جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

مهرداد غفارزاده در گفت وگو با جی پلاس: دلیل اصلی فیلم های بهتر امروز، پیدایش فیلمسازان جوان است

 در بخش های مختلف سی و سومین جشنواره فیلم فجر ،شاهد تغییراتی بودیم  که از جمله آنها حضور «گروه هنر و تجربه» است که چندی پیش با اکران محدود فیلم های هنری، معروف و با استقبال زیادی از طرف هنرمندان رو به رو شد. فیلم « دریا و ماهی پرنده » کاری از مهرداد غفارزاده در این گروه قرار داشت.

کد خبر: ۵۲۰۲۹۲
مهرداد غفارزاده در گفت وگو با جی پلاس: دلیل اصلی فیلم های بهتر امروز، پیدایش فیلمسازان جوان است

با او درباره کارش گفت و گو کرده ایم. او به خبرنگار فرهنگی جی پلاس گفت: تصور غلطی وجود دارد که هر فیلمی که بازیگر چهره ندارد، فیلم هنری است و باید در گروه هنر و تجربه اکران شود یا ریتم فیلم هنری باید کند و کم دیالوگ باشد. در صورتی که فیلمنامه یک فیلم هنری دارای فکر و اندیشه ای است که با زبان تصویر قوی ارائه می شود. غفارزاده معتقد است: سینمای ایران بعد از ۳۰ سال به لحاظ تکنیک، ساختار و محتوا در جایگاهی قرار دارد که گروه هایی سینمایی با سبک و نگاه های مختلف می توانند اعلام موجودیت کنند. بهتر است، گروه هنر و تجربه را به عنوان سینمای هنر و تجربه معرفی کنیم تا موج نویی در سینما ایران راه اندازی شود. متن کامل این گفت و گو را در ادامه بخوانید. قبل از ساخت «گیرنده» که اولین فیلم سینمایی شماست، فیلمنامه می نوشتید؟ بله! در کنار داستان نویسی و کارهای مطبوعاتی به سینما علاقه داشتم و تجربه ساخت سریال های تلوزیونی جنگ، مستند و ... را داشتم. شاید نوشتن فیلمنامه در دهه های گذشته یکی از اصلی ترین کارهای من بود . چند تا از آن فیلمنامه ها نیز در مطبوعات آن دوره ، مثل مجله سروش چاپ شد . از چه زمانی وارد تلوزیون شدید؟ و چه سریال هایی را کار کردید؟ بعد یک دروه طولی که در مطبوعات مختلف که کار کردم .در سال ۷۴ بطور جدی کارهای تلویزیونی ام را شروع کردم .سریال «قصه های هفته» را ساختم و «سیاه مثل سفید»، «سه پنج دو»، «او یک نویسنده است» و« او یک روز رفت» از نمونه کارهای تلوزیونی من است. پس می توان گفت تلوزیون سکویی پرشی برای ورود به سینما بود؟ درست است. رادیو و تلوزیون در عین حال که ورود من به سینما را به تاخیر انداخت .از طرفی ، برای من تمرین ورود به سینما بود. حتی ادبیات را به خاطر سینما جدی گرفتم ودر طول دوران نویسندگی ۲۰ عنوان کتاب منتشر کردم . برای پیدا کردن سرمایه گذار در کار اولتان چه کردید؟ مشکلات بسیاری داشتم. اما در این چند سال، فرهنگ فیلم اول جا افتاده است. به جوانان اعتماد کرده و حمایتشان می کنند. ورود به سینما در حال حاضر برای کارگردانان جوان، خلاق و خوشفکر راحت تر شده است. من از ۳۵ سالگی می خواستم فیلم بسازم اما شرایط ورود به سینما بسیار سخت بود و تعداد زیادی از بازیگران با کارگردان اول کار نمی کردند. البته «سعید راد» یکی از بازیگران گزیده کار، بعد از ۱۰ سال در«گیرنده» بازی کرد؟ «سعید راد» تجربه کار با کارگردان های اول را داشت. با وجود اینکه هیچ شناختی از من نداشت اما فیلمنامه «گیرنده» را خیلی پسندید و گفت که هر ۱۰ سال یکبار چنین فیلمنامه ای نوشته می شود . فیلمنامه «گیرنده» در جشنواره فیلم فجر هم سیمرغ گرفت، دلیل موفقیت فیلم چیست؟ ایده یک خطی فیلم بسیار جذاب بود و از آنجایی که دست به قلم هستم به نگارش فیلمنامه اهمیت زیادی می دهم. فیلمنامه گیرنده در دو سال ۱۷ بارتوسط من و " اکبر روح " یکی از نویسندگان خوب که تا امروز همکاری‌های بسیاری با هم داشتیم. بازنویسی شد. به نظر شما، یک فیلمنامه خوب چه ویژگی هایی دارد؟ باید طرحی به روز، مدرن و چیدمان منطقی داشته باشد. من از شخصیت پردازی های کلیشه ای و متداول بیزارم و برای شخصیت پردازی کنش و واکنش دو کاراکتر مهم است، نیازی به فلش بک (بازگشت به گذشته ها) بی مورد نیست. به نظر می رسد سراغ سوژه هایی می روید که با مخاطب عام ارتباط برقرار می کند؟ به مخاطب خیلی اهمیت می دهم. هنر با عرضه به مخاطب مفهوم پیدا می کند و باید با مخاطبان خود ارتباط برقرار کند، اما کاملاً در اختیار مخاطب نیستم که اگر حالش خوب نبود ، پس تصمیم بگیرم ، کمدی بسازم. یک هنرمند آینه جامعه است و هر آنچه را که در جامعه وجود دارد، منعکس می کند. پس هنرمند باید فراتر از خواسته مخاطب عمل کند. زیر پوست شهر را کند و کاو کند و مسایل اجتماعی را در غالب موسیقی، تئاتر و سینما عرضه کند. به بیانی دیگر، گاهی هنرمند در خدمت مخاطب و گاهی مخاطب در خدمت هنرمند است. فیلم «گیرنده» چه میزان از توقعات خودتان را برآورده کرد؟ «گیرنده» ۵۰ درصد تواقعات من را برآورده کرد. بیشتر از اینها می توانستم کار کنم اما شرایط سختی داشتم. بعد از هشت ماه با هزار منت پروانه ساخت را گرفتم. فکر می کنید در دولت کنونی شرایط فیلمسازی برای فیلمسازان اول بهبود پیدا کرد؟ شرایط بهتر شده است. شاید با سیاست گذاری جواد شمقدری موافق نبودم، ولی اگر انصاف را رعایت کنیم دلیل اصلی این مسئله پیدایش نسل جدیدی از فیلمسازان جوان، خلاق و خوش فکر است. درست است مسئولان بستر ورود را فرهم می کنند، ولی زمانی که شرایط نبود و خط کش به دست، قد و فکر نیروهای جدید را اندازه می گرفتند، نتوانستند جلوی آنها بگیرند و فیلمسازان اول به فیلمسازان زیرزمینی معروف شدند. البته سخت گیری های اصولی به نفع سینماست. دقیقاً! با سخت گیری اصولی موافقم اما نه سخت گیری های مغرضانه و خودخواهانه. در آن دوره، کارگردان مطرح جای پایشان را سفت کردند و اجازه ورود به هیچ کس را ندادند، مبادا به موقعیت شغلی خودشان لطمه ای بخورد و تنها افرادی را می پذیرفتند که با آنها مراوده داشت. مثلاً یکی از این قوانین ساختن فیلم کوتاه ۱۶ میلی متری بود و برهمین اساس من را رد کردند و گفتند: سریال های دیجیتال، نمونه کار خوبی نیست، خانه سینما به مدت ۱۰ سال تعداد انگشت شماری را تایید کردند و من یک عمر ۱۰ ساله را از دست دادم. در این ۱۰ سال هیچ تلاشی نکردید تا از راه های دیگری وارد سینما شوید؟ این قانونی بود که وضع شد و راهی نداشت مگر با رابطه که آن هم نداشتم. از اوایل دهه ۶۰ در حوزه هنری فیلمنامه های کوتاه و نیمه بلند زیادی نوشتم که تایید شد و سال ۶۳ در آنجا استخدام شدم. دیگر باید چه کار می کردم که مشخص شود فیلنامه نویس هستم. غیر از این است که ناصر تقوایی با مجموعه داستان و مستند وارد سینما شد. مگر همه باید با یک شیوه وارد سینما شوند؟ یادم است که به یکی از بازیگران چهره، سه سال پشت سر هم مجوز دادند و فیلم نساخت. من پر از ایده بودم و با بحث های شخصی و باندبازی عقب افتادم. در آن زمان مطلبی نوشتم ولی به توصیه آقای نیکخواه چاپ نکردم. ۱۰ سال، پشت دیوار این قانون غیر قانونی ایستادم تا بالاخره در سال ۹۰ با سماجت و لجاجت پروانه ساخت«گیرنده» را گرفتم. «گیرنده» طنزی اجتماعی بود و« ماهی،دریا و پرنده» یک ملوردام اجتماعی، چطور شد به این جهش ژانر رسیدید؟ کارگردان باید با اتفاقات روز جامعه همسو باشد و در یک ژانر درجا نزند. سوژه«دریا، ماهی و پرنده» از ۲۰ سال پیش شکل گرفت ولی همچنان جزو دغدغه های امروز جامعه است. ضمن اینکه من با فضای نوجوانان کاملاً آشنایی دارم و داستان و رمان های زیادی نوشتم که جزوه کتاب های برگزیده سال شدند. این فیلم درباره نوجوانان است و شخصیت اصلی داستان را یک نوجوان ناشنوا بازی می کند. ولی فیلم بعدی من «روزهای مرد مرده» در راستای «گیرنده» است و دوست دارم در ژانر دفاع مقدس هم فیلم بسازم. چرا؟ من در آن دوره حضور داشتم. مردانگی ها و ایثار جوانان سال دفاع مقدس به عنوان یک مرجع غنی و عمیق نه تنها در خاطر من که در خاطر زمین و تمام انسان ها خواهد ماند و یکی از ماندگارترین رخدادهای جهان محسوب می شود. چرا در فیلم «دریا،ماهی و پرنده» از «نیوشا ضیغمی» که ستاره فیلم های تجاری است، استفاده کردید؟ نیوشا ضیغمی بازیگر است و قرار نیست تنها در ژانرهای کمدی و تجاری بازی کند. او یک سال و نیم قبل از«دریا، ماهی و پرنده» کار نکرده بود، چون نمی خواست نقش های تکراری، بازی کند. با وجود اینکه نیوشا ضیغمی اولین انتخابم نبود، اما نقش را دوست داشت و از آن استقبال کرد و من ترغیب شدم تا بازی متفاوتی داشته باشد. در کشورهای غربی هم بازیگرهای تجاری فیلم های هنری بازی می کنند. گاهی اوقات بازیگر چهره کمک می کند که فکر فیلمساز دیده شود، حتی تهیه کننده فیلم گفت که میخواهد نیوشا ضیغمی را در پوستر فیلم داشته باشد، در بخش خصوصی نظر تهیه کننده شرط است. ضمن اینکه این بازیگر استعداد زیادی دارد. در این فیلم از نابازیگر هم استفاده کردید؟ داستان این فیلم در کانون اصلاح و تربیت اتفاق می افتد و از آنجایی که محدویت های و سخت گیری های زیادی وجود داشت و در عمل فیلم برداری سه ماه طول می کشید، زندان را بازسازی کردیم و ۴۵ طول کشید. بچه هایی که در این فیلم بازی می کنند هنرورانی هستند که به بازیگری علاقه دارند. البته بیشتر آنها برای اولین بار جلوی دوربین آمده بودند. هدایت این بچه ها سخت نبود؟ کنترل ۵۰ تا ۶۰ پسربچه آن هم در سرمای سخت زمستان منطقه دارآباد تهران خیلی سخت بود. اما بچه های صبوری بودند که از همه آنها تشکر می کنم. در کدامیک از جشنواره های سینمایی داخلی خارجی و شرکت کردید؟ تصمیم داشتیم بعد از تمام شدن فیلم در جشنواره های سینمایی شرکت کنیم، اما با تعدادی از دوستانم مشورت کردم و فیلم را به جشنواره فیلم برلین فرستادیم که انتخاب نشد و اصلاحاتی انجام دادیم که به نفع فیلم بود. بعد از این به جشنواره کن فرستادیم. «دریا، ماهی و پرنده» درباره آزادی می گوید که حرفی جهانی است. در جشنواره فیلم کودک هم شرکت کردیم اما بنیاد فارابی از این فیلم فرهنگی حمایت نکرد و مجبور شدیم فیلم را بیرون بکشیم. مایل بودید که «ماهی،دریا و پرنده» در گروه هنر و تجربه جشنواره فیلم فجر اکران شود؟ من موافق بودم و تا آخر عمرم هم موافق خواهم ماند چرا که این گروه را دوست دارم. با اینکه به گفته ابوالفضل جلیلی فیلم کاملی است و می توانست در سودای سیمرغ باشد، اما به داوری های جشنواره فیلم فجر احترام گذاشتم. تصورغلطی وجود دارد که هر فیلمی که بازیگر چهره ندارد فیلم هنری است و باید در گروه هنر و تجربه اکران شود یا ریتم فیلم هنری باید کند و کم دیالوگ باشد. در صورتی که فیلمنامه یک فیلم، باید هنری و اندیشه ای داشته باشد که با زبان تصویر قوی ارائه شود. پس با شکل گیری گروه هنر و تجربه موافق هستید؟ برای اولین بار ایده ای که مدت هاست به آن فکر می کنم را در این مصاحبه مطرح می کنم؛ وقت آن است که گروه هایی سینمایی در ایران با سبک و نگاه های مختلف اعلام موجودیت کنند. مثل «موج نو فرانسه» که بر اساس بیانیه خود سینمای فرانسه را وارد دوره جدیدی از حیات خود کردند و سینمای دنیا را تحت تاثیر قرار دادند. سینمای ایران بعد از ۳۰ سال به لحاظ تکنیک، ساختار و محتوا در جایگاهی قرار دارد که گروه های سینمایی مختلف شکل بگیرند و از سینمای خودشان حمایت کنند. بهتر است گروه هنر و تجربه را به عنوان سینمای هنر و تجربه معرفی کنیم تا موج نویی در سینما ایران راه اندازی شود. مشخصاً این گروهی که مد نظر شماست در سینمای بخش خصوصی یا دولتی شکل می گیرد؟ از این لحاظ که بخش دولتی تحت تاثیر سیاست گذاری دوره های مختلف است، بخش خصوصی را مد نظر دارم. اما سینمای ایران پتانسیل این را دارد که به موج نویی که در میان فیلمسازان جوان شکل گرفته جریان بدهد و در جهان معرفی شود. باید مثل بسیاری از سینماهای صاحب سبک، خودمان را مطرح کنیم. برای به وجود آمدن این گروه چه شرایطی لازم است؟ من این بحث را با امیرحسین علم الهدی در میان گذاشتم و استقبال کرد. قرار است نشست هایی در این باره برگزار کنیم. به دنبال اشتراکات فیلم های گروه هنر و تجربه هستیم تا سینمای ماندگاری را پیدا کنیم و پیش نویسی اراده دهیم و از گروه های مختلف دعوت به همکاری کنیم. مهم نیست این گروه چقدر عمر می کند یا خودم کجای این جریان هستم، مهم اولین قدم است که آغازی برای قدم های بعدی است. در دوره های قبل با یکی، دو فیلم در جهان شناخته شدیم، وقت آن است که حرف جهانی خودمان را به صورت مدرن و امروزی بیان کنیم و به قول آقای روحانی با فیلم های خودمان امید را منتقل کنیم. Poster Darya o Mahi parande 0001

انتهای پیام

دیدگاه شما