هنرمند در گفت وگو با جی پلاس: موسیقیِ هنری دقیقاً مقابل موسیقی حرام در شرع مقدس است
کد خبر:
۵۴۱۷۴۷
موسیقی کلاسیک به عنوان یک زبان مشترک هنر در عرصه بین الملل اهمیت ویژه ای دارد اما متاسفانه جایگاه کافی و شایسته ای در میان مخاطبان موسیقی در کشور پیدا نکرده است.در واقع می توان گفت موسیقی هزل که به مخاطب عرضه می شود جایی برای موسیقی فاخر باقی نمی گذارد. در همین رابطه خبرنگار فرهنگ و هنر جی پلاس گفت وگویی را با امین هنرمند برنده جایزه بهترین آهنگساز موسیقی کلاسیک جشنواره فجر امسال، انجام داد که در زیر می آید:
شما یکی از نخبگان موسیقی کلاسیک ایران هستید که در کنار آهنگسازی به فعالیت آموزش در دانشگاه هم می پردازید؛ هنرمندان موسیقی در جهت آشنایی بیشتر مردم با موسیقی کلاسیک در ایران چقدر کار کرده اند؟
واقعیت این است که موسیقیِ هنری معاصر نوعی از موسیقی است که شنونده برای درک عمیق آن نیاز به واسطه دارد؛ این واسطه، دانش، آگاهی، تجربه و تعمق است و شنوندهای که تخصصی در موسیقی هنری ندارد، به ندرت در برخورد اول با این نوع موسیقی ارتباط برقرار می کند. در حقیقت، وظیفه یک آهنگسازِ موسیقیِ هنری لزوماً تولید موسیقی پرمخاطب و پرفروش نیست، بلکه او اغلب تلاش می کند که با ایجاد اثری متمایز با لایه های عمیق و زبانی با پیچدگی نسبی، شنونده هوشمند و صبور را برای تجربه متفاوتی در ادراک یک اتفاق، با خود همراه کند. البته موفقیت در راستای چنین هدفی دشوار است و همیشگی نیست. از این منظر، رسالت و کاربرد موسیقی هنری و عامه پسند که در همه جای دنیا از جمله ایران غالب است، متفاوت و اغلب مخاطبینش متمایز هستند. با واسطه تجربه و آگاهی، شنونده می تواند از تجربه شنیداری خاص و مکاشفه خود در ارتباط با یک اتفاق فرهنگی لذت ببرد.
این نوع موسیقی تا چه اندازه احتمال گرایش به موسیقی های حرام مصداق لهو، دارد؟
من متخصص فقه نیستم اما به عنوان یک موسیقیدان، با تحقیق و تفحص بسیار به این نتیجه رسیده ام که موسیقیِ هنریِ موردِ بحث که بسیار مهجور است، دقیقاً مقابل آن چیزی قرار می گیرد که شرع مقدس آن را حرام می کند. چرا که نه تنها بر هم زننده هر نوع لهو است، بلکه تنها با دانش، تمرکز و تفکر قابل درک و در نتیجه لذت بردن است. از یک رو لذت بردن از برخی آثار حتی می تواند با لذت حل یک مسئله ریاضی مقایسه شود!
شما بهترین آهنگسازی در سبک کلاسیک از جشنواره موسیقی فجر به خاطر آلبوم شکوه های بیکلام شدید؛ وجه ممیز کارتان برای دریافت جایزه چه بود؟
این سوال را باید از داوران پرسید. اما تا جایی که به ذهنم میرسد، موسیقی من علاوه بر ویژگی های ژانر هنری، برخی عناصر مردم پسند را نیز در خود دارد و این می تواند باعث جلب توجه طیف وسیعتری از مخاطبین شود. به عبارت بهتر، برخی از قطعات این آلبوم ممکن است در سطوع مختلف با مخاطبین ارتباط برقرار کند و هرکس با توجه به تجربه شنیداری پیشین خود چیزی از آن دریابد.
در جشنواره فجر امسال رویکردها نسبت به سال های گذشته مقداری متفاوت بود و جوانان بسیار تاثیرگذار بودند؛ اما به نظر می آید جوایز بیشتر به کسانی تعلق گرفته که البته به جز شما، میان مردم شناخته شده هستند! چنین رویکردی شاید این را برای علاقمندان هنر به خصوص جوانان متبادر سازد که روند برندسازی در جشنواره موسیقی فجر، برای جوانان صورت نمی گیرد! علت آن را چه می دانید؟
جشنواره امسال بر خلاف سال های گذشته فقط افرادی که تجربه حرفه ای انتشار داشته اند را در بخش رقابتی وارد کرد که مطمئناً موافقین و مخالفینی دارد. در نتیجه یک دلیل کمرنگ بودن جوانترها همین موضوع است چرا که بسیاری از آنها هنوز تجربه انتشار آثارشان را ندارند. اما شاید بتوان در آینده بخش هایی را در کنار رقابت های حرفه ای وارد کرد؛ چیزی شبیه به بخش هنر و تجربه و یا بخش فیلم های اول در جشنواره فیلم فجر. دلیلش هم این است که در کشور ما فستیوال ها و مسابقات موسیقی دانشجویی به ندرت برگزار می شوند و جشنواره فجر میتواند در بخشی ویژه، انگیزه جوانترها را تقویت و این خلاء را پر کند.
موسیقی سنتی جایگاه خاصی در بین مردم دارد؛ چند سالی هست تلاش هایی برای هویت سازی موسیقی ایران بر اساس موسیقی سنتی انجام می شود؛ البته مخالفانی هم دارد که معتقدند موسیقی سنتی نمی تواند موسیقی ملی ایران باشد. چه نظری در این باره دارید؟
تخصصی در موسیقی سنتی ایرانی ندارم اما به نظرم این نوع موسیقی از آنجایی که فقط مربوط به کشور ما است، می تواند موسیقی ملی محسوب شود.
عده ای عقیده دارند مرزها در موسیقی برداشته شده و کارهای به اصطلاح تلفیقی تولید می کنند؛ اما متاسفانه شاهد تغییرات گسترده هم هستیم تا جایی که انگار بین موسیقی کلاسیک و سنتی دیگر مرزی باقی نمانده! سنتی ها آثار کلاسیک دارند و خواننده های کلاسیک بدون تغییر سبک، روی موسیقی سنتی می خوانند. شما معتقدید این ها خلاقیت های تلفیقی است یا اصول موسیقی را زیرسوال می برد؟
من برداشت شما را ندارم و خواننده موسیقی کلاسیک ایرانی (یا به قول شما سنتی) را نمی شناسم که مثلاً اپرای غربی خوانده باشد یا برعکس؛ اما به طور کلی معتقدم خوب است در سبک های هنری آزاد اندیش باشیم، به این شرط که در هر ژانر، بهترین آن را انتخاب کنیم. چه در مقام تولید کننده و چه مصرف کننده.
بر اساس تفسیری که از موسیقی کلاسیک داشتید، فکر می کنید این سبک می تواند به عنوان یک زبان فرهنگی و هنری بین المللی، جایگاهی برای کشورمان داشته باشد؟
یکی از کارهای مهم این است که مخاطبین علاقمند به نوعی خود را در ارتباط با این موسیقی قرار دهند. متاسفانه در حال حاضر رسانه ها به ندرت با موسیقی خوب از شنوندگان پذیرایی می کنند و به نظر می آید قصدشان راضی کردن نازلترین سلیقه هاست! امیدوارم ارایه موسیقی هنری عمیق- که قطعاً عامه پسند نیست - به عنوان بخش کوچکی از این برنامه ها مد نظر قرار گیرد تا رفته رفته سلیقه موسیقایی برخی از مردم رشد کند. البته مردم و علاقمندان این سبک موسیقی، هم می توانند به روش های مختلفی، از آن استفاده کرده و به تدریج ارتباط قوی تری با آن برقرار کنند. این فعالیت همانند مطالعه است که با وجود زمانبر یا دشوار بودن، ذهن ما را پرورش می دهد. زمانی که در کشور کانادا کنسرت های موسیقی هنری در خارج از دانشگاه ترتیب می دادیم، افراد بسیاری در آن شرکت می کردند و برای کشف و شهود بیشتر در جلسات پرسش و پاسخ مرتبط با آن آثار نیز شرکت فعال داشتند. مردم ما هم می توانند خود را در تماس با این تجربیات فرهنگی قرار دهند و پس از مطرح شدن سوالاتی در ذهنشان، با مطالعه و گفت وگو با افراد مطلع به رشد فرهنگی خود در چنین زمینه هایی کمک کنند.
درباره هنرمند: به گزارش جی پلاس؛ امین هنرمند پس از اخذ لیسانس موسیقی کلاسیک از دانشگاه تهران، مدرک فوق لیسانس و دکترای آهنگسازی را با بورس کامل از دانشگاه تورنتو دریافت کرد. آثار او در کانادا و آمریکا توسط نوازندگان و ارکسترهای متعددی اجرا و ضبط شده است. از جوایز و فلوشیپ های دریافتی اش میتوان به رتبه دوم در مسابقه بینالمللی موسیقی فیلم "نایتینگل" (۲۰۰۹)، کسب رتبه اول در فراخوان ارکستر جوانان تورنتو (۲۰۰۹)، کسب جایزه اول برای موسیقی سریال آشپزباشی از دومین جشنواره جام جم (۲۰۱۳) و فلوشیپهای لوتار کلاین و تئودُرُس میرکاپلوس اشاره کرد. آخرین فعالیت او به عنوان نویسنده، کتاب "مقدمهای بر آنالیز موسیقی آتنال" است که توسط انتشارات دانشگاه تهران منتشر شده است. دکتر هنرمند عضو هیات علمی دانشگاه تهران است و داوری جشنواره موسیقی فجر، دوسالانه پژمان و مسابقه آهنگسازی خانه موسیقی را نیز در کارنامه دارد. وی در جشنواره موسیقی فجر امسال بخاطر آلبوم شکوفه های بی کلام، جایزه بهترین آهنگساز کلاسیک را دریافت کرد.