مچ دست چپ اصلی ترین عضو بدن برای تعیین سن استخوانی تا ۱۸سالگی است و بعد ازاین سن تا ۲۵سالگی استخوان ترقوه معیار قرار می گیرد .
جی پلاس، جلال جلال شکوهی رادیولوژیست ، نویسنده و پژوهشگر این مطلب را در کارگاه آموزشی ۲روزه استخوان و عاج از اکتشافات تا مرمت که به همت پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی -فرهنگی در محل پژوهشگاه برگزار شد مطرح کرد و به بیان مطالبی درباره بررسی های سن استخوانی ، تعیین سن استخوانی ، سن استخوانی زنان و مردان و عوامل متعدد تفاوت سن استخوانی و تقویمی پرداخت . به گفته این پژوهشگر،دست چپ ازاین رو برای تعیین سن استخوانی مورد توجه قرار می گیرد که دست راست به دلیل استفاده بیشتر ورزیده تر شده و ممکن است ۳تا۶ماه از دست چپ پیشرفته تر باشد . جلال شکوهی با بیان اینکه سن استخوانی از۶ماه تا۲۱سالگی قابل اندازه گیری است افزود: نوزاد و جنین هم سن استخوانی دارند ولی تاقبل از۶ماهگی سن استخوانی کاربردی ندارد . او با اشاره به کاربرد سن استخوانی درانسان شناسی، باستان شناسی ، پزشکی قانونی و... تصریح کرد :جنسیت اسکلت از روی استخوان لگن به راحتی قابل تشخیص است . این رادیولوژیست افزود: بیماری های کم کاری تیروئید و هیپوفیز که روی رشد و مراکز استخوانی تأثیر دارند ازروی استخوان ها قابل تشخیص هستند . جلال شکوهی یکی از
شناخته شده ترین فعالیتهایش را در این حوزه تعیین سن استخوانی مردان نمکی معدن چهر آباد که در سال ۱۳۸۴ به انجام رسیده است اعلام کرد و در ادامه به شرح برخی از ویژگی های این پژوهش پرداخت. در ادامه برنامه، سالک آزاد کارشناس مرمت، به بیان فن شناسی و آسیب شناسی و عوامل فرسایش عاج پرداخت و گفت :مجسمه های عاجی به دلیل زیبایی و جلوه معمولا بر روی پایه های چوبی قرار می گیرند که اکثر این پایه های چوبی رنگ شده اند و سولفور موجود در رنگ موجب زرد شدن و کدر شدن عاج در مناطقی که در تماس نزدیک با سطح رنگ هستند می شود . او افزود :به همین دلیل اکثر مجسمه های عاجی در قسمت هایی که در تماس با سطح پایه هستند و در معرض هوای آزاد نیستند تیره ترند . این مرمتگر در ادامه با اشاره به روش های شناسایی عاج ، آسیب های شیمیایی ، فیزیکی و بیولوژیک را تهدید های جدی برای عاج ها دانست. منبع: مهر