موزههای ایران هیچیک برای نابینایان و معلولان جسمی حرکتی مناسبسازی نشدهاند. این در حالی است که مدیرکل موزهها و اموال منقول تاریخی سازمان میراث فرهنگی مدعی است اگر سازمان بهزیستی پیشقدم شود میتوان موزهها را برای این قشر از جامعه تجهیز کرد.
به گزارش جی پلاس، اوایل سال ۹۰ بود که سازمان میراث فرهنگی، صنایعدستی و گردشگری تصمیم گرفت به مناسبت هفته میراث فرهنگی موزهای را برای نابینایان در کاخ- موزه سعدآباد راهاندازی کند. به گفته مسئولان وقت قرار بود این موزه ویژه نابینایان باشد که در یک بخش نمایشگاهی آثار خود هنرمندان نابینا و در بخش موزهای نیز پیکرهها و اشیایی که برای نابینایان قابل لمس است، قرار داده شود. اما عمر موزه نابینایان مجموعه سعدآباد تنها چند ماه بود که به دلایل نامعلوم در دولت قبلی راهاندازی و جمعآوری شد و اکنون این موزه تغییر کاربری داده شده و با عنوان دفتر طبیعتگردی فعالیت میکند و به معرفی درختان و جانوران و زیستگاه آنان اختصاص دارد. علی سلیمانی، مسئول راهاندازی موزه سپید در گفتوگو با فرهیختگان میگوید: «حدود سه سال پیش سازمان میراث فرهنگی تصمیم گرفت موزهای را برای معلولان و نابینایان راهاندازی کند، به همین دلیل یکی از بناهای تاریخی مجموعه سعدآباد را که یک ساختمان سه طبقه بود به موزه «سپید» اختصاص داد.» او میافزاید: «در این موزه آثاری از خود نابینایان هنرمند به همراه برخی از آثار تاریخی به نمایش گذاشته شد. آثار تاریخی
هم به صورت صوتی و هم قابل لمس بود و با اینکه هزینه زیادی نیز بر دوش سازمان گذاشت اما چون استقبال خوبی از این موزه نشد پس از مدتی منحل شد.» او در پاسخ به این پرسش که شاید فضای در نظر گرفته شده برای تردد معلولان و نابینایان مناسب نبوده است، ادامه میدهد: «ساختمان موردنظر پله داشت اما برای تردد راحت بازدیدکنندگان کنار پلهها آسانسوری با حدود ۱۲ میلیون تومان هزینه نصب شد تا رفت و آمد آسانتر شود اما این مساله نیز انگیزهای برای بازدید ایجاد نکرد.» در انتظار اعلام آمادگی بهزیستی داشتن موزهای اختصاصی برای کسانی که مانند انسانهای معمولی نمیتوانند از امکانات موجود فرهنگی هنری در کشور استفاده کنند موضوعی است که تاکنون به آن توجه نشده اما اکنون زمان آن رسیده که این مساله مورد توجه مسئولان قرار گیرد؛ مدیرکل موزهها و اموال منقول تاریخی سازمان میراث فرهنگی در گفتوگو با فرهیختگان نظر متفاوتی در این باره دارد و میگوید: «راهاندازی موزهای تخصصی آن هم برای معلولان و نابینایان اقدامی است که سازمان میراث فرهنگی، صنایعدستی و گردشگری به تنهایی از عهده آن برنمیآید و این کار نیازمند همکاریهای مشترک
میان سازمان و دستگاههای مختلف دولتی مانند سازمان بهزیستی است.» محمدرضا کارگر میگوید: «سازمان میراث فرهنگی از یکسو در شرایط کنونی توان مالی ندارد که بتواند اقدام به راهاندازی موزه با کاربری خاص کند و از سوی دیگر تجربه و دانش کافی برای ورود به چنین موزههایی را ندارد، از اینروست که باید سازمانهای مربوطه در راهاندازی چنین موزههایی مشارکت علمی داشته باشند.» او با اشاره به تجربههای جهانی در راهاندازی موزههایی برای معلولان و نابینایان همچون موزه آرمیتاژ روسیه میگوید: «مسئولان راهاندازی این موزه، سالها روی این موضوع تحقیق کردند و اکنون برای گردشگران نیز دیدن این موزه جذابیت خاص و متفاوتی دارد اما متاسفانه ایران در اینباره هیچ کاری نکرده در حالی که به راحتی میتوان از تجربیات کشورهایی دیگر در این زمینه استفاده کرد.» او تاکید میکند: «اگر سازمان بهزیستی بهعنوان نهادی که دارای کارشناسان تخصصی و با تجربه برای آموزش و تعلیم معلولان و نابینایان است در کنار سازمان میراث که تجربه راهاندازی موزههای اختصاصی را دارد قرار بگیرد به راحتی میتوان در سرتاسر کشور موزه راهاندازی کرد.» کارگر با اعلام آمادگی
سازمان برای مشارکت با ارگانهای دولتی تاکید میکند: «پس از راهاندازی موزه دستگاههای متولی میتوانند اداره آن را نیز به عهده بگیرند یعنی هم یک کار فرهنگی انجام دادهاند و هم میتوانند از درآمد این موزه برای توسعه فعالیتهای فرهنگی خود استفاده کنند.» راهاندازی موزه برای نابینایان در شهرهای آمریکا توجه به نابینایان برای بازدید از آثار تاریخی و فرهنگی مسالهای است که در بسیاری از کشورها لحاظ میشود. در آمریکا، مسئولان موزه فیلادلفیا شرایطی را فراهم کردهاند که نابینایان بتوانند اشیای تاریخی را لمس کنند در حالی که بسیاری از موزهها بازدیدکنندگان خود را از لمس اشیا منع میکنند، اما این موزه درباره بازدیدکنندگان نابینا و کمبینای خود استثنا قائل شده و از سوی مرکز باستانشناسی و مردمشناسی برنامههای ویژهای برای این معلولان ترتیب داده است. با توجه به اینکه مسئولان موزه فیلادلفیا هدف از اجرای چنین طرحی را آشنایی این افراد با تاریخ و تمدنهای باستان میدانند قرار است تمام شهرهای بزرگ آمریکا حداقل یک موزه برای خدماترسانی به نابینایان ارائه دهند. نخستین موزه برای نابینایان در
روسیه شهر مسکو در راهاندازی نخستین موزه ویژه نابینایان پیشگام بود و مسئولان فرهنگی این شهر موزه نابینایان را در سال ۲۰۱۱ در مسکو راهاندازی کردند. علاوهبر این کار هزینه بلیت نیز از این افراد دریافت نمیشود و این اقدام از دو جهت قابل تقدیر است؛ نخست اینکه فرصتی برای نابینایان فراهم میشود تا با لمس اشیای تاریخی با این آثار آشنا شوند و از سوی دیگر رایگان بودن آن انگیزه این افراد را برای رفتن به موزهها دو چندان میکند. منبع: روزنامه فرهیختگان انتهای پیام