جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

سینما و دردسرهای پرداختن به آسیب های اجتماعی در گفت و گوی تفصیلی با یک فیلمساز زن

پوران درخشنده درگفت وگو با جی پلاس: جوان ها! با وجود همه اعتراض ها رای دهید/ هیچ وقت نتوانستم درباره طلاق عاطفی فیلم بسازم!

کد خبر: ۵۴۱۳۹۱
پوران درخشنده درگفت وگو با جی پلاس: جوان ها! با وجود همه اعتراض ها رای دهید/ هیچ وقت نتوانستم درباره طلاق عاطفی فیلم بسازم!

فیلمساز با سابقه سینمای ایران معتقد است نسل جوان امروز با همه مشکلات و نارضایتی هایی که دارد باید در انتخابات شرکت کند و در ساخت سرنوشت کشورش با همه حسایت های موجود، سهیم شود. به گزارش خبرنگار فرهنگ و هنر جی پلاس؛ روبرویش که می‌نشینم، احساس می‌کنم با بانویی مصاحبه خواهم کرد که سختی‌های زیادی کشیده اما، مثل برخی علاقه‌ای به داد زدن این سختی‌ها ندارد. بانویی که بودن را در رفتن و شدن می‌داند، نه در بیان آنچه که بود و آنچه گذشت. با حوصله تمام به حرف‌هایم گوش می‌دهد و با انگیزه تمام آنچه مطالبه‌اش است را بیان می‌کند؛ طوری که گاهی احساس می‌کنم، این بیشتر یک گپ دوستانه است تا مصاحبه! ** صحبت را با یک سوال کلیشه‌ای و همیشه جذاب شروع کنیم؛ شما از چه زمانی به سینما علاقه مند شدید و تصمیم به ورود به این حرفه را گرفتید؟ در حقیقت من از زمانی که احساس کردم سینما می‌تواند تاثیرگذار باشد و می‌تواند به دغدغه‌های فرهنگی جواب دهد، سینما را انتخاب کردم و به سختی واردش شدم. چون باید رشته دیگری را انتخاب می‌کردم. آن زمان پذیرش رشته سینما از طرف خانواده‌ها آسان نبود، ولی احساس کردم که این مقوله و این مدیوم، مدیوم بسیار تاثیر گذاری است. چون شما ببینید سینما زبان مشترک همه ملت‌هاست. اصلا مهم نیست شما کجایی هستید، وقتی یک فیلم را می‌بینید بلافاصله با تصویر ارتباط برقرار می‌کنید و بعد تازه متوجه می‌شوید که این فیلم برای فلان کشور است. تصویر همیشه در جهان یکی است و مخاطب همان. بنابراین من احساس کردم که سینما زبان مشترکی است که خیلی برد بالایی دارد و خیلی تاثیر گذار است و می‌تواند در جهت تغییرات فرهنگی نقش خیلی خوبی ایفا کند و حتی در سایر زمینه‌های اجتماعی و اقتصادی می‌تواند نقش سازنده‌ای داشته باشد. به همین دلیل من با عشق وارد این فضا شدم و البته ابتدا تلویزیون را انتخاب کردم. ** شاید تصویر نسل جوان امروز تصویر سختی از دوران ورود شما به این حرفه باشد! شما به عنوان یک کارگردان زن، وارد جامعه‌ای شدید که زنان در حرکت های اجتماعی آن نقش داشتند اما کم کم از دادن نقش‌های دیگر به بانوانش ابا کرد. حضور شما در سینما در آن سال‌های اول به عنوان یک فیلمساز خانم چه شرایطی داشت؟ به هرحال آن سال‌ها شاید سال‌های سخت‌تری هم بوده ولی شاید فقط آن زمان نبود که بخواهی مبارزه کنی برای اینکه بیایی و به عنوان یک زن فرماندهی یک گروه را داشته باشی و بخواهی عقیده‌ات را بیان کنی که دیگران اجرا کنند. طبیعی است که شاید آن موقع خیلی سخت بوده ولی برای من چون گروهی که با آنها شروع کردم همکلاسی‌های خودم در دانشگاه صدا و سیما بودند که در تلویزیون مشغول به کار شده بودند، خیلی سخت نبود. آن‌ها خیلی تفاوت‌ها را نمی‌دیدند اما طبیعی است که برای اندیشه و آنچه در ذهن داشتیم خیلی باید با وسواس و با دقت کار می‌کردیم. سینما کار بسیار سختی است. اگر شما دغدغه نداشته باشید و فقط بخواهید به سینما فکر کنید و به شهرت فکر کنید، سینما از نظر من به این شکل اصلا مردود است! سینما اصلا اگر همراه با دغدغه نباشد معنا و مفهومی ندارد. شما وقتی می‌خواهید وارد کار فرهنگی شوید، مشخصا با سینما به عنوان یک سرگرمی مواجه خواهید شد اما نمی‌توانید فکر کنید فقط سرگرم باید کرد. معتقدم باید فکر کنید که چه پیامی می‌خواهید به مخاطب بدهید. اصلا چقدر آن پیام ارزش دارد که بیان شود. آیا ارزش بیان را دارد یا می‌شود آن را نگفت؟ اگر می‌شود نگفت بگذاریدش کنار ولی اگر باید گفت پس برایش زحمت بکشید. باید خیلی تلاش کرد که آدم بتواند یک فیلمی بسازد که مخاطب با آن همزادپنداری کند. مخاطب خودش را در آن ببیند. احساس کند این از گلوی او فریاد می‌زند. صدای او هست که دارد پخش می‌شود و منعکس می‌شود. نظریات او هست که منعکس می‌شود. بتواند با شما رابطه برقرار کند. به نظر من این موضوع خیلی مهم است که بدانیم برای چه فیلم می‌سازیم؟ و کجای این فضای فرهنگی نیازمند این هست که مدعی آن شویم؟ می‌توانیم خواسته‌ای را مطرح کنیم؟ مشکل چیست؟ کجاست که مساله است؟! ** شما جزو فیلمسازان پردغدغه ای هستید که پی گیری حقوق کودکان و حقوق زنان در کارهایتان مشهود بوده است؛ در پیش زمینه که قطعا با تحقیقاتی هم همراه بوده، چه خلاء هایی مشاهده کردید که در حوزه تقنین و قانونگذاری در مجلس، می‌توان آنها را پر کرد؟ دامنه این مسایل گسترده است! مساله‌ای که خیلی ذهن من را مشغول کرده و مدت‌ها است که راجع به آن حرف می‌زنم، بحث اشتغال جوان ها و موضوعات مربوط به آنهاست. بسیاری جوان فارغ‌التحصیل داریم و این‌ها شغل ندارند. این افراد نمی‌توانند جایی کار کنند و اگر فرصت شغلی هم پیدا کنند، بعضا می بینیم جایی مشغول به کار هستند که تخصصشان نیست. به هرحال درس خوانده‌اند و منبع مالی برای امرار معاش و تشکیل خانواده نیاز دارند. اولین چیزهایی که سر راه این جوان قرار می‌گیرد آسیب‌های اجتماعی است. این آسیب‌ها وقتی در جریان زندگی جوان قرار گرفت، از بین بردن آن اصلا کار آسانی نیست که بگوییم سراغ درمان این آسیب‌ها برویم. بحث ما این است که برای پیشگیری از این بحران‌ها طبیعتا قوانین به کمک خواهند آمد و حتی اصلاح قوانین هم کمک می کند، پس قوانین را اصلاح کنیم که وقتی قرار است که بازنشسته‌ها زمانی از چرخه خدمات و تولید خارج شوند، جوان‌ها جای ایشان را بگیرند. از طرف دیگر آمار طلاق بالا است و از طرف دیگر آمار ازدواج ما پایین و به این شکل شده که این دست آسیب‌ها منحنى رشد بالایی دارند. کسی که در مسند قانون گذاری نشسته باید بداند مشکل جوان ما الان چیست؟ باید بداند که زن سرپرست خانوار ما که باید وظیفه تربیت فرزندانش را داشته باشد و توامان بیرون از منزل هم به دلیل مشکلات اقتصادی کار کند، نیازمند دیده شدن است. پس باید به حقوق او نظیر حق بیمه اهمیت بیشتری داد. کمک هزینه‌هایی به آن اختصاص داد و مثلا به دنبال راه‌ اندازی اقتصاد خرد بود. وقتی می‌گویند در ادارات استخدام ممنوع، به این معناست که هیچ راهی برای اشتغال تحصیلکرده‌ها در امور دولتی وجود ندارد و همان‌طور که گفتم آمار تحصیلکرده‌های ما چه دختر و چه پسر بسیار بالاست. جوان‌های ما نیازمند استقلال هستند. از طرف دیگر در بحث فرهنگ، ما نمی‌توانیم به رویدادهای فرهنگی بی‌تفاوت باشیم. کمیسیون‌های فرهنگی در مجلس به خیلی از مسایل توجه آنچنانی ندارند. در بحث خانواده، اصلا شما چیزی به نام دغدغه مدیریت مهروزی در خانواده و جامعه مشاهده نمی‌کنید. اینکه که محبت چگونه باید در خانواده تقسیم شود و چگونه باید جای خودش را پیدا کند. چطور این فرهنگ را بتوانیم به گونه‌ای تغییر دهیم که جایگزین صحیحی برای چیزهای دیگر باشد. وقتی می بینیم آمار طلاق بالاست پس بنابراین یک دریچه‌ای را برای پیدا کردن مشکل کارمان پیدا کنیم. چرا جوان امروز و دهه هفتادی زیر بار خیلی از مسوولیت‌ها از جمله ازدواج نمی رود؟ ولی به دوستی ادامه می دهد و متاسفانه به سمت ازدواج سفید می‌رود؟ دلیل اینها چیست؟ برای اینکه جایی درست فکر نکرده‌ایم. بچه‌ای که به دنیا می‌آید از همان ابتدا باید چگونه محبت کردن را یاد بگیرد. وقتی پدر و مادر هرگز یکبار دست یکدیگر را نمی‌گیرند، یکبار به هم محبت و توجه نمی‌کنند، کودک چگونه یاد بگیرد که در زندگی آینده خود موظف است که به همسر خود احترام بگذارد و محبت کند؟ قوانین در حوزه کودکان باید با توجه به این مسائل اصلاح شود. ** به عنوان یک هنرمند مطالبات و دغدغه های جامعه هنری از نمایندگان مجلس چه می تواند باشد؟ فکر می‌کنم مهمترین و اصلی‌ترین خواسته ما در صدر مطالبات، شناخته شدن سینما به عنوان یک صنعت توسط قوانین عادی و قوای سه گانه کشور است. با توجه به میزان تولیدات این حرفه و افرادی که در آن اشتغال دارند، سینما سال‌ها است که واقعا جنبه صنعتی پیدا کرده و به راحتی می‌تواند به عنوان یک صنعت شناخته شود. علاوه بر این، مطالبه هنرمندان پیگیری و به روز کردن قوانین حقوق مولف، تلاش برای پیوستن به پروتکل جهانی کپی رایت، تخصیص بودجه سالانه مناسب از طریق سمن های فرهنگی در زمینه ی تولید و توزیع از مهمترین خواسته ی هنرمندان است. همچنین آزادی اندیشه و تبیین قوانین آزادی بیان با تکیه بر اصول مغفول مانده ی قانون اساسی به این معنا که شما بتوانید آنچه در ذهن دارید و فکر می کنید به صلاح جامعه است و جامعه به ساختن آن نیاز دارد، بسازید و با برخی مقررات محدود کننده غیرمنطقی که همسو با اصول و اهداف حقیقی نظام جمهوری اسلامی هم نیست جلوی آن گرفته و توقیف نشود و از همه مهم‌تر انگ‌های خاص به آن زده نشود. یک هنرمند باید بتواند در همه زمینه‌ها وارد شود و حرف بزند. بحث من اصلا بی بند و باری نیست اما خیلی از حوزه‌ها برای ما مثل تابو شده و نمی‌توانیم در آن وارد شویم. من الان مدت‌هاست درباره طلاق عاطفی تحقیق و کار می‌کنم و حدود سه سال است که چندین مدل فیلمنامه را امتحان می‌کنم ولی هر چه می‌نویسم، احساس می‌کنم جامعه از من جلوتر است. سیر تحولات جامعه از من خیلی جلوتر است، در حالی که هنرمند باید چند قدم جلوتر باشد. باید اوضاع طوری فراهم باشد که فیلم‌های مختلف در ژانرهای منفاوت ساخته شود. در کتاب و کتابخوانی نیز قوانین باید تصحیح شود. در اخبار رصد می‌کردم که در کشوری، به اتوبوس‌ها و متروها دستور داده شده بود اگر کسی با کتاب وارد شد و قصد مطالعه داشت، از او بلیت نگیرند؛ این نوعی اقدام ترویجی است. اگر می‌خواهید هدیه بدهید کنار هدیه کتاب هم بدهید و این فرصت باید فراهم شود که نشر کتاب، حائز تنوع باشد. باید بتوانیم درباره همه زمینه‌ها بنویسیم و مطالعه کنیم؛ قطعا مستلزم این است که همه افعال هنری را با نیت‌های درست نگاه کنیم و اینگونه باشد که بگوییم این افراد متولیان فرهنگی کشورند و وظیفه دارند بنویسند، بسازند و اجرا کنند؛ فرهنگسراها باید توسعه پیدا کند؛ پارک‌ها باید توسعه پیدا کند. سمن‌ها (NGO) باید حضور پر رنگ‌تر و دغدغه‌مندتری داشته باشند. خیل این مطالبات در زمینه فرهنگ بی‌شمار است. واقعا در تمام زمینه‌ها نیاز داریم که نمایندگان ما کسانی باشند که این حوزه را بشناسند؛ تجربه داشته باشند. احساس کرده باشند فیلمی دیدند و آن فیلم را دوست داشتند. کتابی خواندند و آن کتاب را دوست داشتند. گالری نقاشی‌ای رفتند و کارهای این نقاش را دوست داشتند تا بتوانند حمایت کنند. باید این فضاها به وجود بیاید. یکی از مسئله‌های مهم ما بحث کپی رایت است؛ واقعا در این مساله تاکید داریم که بحث کپی رایت جدی گرفته شود و ما بتوانیم آثار خود را از سوء استفاده‌ها مصون بداریم و خیلی مسایل دیگری که ما برای عرضه آثار، نیاز داریم مانند اینکه ایران عضو مجامع بین المللی باشد و... هنر زیر ساخت‌هایی دارد که به طور جدی باید به آن نگاه کرد و دورنما را دید. derakhshandeh 2** فکر می کنید ظهور یک مجلس دغدغه‌مدار در حوزه هنر، چه تاثیری در ادامه روند کار وزارت ارشاد خواهد داشت؟ به نظر من باید نگاه باز داشته باشند و هر کسی باید در حوزه‌ای که مسئولیت دارد فعالیت کند. به نظر من خیلی دخالت‌های موازی صورت می‌گیرد. یک فیلم می‌آید و پروانه می‌گیرد، می رود جای دیگر لغو پروانه می‌شود یا حتی توقیف. یک کتاب می‌آید جایی نشر پیدا می‌کند جای دیگر جلوی آن گرفته می‌شود. اگر که این مسوولیت‌ها در مجلس دلسوزانه پی گیری شود و در واقع همه وظایف در جهت ارتقا فرهنگی انجام شود، اتفاق خوبی خواهد افتاد. پس نماینده‌ای باید در مجلس باشد که این شناخت‌های همه جانبه را داشته باشد. فکر نمی‌کنم یک نماینده بتواند شبها راحت بخوابد، چون با قانونی که سال‌ها زندگی مردم را تحت الشعاع قرار خواهد داد، تاثیری می‌گذارد که عواقب احیانا بدش را سال‌ها نمی‌توان جبران کرد. پس بسیار کار مشکلی است و انتخاب این افراد باید با وسواس ویژه‌ای باشد. ** به عنوان کسی که در صدا و سیما هم فعالیت داشته و با محیط آن آشنایی دارید، فکر می‌کنید که تاثیر نماینده مجلس در حوزه صدا و سیما چگونه می‌تواند باشد؟ طبیعتا نماینده‌های شوراهای مختلف صدا و سیما بسیار تعیین کننده هستند و باید با خواست مردم جلو بروند. خواست مردم تنوع در سریال سازی و برنامه‌های مختلف است. اما می خواهم بگویم نماینده‌هایی که می‌خواهند در بحث جوانان نظر بدهند باید دقیق باشند. خیلی از نمایندگان ما حتی حوزه انتخابیه خود را به درستی نمی شناسند، کمبودهای حوزه خود در زمینه های فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی را نمی‌ دانند. اصلاحاتی که باید در آن حوزه بدهند را نمی‌شناسند و... آدم‌های مثلا هنری که در آن حوزه فعالیت می‌کنند را نمی‌شناسند. نمی‌دانند شاعر آنجا کیست! نمی‌دانند فیلمسازش کیست! نویسنده اش را نمی شناسند! اصلا تا حالا در چند جلسه جوان‌های آنجا شرکت کرده و دیده اند که چه می‌گویند؟ یا خانواده‌ها چه می‌گویند؟ آموزش و پرورش ما مشکلش کجاست؟ ما در همه زمینه‌ها باید بازنگری انجام دهیم. تغییراتی که به بهتر شدن کمک کند. این چیزی است که باعث می‌شود رای دادن حساسیت پیدا کند. ما باید حتما در رای گیری شرکت کنیم و آدم‌هایی را به مجلس بفرستیم که می‌توانند کاری انجام دهند و صدا و سیما هم تلاش کند که این آدم‌ها را معرفی کند تا بدانیم هر کدام از ایشان در چه حوزه‌هایی فعالیت می‌کنند. ** اگر تعدادی از جوان‌های نسل امروز، در مواجهه با شما بگویند انگیزه‌ای برای رای دادن نداریم، به آنها چه توصیه ای می کنید؟ به آنها می گویم حتما باید در رای‌گیری شرکت کنند؛ اما انتخاب درست خیلی مهم است و پی گیری مطالبات. ما باید پیگیر مطالباتمان باشیم و کسانی را انتخاب کنیم که می‌توانند و توانمند هستند. کسانی که نمی‌توانند حرکت رو به جلویی را برای نسل جدید بنا کنند و پشت آن بایستند، نباید انتخاب شوند. کسانی باید حضور داشته باشند که دل در گرو این مردم و این کشور دارند و برنامه‌ای برای بهتر شدن اوضاع٫ مسئولیت سخت و مهمی است. الان جهان یک نگاه متفاوتی نسبت به ایران پیدا کرده و این خیلی مهم است که ما چقدر در زمینه برجام موفق شدیم و ثابت کنیم آنچه ما می‌گوییم درست است و خواسته‌های خود را یکی یکی بگیریم. این چیزی است که من به جوان‌ها می گویم که با همه مشکلاتی که ممکن است وجود داشته باید در رای گیری شرکت کنیم و در سرنوشت کشور با انتخابات و حساسیت‌ها شریک شویم. ** و سخن پایانی؟ مردم الان در این شرایط انتخابات می‌خواهند رای بدهند ولی به چه کسی باید رای بدهند؟ چه کسی واجد شرایط رای دادن است؟ در بحث فرهنگ وقتی شما از نماینده‌ای سوال می‌پرسید که شما چه فیلمی دیدید؟ می‌گوید من هیچ فیلمی ندیدم اما اظهار نظر فرهنگی می‌کند و جلوی چهارتا فیلم را می‌خواهد بگیرد. باید مردم را نسبت به این طور اشخاص آگاه کنیم. بنابراین این‌ وظیفه همه ما از جمله رسانه هاست. مردم باید دقت کنند کسی می خواهند به او رای دهند نگاه باز به مسایل دارد یا نگاه بسته‌؟ طبیعتا آدمی که نگاه بسته‌ای به فرهنگ دارد، وقتی که می‌خواهد در قانون‌گذاری قدمی بردارد طبیعتا تلاشی نمی‌کند که این فرهنگ یک پوست اندازی داشته باشد. یک نماینده خوب از نظر من کسی است که در کنار مردم زندگی کرده باشد. با دردهای جامعه آشنا باشد.، نسل جوان را بشناسد، کودک را بشناسد، زن سرپرست خانوار را بشناسد، ماجراهای ازدواج را بداند، مشکلات طلاق را بداند، روابط بین الملل را بشناسد، با اینترنت و شبکه‌های اجتماعی آشنا و به طور خلاصه از مطالبات مردم آگاه باشد. نمی‌تواند عضو کمیسیون فرهنگی باشد اما فیلم و تئاتر نبیند، گالری نقاشی نرود، با نگاه‌های متفاوت آشنا نباشد، با تحلیل و نقد آشنا نباشد، هنر خطاطی را نشناسد، ندادند مینیاتور چگونه جلو آمده است، نداند که الان چه کتاب‌هایی در صدر فروش هستند، شعرا و نویسندگان معاصر و پرطرفدار میان نسل جوان چه کسانی هستند و چه حرفی می زنند و... بنابراین نماینده های انتخابی مردم باید اشراف همه جانبه ای نسبت به قانون گذاری داشته باشد. گفت و گو از: نرگس نقشی

انتهای پیام

دیدگاه شما