به گزارش جی پلاس، خبرها میگفتند بازسازی و مرمت این بنا آغاز شده اما هنوز خبری از خانه معروف مهربانمنش به دست نیامده و شهردار تهران بعد از حدود یک سال به این منطقه کوچ نکرده است. این روزها باز هم نام عودلاجان خبرساز شده است، اما نه برای خبر سکونت شهردار در محله، بلکه به دلیل تخریبهای گستردهای که به بهانه اجرای طرح «انضباط اجتماعی» در این منطقه صورت گرفته است. کارشناسان میراث فرهنگی میگویند تخریب بافت تاریخی غیرکارشناسی است و میشود با بازسازی این بناها در حفظ هویت این منطقه که در فهرست آثار ملی هم ثبت شده است، تلاش کرد، از طرفی به کسانی که نگران آثار تاریخی تهران هستند اطمینان میدهند که شهرداری اگر بخواهد تخریبی در مناطق قدیمی تهران صورت دهد قطعا این تخریبها با نظارت کارشناسان میراث فرهنگی خواهد بود. مسوولان شهرداری منطقه هم به کلی تخریب بناهای تاریخی این منطقه را تکذیب میکنند و میگویند هیچ اثر تاریخی در این منطقه تخریب نشده است.
کوچهها و خیابانهای منطقه ١٢ تهران پر از طاقچههایی است که روزی بخشی از یک خانه بودهاند و حالا بخشی از خیابان شدهاند. خانههایی که در پروژههای انضباطی چندین سال پیش تخریب و به حال خود رها شدهاند. شاید بتوان گفت حالا خانه خیابانخوابهایی هستند که در پناه طاقچهها و ستونهای باقی مانده این خانهها شب را به صبح میرسانند. شاهد این مدعا بقایای دود آتشی است که خبر از تجمعات شبانه بیخانمانها در کنار این دیوارها میدهد. تخریب خانههای این محله اتفاق امروز و دیروز نیست. هر بار به بهانه پاکسازی منطقه از وجود معتادان بخشی از بافت فرسوده تخریب میشود و فضا را برای تجمع بزه دیدگان مهیا میکنند، چرا که هیچ جایگزینی برای خانههایی که مسوولان مدعیاند موجب گسترش معضلات در محله هستند، وجود ندارد. معتادان و بیخانمانها هم از کوچهای به خیابان دیگری کوچ میکنند، نه معضل اعتیاد در محله حل و نه محله پاکسازی میشود. تنها بخشی از هویت پایتخت ٢٨٠ ساله از بین میرود.
عودلاجان که زمانی محل اعیان نشین تهران قاجاری بود و شاهدش هم خانه معتمدالسلطنه و مدرسه معمار باشی و حمام نواب است، حالا محلی شده برای تجمع بیخانمانها و معضلدیدگان و مهاجرینی که به خرابههای باقی مانده از خانههای قدیمی این محله پناه آوردهاند.
احمد حکیمیپور، رییس کمیته میراث فرهنگی شورای شهر تهران در رابطه با این تخریبها میگوید: «طبق گزارشی که به ما داده شده، خانههایی که در این منطقه تخریب شده، در ناحیه چهار منطقه ١٢ است و طبق این گزارش تعداد ١٢ خانه در این منطقه تخریب شده که هیچ کدام دارای ارزش تاریخی نیستند، بناهایی از نظر ما دارای ارزش تاریخی هستند که دارای نمادی از تاریخ و فرهنگ گذشته باشند، مصالح به کار برده شده و نوع ساخت و ساز بنا و همچنین تاریخ بنا، تعیینکننده میزان ارزش بنا از منظر میراث فرهنگی است، خانههایی که در این پروژه تخریب شدهاند آلونکهایی بودند که از لحاظ تاریخی و معماری ارزش نداشتند. خانههایی که محل تجمع بزهکاران بودند و مالکان آنها هم برای روشن شدن تکلیف ملکشان مراجعه نمیکردند، به همین دلیل با حکم قضایی اقدام به تخریب این بناها کردهاند.»
حکیمیپور در مورد اجرای طرح انضباط اجتماعی و تاثیر تخریبها در حل معضلاتی چون بیخانمانی در این منطقه میگوید: «تخریب قطعا راهکار حل این معضلات نیست، معضلات اجتماعی را باید با روش اجتماعی حل کرد، با یک پدیده نرم که نمیشود برخورد سخت کرد. در یک مقاطعی برای اینکه جلوی جرم و خلاف در منطقه گرفته شود، اقدام به تخریب خانههایی که محل تجمع بزهکاران است، میکنند. این اقدامات یک نوع مسکن درد است، برای رفع ناهنجاریهای اجتماعی ارگانهای مختلف باید اقدامات ریشهای انجام دهند»
با وجود مخالفتها و اعتراضاتی که در مقابل این تخریبها صورت میگیرد، جامعه شناسان نظر دیگری دارند، امانالله قرایی مقدم در مورد اجرای پروژههای تخریبی در محلاتی با این مشخصات میگوید: «من با اجرای چنین طرحهایی موافقم، به این دلیل که از نظر جامعهشناسی شهری چنین مناطقی به دلیل فضای فیزیکی و ساختاری که در آن وجود دارد، میتوانند مناطق آسیبزا باشند. منطقه ١٢ یکی از مساعدترین مناطق برای شیوع معضلات است، به استثناء بعضی از خیابانهایش مثل خیابان ایران، یا خیابان خورشید، یا چهارراه آبسردار، بقیه محلات و خیابانهای این منطقه دارای بافت فرسوده است. کوچه پسکوچههای این محله محل مناسبی برای بروز آسیبهای مختلف اجتماعی است. این منطقه به این دلیل که مالکان خانهها آنها را رها کردهاند، تبدیل به مرکز فساد شده». قرایی مقدم در مورد آسیبزا بودن بافت این مناطق میگوید: «در مناطقی که جرم وجود دارد، بزه آموزش داده میشود، بافت فشرده این مناطق و نوع قرارگیری کوچهها و ساختمانها به خودی خود آسیبزاست و باید تخریب شود. کوچههای باریکی که ماشین نمیتواند از آنها عبور کند، بهترین مکان برای زورگیری و مصرف و فروش مواد مخدر است.» قراییمقدم در مورد تاثیر این تخریبها در حل معضلات اجتماعی میگوید: «زمانی که این تخریبها صورت میگیرد باید برایشان یک جایگزین در نظر گرفته شود تا اصلاح اجتماعی در منطقه صورت بگیرد، اگر صرفا خانهها را با بهانه رفع زمینه معضلات اجتماعی تخریب کنیم که معضلات حل نمیشود» وی در پایان تاکید میکند: «فساد با بولدوزر از بین نمیرود، به عنوان نمونه در خاکسفید خانهها را تخریب کردند که فرهنگسرا بسازند، اما هنوز معضلاتی که در خاکسفید بود به قوت خود باقی است، باید بعد از تخریب خانهها یک جایگزین مناسب برای آنها در نظر گرفته شود».
کارشناسان باستانشناسی و تاریخ اما این نظر را ندارند و معتقدند با تزریق روح زندگی به این مناطق و بازسازیهای اصولی در بافت آنها میتوان تاریخ و هویت آنها را حفظ کرد. به نظر کارشناسان تاریخ، تجاری شدن این مناطق باعث بروز آسیبهای زیادی در آنها شده است که میتوان با حذف کارگاههای تولیدی و مراکز تجاری این آسیبها را کمتر کرد، اما راه رفع این آسیبها تخریب مراکز تجمع افراد معضلدار نیست. راه تبدیل کردن تهران به شهری ایدهآل، پاک کردن تاریخ آن نیست، عودلاجان یا هر محله دیگری که تخربیش با وجود دلایل علمی که توسط کارشناسان مطرح میشود، باعث از بین رفتن بخشی از تاریخ تهران میشود، اتفاق خوبی نیست، شاید بشود کمی هم به نظر کارشناسان امر که در این زمینه راهکارهایی ارایه میدهند توجه کرد و بولدوزر درمانی را در تهران متوقف کرد. منبع: روزنامه اعتماد