایرانی را نباید نادیده بگیریم که به دور از انصاف است. ولی اینکه چقدر ما توانسته ایم با توجه به هجمه و تهاجمی که وجود دارد، خودمان را آماده کنیم، باید گفت نسبت به گذشته خودمان عقب هستیم. البته با توجه به گذشت حدود ۳۶ سال از پیروزی انقلاب خیلی پیشرفت داشته ایم و کتاب های بسیاری چاپ شده که قابل استفاده بوده اند اما نسبت به تهاجم فرهنگی که وجود دارد خیلی عقب هستیم وباید تلاشمان را مضاعف کنیم و متناسب با این تهاجم حضور پیدا کنیم. لذا در حال حاضر می بینیم این عرصه رقابت تناسبی ندارد و نابرابر و نامتعادل است و ما در یک جنگ نابرابر قرار داریم؛ هالیوودی که می تواند تولیدات بسیار فراوانی در عرصه سینما و تلویزیون داشته باشد و بازار نشر آثار که در دنیا بسیار فعال است، در مقایسه با ما که هم توان سینمایی محدود داریم و هم متاسفانه سینمای صنعتی ورشکسته در کشورمان وجود دارد. ما باید در ارائه سبک زندگی به مدل ها و داشته ها و سنت های پذیرفته شده خودمان برسیم و به احکام شرعی که کنترل کننده ما هستند، توجه کنیم وگرنه ما یک ایرانی هستیم با درون اروپایی، آمریکایی که فقط نسبمان به ایرانی بودن می رسد وگرنه امتداد اندیشه و فکر و سبک زندگیمان هیچ رمقی از فکر و سبک زندگی اسلامی ایرانی نخواهد داشت. برای مصون ماندن نسل جوان از وارونگی های فرهنگی چه باید کرد؟ انسان به طور طبیعی به دنبال منفعت است؛ حال می تواند منفعت فردی، اجتماعی، اعتقادی و آرمانی باشد. اگر به درستی نشان دهیم که منفعت جوان در این نیست که به مدل هایی پناه ببرد که الان به معضلات بزرگ در جوامع غرب تبدیل شده است. خانواده در این جوامع در حال متلاشی شدن است و اصلا خانواده معنایی ندارد و انسان ها تنها شده اند. خانه های مجردی از فرهنگ غرب وارد فرهنگ شرق شد، زندگی با حیوانات و همجنس ها و... نشان می دهد که خانواده ای وجود ندارد. اگراین مسائل و معضلات به درستی طرح شود در مقایسه با سبک زندگی آرام بخشی که تفکر ایرانی اسلامی را بیان می کند، مطمئنا جوان ها با دیدن و شنیدن این منطق، مقاومت و عصیان نمی کنند. جوان وقتی عدم تعادل و تعارض را ببیند، منطق او به هم می ریزد؛ پدر یا مادر خانواده دم از دین بزنند اما بی دین زندگی کنند، دم از حلال و حرام بزنند اما پدر دست به هر کار حرامی بزند تا مال را به خانه اش بیاورد، دم از رعایت حقوق مردم بزنند اما خودشان به حقوق مردم تعرض کنند! همه اینها تعارض است. متاسفانه در برخی از مسئولان ما هم به این صورت است که دم از فقرا می زنند اما درآمدشان سالانه بیش از پانصد میلیارد است! وقتی شهروند ایرانی می بیند مسئول دم از نهج البلاغه حضرت امیر می زند اما پول و ثروتی باد آورده دارد که نمی دانی از کجا آمده است؟ اینها موجب عصیان می شود وگرنه اگر زندگی پاک پیامبر (ص)، امام (س)، مقام معظم رهبری و بزرگانی اینچنینی پیش روی آنها قرار گیرد، جانشان را هم برای دین خواهند داد. همینطور که بسیاری از مسلمانان و حتی غیر مسلمان های کشورهای دیگر وقتی به جماران می روند و زندگی ساده امام (س) را می بینند یا پای صحبت های مقام معظم رهبری می نشینند، می بینند که چقدر پاکی و صداقت در زندگی و کلامشان وجود دارد و علاقه مند می شوند.
وارونگی هوا بهانه ای برای نقل حکایت از وارونگی فرهنگی...
جی پلاس: دغدغههای وارونه! یک نویسنده جانباز
کد خبر:
۵۳۹۶۷۲