میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی سه مبحثی است که تحت قالب یک سازمان در کشور فعالیت میکنند. سازمانی که در سالها و روزهای گذشته وضعیت مناسبی نداشته است، اما در این میان وضعیت صنایع دستی کشور نسبت به دو مبحث دیگر نیز وضعیت به مراتب سختتر و پیچیدهتری دارد. تغییر کاربری مغازههای فروشنده صنایع دستی، ورود کالاهای کشورهای دیگر از جمله چین با عنوان صنایع دستی ایران و از بین رفتن برخی از صنایع دستی کشور مواردی است که صنایع دستی ایران را رو به نابودی میبرد. به گزارش جی پلاس، بر همین اساس، بهمن نامور مطلق، معاون سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی به سوالاتی در رابطه با وضعیت فعلی صنایع دستی و فعالیتهایی که معاونت صنایع دستی برای بهبود شرایط انجام داده پاسخ داده است. امروز کالاهای متعدد چینی تحت عنوان صنایع دستی ایران در بازارهای کشور به فروش میرسد. معاونت صنایع دستی برای تغییر شرایط فعلی چه اقداماتی انجام داده و یا قرار است انجام دهد؟ در مورد ورود کالاهای چینی و کشورهای دیگر به بازار ایران باید گفت متاسفانه هنوز فرصت گفتوگو با گمرک را پیدا نکردهایم و با وجود اینکه چندین بار سعی کردیم با آنها کارگروه مشترکی راهاندازی کنیم و در خصوص ساماندهی صنایع دستی گفتوگو کنیم، اما جای تعجب دارد که گمرک در این زمینه فعلا فعال نیست و امیدواریم که گمرک در این رابطه هرچه سریعتر چاره اندیشی کرده و آمادگی خود را برای راهاندازی کارگروه مشترک اعلام کند. زیرا اگر ما بتوانیم این مقوله را ساماندهی کنیم، خیلی از بابت اینکه آثار چینی در بازار ایران باشد نگران نخواهیم بود، چرا که میتوانیم مدیریت کنیم. در حال حاضر معاونت صنایع دستی واردات صنایع دستی به ایران را مدیریت نمیکند و این نیازمند تعامل گمرک با معاونت صنایع دستی است. آیا معاونت تحت نظارت شما برای معرفی صنایع دستی هنرمندان کشور به خارج از مرزهای ایران برنامهای دارد؟ ما اگر امکان این را داشته باشیم که به واسطه گمرک و وزارت امور خارجه ارتباط پایاپایی با هر کشوری داشته باشیم، مطمئنا در رقابت با کشورهای دیگر برای به رخ کشیدن صنایع دستی بازنده نخواهیم بود، یعنی اگر گمرک و وزارت امور خارجه شرایط را به گونهای آماده کنند که به همان اندازه که چین در کشور ما حضور دارد ما نیز در کشور آنها حضور داشته باشیم، میتوانیم به نتیجه برسیم. علاوهبر این، به دلیل مرغوبیت آثار صنایع دستی بازنده این رقابت نخواهیم بود. باید گمرک کمک کند، ما چندینبار درخواست راهاندازی کارگروه مشترک دادهایم و فعلا پاسخی دریافت نکردهایم، بنابراین از گمرک میخواهیم این موضوع را جزو موضوعات دارای اولویت خود قرار دهد و کارگروه مشترک صادرات و واردات صنایع دستی را راهاندازی کند. نحوه تعامل معاونت صنایع دستی با صنف صنایع دستی را چگونه ارزیابی میکنید؟ یکی دیگر از مشکلاتی که اکنون حوزه صنایع دستی با آن مواجه است این که متاسفانه صنف صنایع دستی نظارتی از سوی معاونت صنایع دستی نمیشود و چون اتحادیههای صنفی، اتحادیه صنفی ناخالص هستند یعنی صنایع دستی و لوازم خانگی یا غیره هستند و یا نظارت تخصصی بر روی آنها نیست، برخی مواقع جنسهای جاهای دیگر را میآورند و به اسم جنس ایرانی به مسافران خارجی یا داخلی میفروشند. ما معتقدیم باید امور صنفی صنایع دستی ساماندهی شود و صنوف صنایع دستی تحت نظارت این معاونت باشند تا بتوان کیفیت آثار را نظارت کنیم و اگر کالاها دستی و ایرانی نیست اصلاح کنیم. برنامه شما برای جلوگیری از تغییر شغل و جلوگیری از تغییر چهره مکانهایی همچون میدان نقش جهان که سالها به فروشندگان صنایع دستی تعلق داشته، اما امروز تقریبا به مکای یبرای اغذیه فروشیها تبدیل شده است، چیست؟ باید برخی از مکانهای نمادین در ایران همچون میدان نقش جهان و برخی دیگر از مکانها در کشور مثل بازارچهها و تیمچهها آثار ایرانی بفروشند. یک مصوبه هم در این خصوص تصویب کردهایم، این مصوبه متعلق به سالهای گذشته است و به ویژه در مورد میدان نقش جهان اختصاصا صحبت کرده است، اما باز اینجا هم اهمال نهادهای نظارتی وجود دارد، در صورتیکه متاسفانه نباید در جایی که هویت فرهنگی و هنری ما به معرض نمایش گذاشته شده بستنی یا آثار غیر هنری به فروش برسد. البته گفت وگوهایی را نیز شروع کردیم، در حالی که در این زمینهها مصوبه داریم و نیازی به مصوبه جدید هم نیست، اما متاسفانه معاونت صنایع دستی دستش کوتاه شده و نمیتواند خودش راسا ورود کند و کنترل و ارزیابی انجام دهد. مطمئنا شاید برخی از کالاها در این مکانها بهتر فروش برود، بستی هم از آن دسته است، اما این دیگر جز سیاست گذاریهای نهادهای فرهنگی است که اجازه ندهد مصالح ملی فدای مصالح فردی و اقتصادی شود. به نظر ارگانهایی باید وارد شوند و از این مشکل جلوگیری کنند، در حالی که شما از کوتاه بودن دست معاونت صنایع دستی میگویید؟ شهرداریها باید مجوز ندهند و از امور صنفی صنایع دستی مراقبت کنند، همچنین باید اختیارات به این معاونت برگردد. متاسفانه در هشت سال گذشته اختیارات ما را گرفته و به دیگر ارگانها دادهاند، برای مثال در بحث اشتغال ما نه اعتباری داریم نه اختیاری؛ در فروش نه اعتباری داریم نه اختیاری؛ در گمرک نیز ما هیچ نقشی نداریم، متاسفانه در هشت سال گذشته اختیارات این معاونت را گرفتهاند و این معاونت را خلع کردهاند که قطعا قصد ویرانی صنایع دستی کشور بوده است، اما با تدابیری که دولت تدبیر و امید به کار بسته و ورود گردشگر خارجی را دو برابر کرده و گرایش مردم کشور خودمان نیز به هویت فرهنگی کشور بیشتر شده است، همه اینها موجب میشود در آینده گرایش به صنایع دستی بیشتر و این صنعت فروش بیشتری داشته باشد، همچنین در مراکز تاریخی، فروش صنایع دستی رونق میگیرد، اما اگر رونق هم نداشته باشد شهرداری اجازه ندارد در مراکز تاریخی مجوز بستنی فروشی و آژانس بدهد. باید مراقب باشیم برای مثال در کنار برج ایفل هم میتوان خیلی کارها انجام داد که اقتصادیتر باشد، اما انجام نمیشود؛ این آگاهی و حفظ مسئولیت پذیری برای حفظ منافع هویتی و ملی باید برخی جاها بر منافع اقتصادی و فردی بچربد و من معتقدم این حس گاهی وجود ندارد و نگاه سود جویانه مشکلات متعدد را برای این صنعت ایجاد میکند. برخی از صنایع دستی کشور در حال از بین رفتن هستند و کمکم فقط خاطرهای از آنها خواهد ماند، برنامه معاونت صنایع دستی برای جلوگیری از چنین اتفاقی چیست؟ صنایع دستی الحمدالله در این یک ساله اخیر با حمایتهایی که شده و امیدی که ایجاد شده و گردش مالی و رونقی که داشته رو به گسترش است، اما تغییر و تحول در صنایع دستی یک امر طبیعی است. به همین دلیل میبینیم برخی از صنایع دستی رفتند و برخی دیگر جایگزین شدند. مثلا در صنعت ماشین سازی ماشینهای قدیمی را کنار گذاشته و ماشین جدید تولید میکنند، این دلیل نمیشود بخواهیم همواره ماشینهای اولیه را حفظ کنیم. صنایع دستی نیز یک صنعت پویا است، یعنی برخی از صنایع به خاطر اینکه ماشینها میتوانند انجام دهند ماشینی میشود و یکسری صنایع جدید به وجود میآیند، برای مثال امروز اسکنرهای حجمی به بازار آمده، پس خیلی از کارهای حجمی را میتوانند انجام دهند، CNC ها آمده و کار منبتکاری را انجام میدهد؛ با این وجود در آینده احتمالا برخی از صنایع دستی ما از بین میرود و بعضی هنرهای تازه ابداع میشود و رشد پیدا میکند، اما میبایست تا حد امکان صنایع دستی را نه به خطر اینکه بخواهیم با یک حس نوستالژیک تحمیل کنیم، بلکه باید مرغوبیت آنها را حفظ کنیم صنایع دستی باید بهتر از صنایع ماشینی باشد ما یک فرش ماشینی و دستی داریم، پس فرش دستباف به دلیل مرغوبیت بهتر نسبت به ماشینی ارزش دارد، چرا باید مردم پول پنج فروش ماشینی را بدهند و یک دستباف بخرند، دلیلی بیشک همان مرغوبیت است. ما هم در حوزه صنایع دستی قصدمان این است که کیفیت را بالا ببریم و مردم به خاطر کیفیت صنایع دستی را بخرند، نه به خاطر قدیمی بودن و حس نوستالژیک داشتن، بلکه صنعت دستی باید برای زندگی امروزه کارایی داشته باشد، دوم کیفیت بیشتری نسبت به صنایع ماشینی داشته باشد و سوم زیبا باشد به همین جهت ما امروزه بر دو اصل خیلی توجه داریم، ابتدا بازرگانی و دوم طراحی و بستهبندی صنایع دستی تا بتوانیم صنایع دستی را به روز رسانی و زیباتر کنیم. هنرمند ما باید چه کاری انجام دهد و چه صنایع دستی را تولید کند که بتواند در چرخه اقتصاد بماند و بیرون نرود؟ هنرمندان صنایع دستی خودشان باید خودشان را تعریف کنند و به خاطر مرغوبیت خود را تثبیت کنند، بنابراین چرخش صنایع دستی امری طبیعی است و در طول زمان صنایع دستی قدیمی باید برخی به موزه بروند و صنایع دستی جدید میآیند، اما من فکر میکنم اغلب صنایع دستی کشور قابلیت ماندگاری دارند و ما میتوانیم از آنها استفاده کنیم. از آنچه گفتید ما میتوانیم دریابیم برخی از آثار کشور از جمله مثلا برخی از ظروف صنایع دستی که در همین میدان نقش جهان تولید میشود و نقش برجستههایی که بر ظروف حک میشود را با دستگاه انجام دهیم پس نیازی به هنرمند نداریم یعنی اگر بوشد تفلون را جای مس به کار گیری کرد نظر شما این است که مسگری تعطیل شود؟ اگر واقعا روزی برسد که تفلون بهتر از مس باشد باید عوض کنیم؛ ما نمیخواهیم بر روی صنایع دستی که امروز بهتر از آن را داریم پافشاری بیهودهای انجام دهیم، ما بر این باوریم و پزشکان بر این باورند که مس از تفلون بهتر است، ما اگر روزی اثبات شد که تفلون بهتر از مس است باید کنار بگذاریم؛ من معتقدم صنایع دستی به جهت مرغوبیت و کیفیت مورد توجه باشد من شجاعانه اعلام میکنم هر وسیله ماشینی بتواند جای صنایع دستی را بگیرد، من آن صنایع دستی را کنار میگذارد چرا که بر این باورم که فعلا ماشینها نمیتوانند جای دست انسان را بگیرند. چرا که کار با دست دو حسن دارد، یکی اینکه دست انسان میتواند آثار متنوع بسیاری تولید کند و دوم اینکه دست انسان نیروی انسانی و انرژی انسانی و تاثیر انسانی میگذارد که ماشین نمیتواند بگذارد برای مثال در قلمزنی دست انسان یک هویت و انگیزه انسانی میدهد که در آن اثر دیده میشود و تاثیر خود را میگذارد. منبع: ایسنا انتهای پیام
تلاش هشت ساله برای از بین بردن صنایع دستی
کد خبر:
۳۳۲۳۰۰