جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

در مراسم رونمایی از یک کتاب مطرح شد:

اهمیت گویش های ایرانی

کتاب «فرهنگ ریشه‌ شناسی فارسی» که در حقیقت تلفیق دو کتاب مهم از دو ایران‌ شناس آلمانی به نام‌ های پاول هُرن و هاینریش هوبشمان است، به قلم جلال خالقی مطلق، شاهنامه‌ پژوه و نسخه‌پژوه، در کتابخانه ملک رونمایی شد.

کد خبر: ۵۲۱۵۸۳
اهمیت گویش های ایرانی

به گزارش خبرنگار فرهنگی جی پلاس، در ابتدای این نشست، هومن عباسپور، پژوهشگر و استاد ویرایش، موضوع ریشه‌شناسی و ضرورت آن را در زبان فارسی مطرح کرد و کتاب فرهنگ ریشه‌ شناسی و شیوه کار استاد خالقی را در ترجمه این دو کتاب، برای حاضران توضیح داد. علی‌ اشرف صادقی، عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در سخنرانی خود به پیشینه نگارش فرهنگ‌ های ریشه‌ شناسی و تلاش‌ هایی که در زمان تدوین کتاب هُرن صورت گرفته بود پرداخت و با اشاره به اینکه به علت گذشت حدود ۱۲۰ سال از انتشار کتاب هُرن هنوز هم این کتاب محل مراجعه است، افزود: برخی ضبط‌ های این کتاب نادرست است و علت آن منابعی بوده که در اختیار مؤلف قرار داشته اما استاد خالقی در ترجمه این ضبط‌ ها را تصحیح کرده است. وی ادامه داد: نگارش کتاب‌ ریشه‌ شناسی در زبان‌ هایی مثل زبان فارسی کار دشواری است چون ممکن است هر لحظه متنی یافته شود که نظریات پیشین را رد کند و چون برخی گویش‌ ها نیز مدون نشده‌ اند ممکن است ریشه‌ شناس به خطا بیفتد و گاه ریشه‌ هایی را مطرح کند که به ظاهر درست اما در واقع پایه‌ هایش محکم نباشد، از این رو پژوهشگران ریشه‌ شناسی همیشه باید با «اما» و «اگر» نظریات خود را مطرح کنند. حسن رضایی باغ‌ بیدی، استاد و عضو هیئت علمی دانشگاه تهران نیز با اشاره به ریشه‌ شناسی‌ های عامیانه که در بین افواه مطرح است گفت: بسیاری از آنها پایه و اساسی ندارند اما گاهی دوستان و غیردوستان به رواج این نوع ریشه‌ شناسی‌ ها دست می‌ زند. او به ضرورت تدوین کتابی علمی در حوزه ریشه‌ شناسی اشاره و عنوان کرد: بعد از انتشار کتابی که دکتر خالقی ترجمه و با افزودن معانی و شواهد از متون فارسی به آن، کتابی جامع را به پژوهشگران حوزه زبان فارسی عرضه کردند، امید است این پژوهش‌ ها دنبال شود. ۰۱ رضایی به کتابی که محمد حسن دوست در دست انتشار دارد و جلد نخست آن را فرهنگستان زبان و ادب فارسی منتشر کرده و به زودی در پنج جلد عرضه می شودااره کرد. او در ادامه تصریح کرد: موضوع گویش‌ های ایرانی در بحث ریشه‌ شناسی بسیار اهمیت دارد، در بسیاری موارد با دانستن کاربرد کلمات در گویش‌ ها و دیگر زبان‌ های ایرانی می‌ توان به ریشه آنها دست یافت. در این زمینه مقالات پراکنده و بسیاری تدوین شده، اما کتاب مدونی که براساس این نوشته‌ های پراکنده تدوین شده باشد نداریم. این استاد دانشگاه خاطرنشان کرد: باید توجه داشت که نتایج تحقیقاتی که در این مقالات مطرح شده گاه مسیر محققان ریشه‌ شناسی را تغییر می‌ دهد، مثلاً در یک زمان تصور این بود که زبان ارمنی از شاخه زبان‌ های ایرانی است، اما بعدها، براساس شواهدی، این نظریه رد شد. رضایی همچنین به اهمیت ترجمه کتاب هرن و هوبشمان اشاره کرد و افزود: با ترجمۀ این کتاب و افزوده‌ های ارزشمند خالقی، این اثر، جایگاهی ویژه در تحقیقات فارسی به‌دست آورده است. در ادامه این مراسم رونمایی میترا دبیری، مدیر انتشارات مهرافروز ضمن تشکر از خالقی که سال‌ ها وقت گذاشته و در بین کارهای دیگرش چون تصحیح شاهنامه، این کتاب را به انجام رسانده است، از سرپرست گروه آماده‌ سازی کتاب یعنی مهناز مقدسی و گروه همکارانشان که طی چهار سال این کتاب را تدوین و ویرایش کردند تشکر کرد. او همچنین یادآور شد که پدرش پرویز دبیری، از ایران دوستان و پژوهشگران معاصر، که دو سال پیش درگذشت، امید داشت انتشار این کتاب را شاهد باشد و به منظور حمایت از یک کار ارزشمند فرهنگی پیشنهاد انتشار آن را پذیرفته بود. مهناز مقدسی، پژوهشگر و سرپرست آماده‌ سازی کتاب نیز کار هُرن را مهم دانست و گفت: این کتاب ۱۱۲۹ مدخل شماره‌ دار دارد و حدود ۳۰ تا ۴۰ مدخل که شماره‌ های مکرر خورده که یا افزودۀ هوبشمان است یا افزوده دکتر خالقی. شواهد دکتر خالقی برای تکمیل متن و روشن شدن اینکه کدام واژه در کدام آثار به کار رفته خیلی اهمیت داشت. این شواهد ارزش کتاب را دو چندان کرده است. مقدسی ادامه داد: ترجمه این کتاب که از آ تا خ در ۱۳۵۶ به همت بیناد فرهنگ ایران منتشر شده بود، در ۱۳۶۵ به همت دکتر خالقی ادامه یافت و طی این سال‌ ها مشکلات بسیاری وجود داشت تا اینکه چهار سال پیش، کار به او سپرده شد و او نیز با نظارت دکتر خالقی و کمک گرفتن از گروهی از همکارانش این کتاب را به صورت فعلی درآورده است. وی تاکید کرد: تدوین و آماده‌ سازی کتاب‌ های مرجع مشکلات فراوانی دارد به‌ ویژه آنکه این کتاب‌ ها خط لاتین، عبری و آوانویسی‌ داشته باشد. برای یافتن صفحه‌ آرایی مناسب که بتواند تفاوت نوشته‌ های سه مؤلف این کتاب، یعنی هرن، هوبشمان و دکتر خالقی را از هم متمایز کند، یافتن واج‌ هایی که چندین نشانه در بالا یا پایین آنها وجود داشت، ساعت‌ ها و بلکه ماه‌ ها وقت گرفت و همین نکات کار دو ساله را به چهار سال کشاند. ۰۴ خالقی مطلق، آخرین سخنران مراسم، درباره فعالیت‌ های بیناد فرهنگ صحبت کرد و اینکه پرویز خانلری پیشنهاد ترجمه کتاب هرن را به او داده بود و او با افزودن کتاب هوبشمان و تکمیل شواهد فارسی و پهلوی کتاب را ترجمه و جلد نخست آن از حرف الف تا خ به دست چاپ سپرد. خالقی همچنین عنوان کرد: انتشار این کتاب، با شرایط حروف‌ چینی آن زمان، مشکلات انتخاب قلم مناسب و یافتن علامت‌ های آوانویسی، کار بسیار پر زحمتی بود. علت اینکه ترجمه این کتاب اینهمه سال طول کشید این بود که سال‌ ها وقت صرف تصحیح کتاب شاهنامه کردم، ضمن آنکه دوری راه و نبودن در ایران سبب شد که مدت بسیاری صرف بافتن ناشری شود که توان مالی انتشار این کتاب را داشته باشد. در طی این سال‌ ها مریم سادات رنجبر زحمت پاکنویس کتاب را کشید و گروهی نیز زیر نظر مهناز مقدسی وظیفه آماده‌ سازی کتاب را عهده‌ دار شدند. او به مشکلات نگارش و تدوین کتاب‌ های ریشه‌ شناسی در زبان فارسی پرداخت و افزود که امیدوار است به زودی کتاب دکتر حسن دوست که مشکلات کتاب هرن را ندارد و با نگاه امروزی نگارش یافته است، منتشر شود. در پایان و پس از سخنرانی ها، کتاب «فرهنگ ریشه‌ شناسی فارسی» رونمایی شد و خالقی یک جلد به صادقی، یک جلد به رضایی و یک جلد را به مقدسی اهدا کرد. در این نشست بسیاری از اهالی فرهنگ و دانشجویان رشته فرهنگ و زبان‌ های فارسی و چندین استاد شرکت کردند. همچنین مسئولان کتابخانه ملک، به افتخار حضور خالقی، نمایشگاهی از چاپ‌ های سنگی کتاب شاهنامه را به نمایش گذاشتند و بازدیدی را نیز برای دیدار خالقی از موزه ملک و مخزن نسخ خطی و دیدار از نسخ خطی شاهنامه ترتیب دادند. [caption ]poster-eshteghagh پوستر رونمایی از کتاب[/caption]

انتهای پیام

دیدگاه شما