رییس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در سفر به دامغان نسبت به آثار تاریخی ملی این منطقه موضع گیری هایی داشت که مسوولان این شهر از تعجب و حیرت می خواهند به رییس جمهور اعتراض کنند! به گزارش خبرنگار میراث فرهنگی جی پلاس؛ رییس سازمان میراث فرهنگی در چارچوب سفرهای دوره ای اخیرا به استان سمنان رفت و زمانی را نیز به بازدید از شهر دامغان اختصاص داد. مسعود سلطانی فر هنگام حضور در مسجد تاریخانه دامغان در واکنش به این سوال که برای ثبت جهانی آن چه برنامه ای دارید، گفت: این مسجد را شبیه به ویرانه می بیند و آماده است مسئولیت آن را به طور کامل به سازمان اوقاف واگذار کند! جملاتی که در گزارش خبری سایت میراث فرهنگی استان سمنان هیچ اشاره ای به آن نشده و تنها نتیجه پایانی حضور سلطانی فر که تهیه طرح مرمت و نظارت بر اجرای امور مرمتی تاریخانه با همکاری اوقاف بوده، منتشر شده است! تاریخانه کجاست؟ مسجد تاریخانه از بناهای قرون اولیه اسلامی در شهر دامغان است که زمان بنای آن را حدود ۱۳۰ تا ۱۷۰ قمری تخمین زده اند، نام مسجد از دو واژه تاری و خانه تشکیل شده که تاری، کلمه ای ترکی و به معنای
خداست؛ خدای خانه، از اولین نمونه های مساجدی است که در آن مناره از اجزای اصلی بنا به شمار می رود. این مسجد از سال ۱۳۱۰ در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفت. گذشته از این پرسش که حتی اگر تاریخانه ویرانه شده، متولی و مسئول آن چه نهادی جز سازمان میراث فرهنگی بوده؟! و بدون اینکه بپرسیم آیا قانونگذار خود توانایی انتقال کامل مسئولیت مساجد تاریخی به سازمان اوقاف را نداشته که ایشان این پیشنهاد را می دهند، این سوال ذهن شنونده را به شدت درگیر خود می کند که واقعا معاون رییس جمهور و بالاترین مسئول میراث فرهنگی و گردشگری کشور با چنین نگاه و ادبیاتی درباره یکی از قدیمی ترین مساجد ایران سخن گفته است؟!
اختلاف تمام نشدنی میان اوقاف و میراث فرهنگی، مهمترین مشکل مساجد تاریخی! اولین مقامی که در این رابطه توضیح می دهد، نماینده شهر دامغان در مجلس شورای
اسلامی است که در بازدید از اماکن تاریخی شهر همراه سلطانی فر بود. عبدالرحمان رستمیان در گفت وگو با تسنیم به صحبت های رییس سازمان میراث فرهنگی اشاره ای نکرده بود اما به خبرنگار جی پلاس گفت: سلطانی فر ابتدا می گفت این مسجد متعلق به اوقاف است و آنها باید برنامه ریزی کنند؛ من هم با ایشان صحبت کردم و حتی در مواردی تند شدم اما مساله ما جمله ای است که ایشان در پاسخ به داوودیان مسئول میراث فرهنگی دامغان گفت، که: " فکر نکنید ثبت جهانی اثر به این آسانی است؛ آنها باید بیایند و بازدید کنند و این دید و بازدیدها زمان زیادی میبرد." اما به نظر من ثبت جهانی مساله دیگری بوده و موضوع اصلی اختلاف میراث فرهنگی و اوقاف است؛ به هر حال ایشان اعتقاد به ثبت جهانی این اثر داشت. چرا قانون گذار کوتاهی می کند؟! وی تداوم اختلاف نظرها میان میراث فرهنگی و اوقاف را مشکل ساز دانست و افزود: مشکل میان سازمان میراث فرهنگی و اوقاف در این باره از گذشته تاکنون همچنان حل نشده و متاسفانه بروز آن اختلافات به سطوح پایینتر، کارها را کند میکند. وقتی باید فعالیتی انجام شود، موضوع به دیگری واگذار میشود و این واگذاری
مشکلساز است. این موضوع باید در سطوح بالا بین سلطانی فر و محمدی (رییس سازمان اوقاف) حل شود. در این باره به سلطانی فر تاکید کردم و مساله را پیگیری هم میکنم. این اختلافات جلوی پیشرفت را می گیرد و الان شدت بیشتری پیدا کرده است! اگر یک بنا تاریخی است باید مشخص شود متعلق به کجاست و چه مسئولی باید برای آن برنامه ریزی کند. این ابهام به کشور ما آسیب زده و یکی از کوتاهی های قانون گذار است.
مدیریت میراث فرهنگی سمنان ناپایدار است رستمیان ادامه داد: ما دو مسجد قدیمی داریم که یکی در دامغان است و دیگری در یزد؛ مسجد دامغان قدیمیترین مسجد ایران است که ضرورت دارد ثبت جهانی شود اما میراث فرهنگی ضعیف عمل میکند. البته می دانیم باید امکانات لازم فراهم شود تا بتوان اثری را ثبت جهانی کرد اما قدم اول برداشته شده و در طی عملیاتی شدن این فرایند، باید مشکل امکانات را هم حل کنیم. در صحبت ها با سلطانی فر چندین مورد بود که ایشان اعتقاد داشت باید مدیران کل باید بنشینند و این موضوع را حل کنند اما
من تقریبا دعوا کردم و می گفتم رفع مشکلات و موانع به دست شما و رییس اوقاف است. سلطانی فر می گفت ثبت جهانی با یک بازدید عملی نشده و یک پروسه دو یا سه ساله با چندین بازدید است. در هر حال ما در دامغان گلایه هایی داریم چون تغییرات چند باره مدیرکل میراث فرهنگی و تغییرات درون سازمانی طی دو سه سال اخیر، زیاد بوده است. این عدم پایداری به ما ضرر میزند و متاسفانه گاهی فرصتها را از دست میدهیم. صندوق احیای اماکن یا تخریب؟! رستمیان با اشاره به اینکه شرایط میراث فرهنگی نیاز به نقد جدی دارد به جی پلاس گفت: ما در مواردی که لازم باشد نقد میکنیم. تاریخانه منبع تاریخی کشور ماست. این مسجد، تاریخ اسلام را نشان میدهد. نباید آن را کوچک شمرد، باید قدر آن را دانست. نکته مهم دیگری که در کنار اختلافات میان دو سازمان وجود دارد، تصمیمگیری های مدیریت سازمان است چرا که تفویض اختیار نمیکند. مدیریت میراث فرهنگی در مقام مدیریت باید قوانین را بنویسد و بعد به مدیرکل میراث فرهنگی منطقه و یا به استانداری تفویض اختیار کند. در میراث فرهنگی نیز یک صندوق احیا وجود دارد که رسیدگی به اماکنی مثل کاروانسرای
عباسی، جزو وظایفش است. نماینده مردم دامغان در مجلس با بیان اینکه مطمئنا گردشگری و میراث فرهنگی را بخش خصوصی رشد میدهد اما باید امکانی در اختیارش باشد که بتواند استفاده کند، ادامه داد: این صندوق گاهی یک سال معطل میکند تا یک کاروانسرا را در اختیار شخص بگذارد. قیمتهای بالا و غیرواقعی در نظر می گیرد و کار انجام نمی شود تا مشکلات جدی تر شوند. گاهی میگویم صندوق احیا، صندوق تخریب است چون آنقدر تحویل اماکن فرهنگی زمان میبرد که آن محل تخریب میشود! وی به این سوال که دستاورد سفر سلطانی فر به دامغان چه بوده است، پاسخ داد: ایشان بعد از ترک دامغان در تماسی تلفنی قول پیگیری برخی از موارد را داد. درباره موزه دامغان گفت به آن بودجه ای اختصاص میدهد تا ایجاد شود؛ درباره کاروانسرای عباسی گفت که طی یک هفته آن را تعیین تکلیف می کند؛ در مورد تاریخانه نیز گفت طرحی ارایه میدهم که۵۰ درصد هزینه های آن را ما تخصیص می دهیم و ۵۰ درصد دیگر را اوقاف تامین کند. برای چشمه علی هم قرار شد جلسه ای بگذاریم و با مدیرکل میراث فرهنگی دامغان نزد ایشان برویم و موضوع را بررسی کنیم. در آخر هم قول تخصیص بودجه
برای تپه حصار را داد و این چهار مورد نتیجه سفرشان به دامغان بود.
سلطانی فر حاضر نشد حتی پایتخت اشکانیان که ثبت ملی شده را ببیند! اما در همین راستا رضا زارع زاده رییس شورای شهر دامغان، به صحبت های سلطانی فر اعتراض دارد. او از تنظیم نامه ای خطاب به رییس جمهور است برای پیگیری این موضوع خبر داد. زارع زاده در این باره به جی پلاس گفت: برای ما سوال است که چرا رییس سازمان میراث فرهنگی کشور درباره یک مسجد بینظیر که همه مورخین جهان و ایران آن را اثری منحصر به فرد میدانند، حرفی غیرمنطقی می زند و آن را به ویرانه تشبیه میکند! تاریخانه اولین بنای دوره اسلامی در ایران است. حرف های ایشان به گونه ای بود که همه حاضران هم گیج و مبهوت شدند؛ گویا ایشان تعصبی نسبت به سازمان خود و اطلاعی نسبت به دستگاه کاری اش ندارد. ما تعجب کردیم رییس جمهور چرا چنین کسی را انتخاب کرده و در این جایگاه گمارده است؟ ما اینها را مینویسیم شاید به گوش رییس جمهور برسد؛ البته برای دفتر رییس جمهور هم
اعتراض مان را میفرستیم. با این فرد، باید برای میراث فرهنگی انالله و انالیه راجعون بخوانیم! زارع زاده با اشاره به اقداماتی که می خواهند پیرامون این مساله انجام دهند، افزود: دنبال فرصتی هستم که با استاندار صحبت کنم و بگویم به جای میراث فرهنگی باید خودمان اقدام کنیم. بنده مسئولیت شهرستان و کمیسیون میراث فرهنگی دامغان را دارم. ما خیلی امید داشتیم وقتی ایشان بیاید، بتوانند در بخش اشتغال که اولویت اول استان و شهرستان است، با احیای مراکز گردشگری که کمک شایانی به این موضوع می کند، تصمیم هایی بگیرند اما متاسفانه ایشان آمد اهداف ما را شخم زد و رفت؛ تا جایی که میخواهیم به استاندار بگوییم این اولویت را برداشته و در برنامه ها تغییر مسیر ایجاد کند. اگر قرار است ما واقعا به عنوان اولویت اول، در این مسیر گامی برداریم و کاری انجام بدهیم، به امید این آقا نمیشود. ایشان حتی تپه حصار را قابل ندیدند که برای بازدید بروند. این منطقه قبلا پایتخت اشکانیان بوده است. درباره مجموعه چشمه علی گفتند تازه باید برای آن طرح تهیه شود. درباره تاریخانه گفتند خرابهای است که ارزش توجه ندارد. درباره کاروانسرای شاه عباسی هم به
استاندار گفتند این یک موضوع داخلی است و خود شما برای آن فکری کنید. ما چهارصد اثر فرهنگی در دامغان داریم که ۱۲۲ اثر ثبت ملی شده اما رییس میراث فرهنگی اصلا حاضر نشد وقت بگذارد به حرف ما گوش بدهد.
برخورد سلطانی فر مناسب نبود! همچنین معصومه داوودیان رییس اداره میراث فرهنگی دامغان نیز با تایید گفته های زارع زاده به خبرنگار جی پلاس گفت: ما درباره تاریخانه توضیح داده و برای ثبت جهانی آن برنامه داشتیم اما ایشان در حضور استاندار، نماینده دامغان، جمعی از مدیران کل، روسا و خبرنگاران گفتند: این جا یک مخروبه است و اصلا چه کسی آن را ثبت کرده و چرا آن را ثبت کرده اند؟! وی اقدام عملی در این باره را به نماینده دامغان واگذار کرد و ادامه داد: خود مردم دامغان در صحنه حضور دارند و درباره این موضوع اطلاع رسانی خواهند کرد؛ ما اقدامات لازم را به نماینده دامغان و شورای شهر واگذار کرده ایم. شخصا فکر می کنم، برخورد ایشان در این شرایط مناسب نبود. سلطانی فر اصرار داشتند
بروند و به برنامه دیگرشان برسند اما در برنامه بازدیدی که از شاهرود داشتند، قرار بوده تنها بسطام را ببینند ولی به خرقان هم رفته و نشستی هم داشته اند. این یعنی زمان بیشتری برای شاهرود گذاشته اما در شهر ما اصرار داشتند که زود بروند. متاسفانه این رفتار با شهری مثل دامغان که قدمت تاریخی زیادی دارد، درست نبود.
مخروبه های تاریخی را حذف لازم است یا مرمت؟! به گزارش خبرنگار جی پلاس؛ اگر ناگفتنی های گزارش سایت میراث فرهنگی در نظر گرفته نشود اما در گزارش این سایت از حضور رییس سازمان میراث فرهنگی در بسطام، آمده است که سلطانی فر گفته آرامگاه بایزید شبیه دکه شده! اما در ادامه از استاندار خواسته که با طرحی ضربتی، این آرامگاه را برای نوروز ۹۵ آماده بازدید کند. همچنین دستور داده اند که یک نماد ویژه برای بایزید در نظر گرفته شود. شاید بهتر بود در دامغان نیز انتقادات با لحن سازنده تری مطرح می شد و درباره برنامه ای برای تغییر شرایط تاریخانه، تصمیم می
گرفتند. بیشتر اماکن تاریخی و میراث فرهنگی ایران به طرح های ضربتی و اقدام فوری نیاز دارند و باید در آینده نزدیک، با هر سختی و مشکلی در بهترین شرایط دسترسی و بهره برداری قرار داشته باشند. شکی نیست ایران باید به داشته های فرهنگی خود توجه بیشتری نشان دهد و مسئولان به اوضاع این روزهای آثار ملی کشور توجهی ویژه داشته باشند. آنها حتی اگر روی کسب درآمدهای گردشگری هم متمرکز باشند، رسیدگی به چنین جذابیت های توریستی به ویژه در دوران پساتحریم، می تواند در اولویت نخست مجموعه دولت برای صنعت پردرآمد باشد. با اینکه فرصت پاسخگویی برای میراث فرهنگی کاملا محفوظ است، هنوز هم سوالات بی پاسخ بسیاری باقی مانده که شاید مهمترین آنها این باشد که " میراث فرهنگی ایران که در اثر بی توجهی و نگاه های غلط به خرابه تبدیل شده اند، باید از فهرست آثار ملی حذف شوند یا مورد مرمت قرار بگیرند؟ در خبرها آمده است که کشور ترکیه در سال ۲۰۱۵ بیش از ۱۸میلیارد دلار از گردشگری درآمد و گردشگری ایران چیزی کمتر از ۸۰۰ میلیون دلار گردش مالی داشته است! بهتر است به خاطر داشته باشیم، امروز هر بشکه نفت اوپک با قیمتی کمتر از ۳۰ دلار خرید و فروش شده است!
گزارش جی پلاس از وضعیت آثار تاریخی دامغان تا اعتراض به رییس جمهور
مواضع عجیب سلطانی فر: آرامگاه بایزید به دکه می ماند و تاریخانه یک ویرانه است...!
کد خبر:
۳۵۷۳۳۶